قر ۇلتتىق ەكونوميكا مينيسترٸنٸڭ 2022 قاڭتاردىڭ باسىنداعى تەرتٸپسٸزدٸكتەر سالدارىنان زارداپ شەككەن شاعىن جەنە ورتا كەسٸپكەرلٸك سۋبەكتٸلەرٸنە مٷلٸك شىعىنىن ٶتەۋ قاعيدالارىن بەلگٸلەگەن بۇيرىعى جارييالاندى, دەپ حابارلايدى قازاقپارات.
ساقتاندىرىلماعان مٷلٸكتٸڭ شىعىنى قالاي ٶتەلەدٸ ?
قۇجاتتا تەرتٸپسٸزدٸكتەر سالدارىنان زارداپ شەككەن شاعىن جەنە ورتا بيزنەس نىساندارىنا جويىلعان مٷلٸكتٸڭ قۇنىن, زاقىم كەلگەن مٷلٸكتٸ قالپىنا كەلتٸرۋدٸڭ شىعىنى ٶتەلەتٸنٸ ايتىلعان. بٸراق بۇل تالاپتىڭ ساقتاندىرىلعان مٷلٸكتەرگە قاتىسى جوق.
تەرتٸپسٸزدٸكتەر كەزٸندە ۇرلانعان كٶلٸكتەردٸڭ ٸسٸ قولدانىستاعى قىلمىستىق زاڭناما بويىنشا تەرگەلەدٸ. بٸراق بۇل ەرەجەنٸڭ تەرتٸپسٸزدٸك كەزٸندە جويىلعانى دەلەلدەنگەن كٶلٸكتەرگە قاتىسى جوق.
جەرگٸلٸكتٸ ەكٸمدٸك قۇرعان مٷلٸكتٸك زيياندى ايقىنداۋ جٶنٸندەگٸ ٶڭٸرلٸك كوميسسييانىڭ نەمەسە شاعىن جەنە ورتا كەسٸپكەرلٸك سۋبەكتٸلەرٸنٸڭ ٶتٸنٸمدەرٸن قاراۋ جٶنٸندەگٸ كوميسسييانىڭ شەشٸمٸ جوعالعان مٷلٸكتٸڭ قۇنىن نەمەسە بٷلٸنگەن مٷلٸكتٸ قالپىنا كەلتٸرۋگە ارنالعان جۇمىستاردىڭ قۇنىن ٶتەۋ ٷشٸن نەگٸز بولىپ تابىلادى.
جويىلعان مٷلٸكتٸڭ قۇنىن تٶلەۋگە جەنە زاقىم كەلگەن مٷلٸكتٸ قالپىنا كەلتٸرۋ شىعىنىن ٶتەۋگە جەرگٸلٸكتٸ ەكٸمدٸك قۇرعان مٷلٸكتٸك زيياندى ايقىنداۋ جٶنٸندەگٸ ٶڭٸرلٸك كوميسسييانىڭ شەشٸمٸ نەمەسە «كٷشٸمٸز بٸرلٸكتە» قورىنىڭ شەشٸمٸ نەگٸز بولادى. ياعني, تەرتٸپسٸزدٸكتەردەن زارداپ شەكتٸم دەپ ەسەپتەيتٸن شاعىن جەنە ورتا بيزنەس ٶكٸلدەرٸ وسى اتالعان ەكٸ كوميسسيياعا ٶتٸنٸش بەرۋٸ كەرەك.
«جويىلعان مٷلٸكتٸڭ قۇنى نەمەسە بٷلٸنگەن مٷلٸكتٸ قالپىنا كەلتٸرۋ جۇمىستارىنىڭ قۇنى مٷلٸك يەسٸنە مەملەكەتتٸك بيۋدجەتتەن نەمەسە «كٷشٸمٸز بٸرلٸكتە» اتتى زارداپ شەككەن بيزنەستٸ قولداۋ قورىنان اقشالاي قاراجات تٶلەۋ ارقىلى ٶتەلەدٸ.
جويىلعان مٷلٸكتٸڭ قۇنىن ٶتەۋ مٶلشەرٸ بٷلٸنگەن مٷلٸكتٸ قالپىنا كەلتٸرۋ شىعىنىنا قاراي نەمەسە مٷلٸكتٸڭ بٷلٸنۋٸ سالدارىنان قۇنىنىڭ قانشالىقتى ارزانداعانىنا قاراپ, قولدانىستا جٷرگەن نارىقتىق باعالار بويىنشا ايقىندالادى», - دەلٸنگەن بۇيرىق جوباسىندا.
جىلجىمايتىن مٷلٸك بٷلٸنگەن بولسا, قالپىنا كەلتٸرۋ شىعىندارىن قالپىنا تيٸستٸ سمەتامەن نەمەسە كالكۋلياتسيياسىمەن راستاۋ قاجەت بولادى.
جويىلعان نەمەسە بٷلٸنگەن مٷلٸكتٸ قالاي باعالايدى ?
جويىلعان نەمەسە بٷلٸنگەن مٷلٸكتٸ باعالاۋ جۇمىستارى مەن ٸلەسپە اۋديتورلىق قىزمەتتەردٸڭ اقىسىن جەرگٸلٸكتٸ ەكٸمدٸك نەمەسە «كٷشٸمٸز بٸرلٸكتە» قورى تٶلەيتٸنٸ ايتىلعان.
ەكٸمدٸكتەر نەمەسە «كٷشٸمٸز بٸرلٸكتە» قورى تەرتٸپسٸزدٸكتەر كەزٸندە بٷلٸنٸپ, جويىلعان مٷلٸكتەردٸ باعالايتىن اۋديتورلىق كومپانييالاردىڭ تٸزبەسٸن الدىن الا ايقىندايدى. ول تٸزبەنٸ جەرگٸلٸكتٸ ەكٸمدٸكتٸ نەمەسە «كٷشٸمٸز بٸرلٸكتە» قورىنىڭ رەسمي سايتىنان كٶرۋگە بولادى. سونداي-اق, ول تٸزٸم «اتامەكەن» ۇلتتىق كەسٸپكەرلەر پالاتاسىنىڭ ينتەرنەت رەسۋرسىندا, InfoKazakhstan.kz ەلەكتروندىق پلاتفورماسىندا ورنالاستىرۋ عا ۇسىنىلادى.
ەرەجە بويىنشا, جويىلعان نەمەسە بٷلٸنگەن مٷلٸكتٸ قالپىنا كەلتٸرۋ جۇمىستارىنىڭ قۇنىن ٶتەۋ ٷشٸن مٷلٸك يەسٸ ٶڭٸرلٸك كوميسسيياعا نەمەسە «كٷشٸمٸز بٸرلٸكتە» قورىنىڭ كوميسسيياسىنا كەلتٸرٸلگەن مٷلٸك شىعىنىن ٶتەۋ تۋرالى ٷلگٸ بويىنشا ٶتٸنٸش جازىپ, ەلەكتروندىق-تسيفرلىق قولتاڭبا ارقىلى كۋەلاندىرىپ, InfoKazakhstan.kz ەلەكتروندىق پلاتفورماسى ارقىلى جولدايدى.
مٷلٸك يەسٸنٸڭ ەلەكتروندى تسيفرلىق قولتاڭباسى بولماعان جاعدايدا سەنٸمحات نەگٸزٸندە ەرەكەت ەتەتٸن ادام ارقىلى ٶتٸنٸش بەرە الادى.
ٶتٸنٸش InfoKazakhstan.kz ەلەكتروندىق پلاتفورماسىنا كەلٸپ تٷسكەن كٷننەن باستاپ كٷنتٸزبەلٸك 5 كٷن ٸشٸندە قارالادى.
قانداي قۇجات ٶتكٸزۋ كەرەك ?
اتالعان ٶتٸنٸشپەن بٸرگە قىلمىستىق قۋدالاۋدى جٷرگٸزٸپ جاتقان ورگاننىڭ مٷلٸك يەسٸن «2022 جىلعى قاڭتارداعى جاپپاي تەرتٸپسٸزدٸكتەرگە بايلانىستى قىلمىستىق ٸستەر بويىنشا جەبٸرلەنۋشٸ» دەپ تانىعان قاۋلىسىنىڭ كٶشٸرمەسٸ بٸرگە بەرٸلۋٸ شارت.
سونداي-اق:
- جەكە كەسٸپكەر بولسا, جەكە كەسٸپكەر ەكەنٸن كۋەلاندىراتىن قۇجاتتىڭ كٶشٸرمەسٸ, جەكە كەسٸپكەردٸڭ تالونى قاجەت. ال زاڭدى تۇلعا بولسا, مەملەكەتتٸك تٸركەۋدەن زاڭدى تۇلعا رەتٸندە ٶتكەنٸن راستايتىن قۇجاتتىڭ كٶشٸرمەسٸ;
- مەنشٸك قۇقىعىن نەمەسە مٷلٸككە يەلٸك ەتەتٸنٸن دەلەلدەيتٸن قۇجاتتار, سەيكەستەندٸرۋ قۇجاتتارى ;
- مٷلٸك ساقتاندىرىلماعان بولسا, ساقتاندىرىلماعانىن مەلٸمدەگەن ٶتٸنٸش, ساقتاندىرىلعان بولسا, ساقتاندىرۋ شارتى نەمەسە ەلەكتروندىق كٶشٸرمەسٸ;
- ەگەر ساقتاندىرۋ شارتىنىڭ تالاپتارىندا جاپپاي تەرتٸپسٸزدٸكتەر, تٶتەنشە جاعدايلار كەزٸندە زالال ساقتاندىرىلمايتىنى ايتىلسا, ٶڭٸرلٸك كوميسسييانىڭ شىعىندى ٶتەۋ تۋرالى شەشٸمٸ;
- ٶتٸنٸشپەن بٸرگە ۇسىنعان قۇجاتتار جالعان بولعان جاعدايدا قىلمىستىق جاۋاپكەرشٸلٸك ارقالايتىنى تۋرالى ەسكەرتٸلگەنٸن راستايتىن مٷلٸك يەسٸنٸڭ جازباشا حابارلاماسى;
- باعالاۋ, ساراپتاما نەمەسە زالال مٶلشەرٸن ايقىنداۋ ٷشٸن تارتىلاتىن ادامداردىڭ ٶزدەرٸ ۇسىنعان قۇجاتتارداعى مەلٸمەتتەردٸڭ انىقتىعى ٷشٸن قىلمىستىق جاۋاپتىلىق بار ەكەنٸ تۋرالى ەسكەرتٸلگەنٸن راستايتىن جازباشا حابارلاماسى;
- شىعىن مٶلشەرٸن ايقىنداۋ ٷشٸن تارتىلعان باعالاۋ كومپانييالارىنىڭ قىزمەتتەرٸنە اقى تٶلەۋگە ارنالعان شوت-فاكتۋرا;
- بٷلٸنگەن جىلجىمالى مٷلٸكتٸ قالپىنا كەلتٸرۋ جٶندەۋ سمەتاسى, شىعىندار كالكۋلياتسيياسى;
- قالپىنا كەلتٸرۋ مٷمكٸن ەمەس جىلجىمالى مٷلٸكتٸ باعالاۋ پاراقتارى;
- تاۋار-ماتەريالدىق قۇندىلىقتاردىڭ باعاسىن ايقىنداۋ ٷشٸن مەملەكەتتٸك كٸرٸس ورگاندارىنان, فيسكالدىق دەرەكتەر وپەراتورلارىنان اينالىم سومالارى تۋرالى مەلٸمەتتەردٸ سۇراتۋعا جەنە الۋعا بەرگەن مٷلٸك يەسٸنٸڭ جازباشا كەلٸسٸمٸ;
- جويىلعان جابدىقتىڭ قۇنىن باعالاۋ ٷشٸناۋديتورلىق ۇيىم شىعارعان فاكتٸلەردٸ, ۇرلىقتى (ۇرلاۋدى) انىقتاۋ تۋرالى ەسەپ;
- تەرتٸپسٸزدٸكتەر سالدارىنا مٷلٸكتٸڭ بٷلٸنۋ, جويىلۋ نەمەسە ۇرلانۋ فاكتٸلەرٸن راستايتىن ٶزگە دە قۇجاتتار, فوتو جەنە بەينەماتەريالدار (بولعان جاعدايدا).
جىلجىمايتىن مٷلٸكتٸ قالپىنا كەلتٸرۋ ٷشٸن كەلەسٸ قۇجاتتاردى ۇسىنۋ قاجەت:
- ٶڭٸرلٸك كوميسسييا مٷشەلەرٸنٸڭ قولدارى قويىلعان جەنە مٶرلەرٸمەن راستالعان تەحنيكالىق تەكسەرۋ اكتٸسٸ, اقاۋ تۋرالى ۆەدوموست;
- بٷلٸنگەن مٷلٸكتٸ قالپىنا كەلتٸرۋگە ارنالعان شىعىستار سمەتاسى;
- دارا كەسٸپكەرلەر ٷشٸن-دارا كەسٸپكەردٸڭ جەكە باسىن كۋەلاندىراتىن قۇجاتتىڭ كٶشٸرمەسٸ, دارا كەسٸپكەردٸڭ تالونى, ال زاڭدى تۇلعالار ٷشٸن-زاڭدى تۇلعانىڭ مەملەكەتتٸك تٸركەلگەنٸن راستايتىن قۇجاتتىڭ كٶشٸرمەسٸ;
- جەكەلەگەن ٶڭٸرلەردە ورىن العان تەرتٸپسٸزدٸكتەر سالدارىنان مۇنداي قۇجات جوعالعان نەمەسە جويىلعان جاعدايدا – ٸشكٸ ٸستەر ورگاندارى بەرگەن ۋاقىتشا جەكە كۋەلٸكتٸڭ كٶشٸرمەسٸ;
- جىلجىمايتىن مٷلٸكتٸڭ مەنشٸك يەسٸنەن (نە سەنٸمحات بويىنشا ونىڭ ٶكٸلٸنەن) ەركٸن ٷلگٸدەگٸ ٶتٸنٸش;
- جىلجىمايتىن مٷلٸك (تۇرعىن ٷي)وبەكتٸسٸنٸڭ تەحنيكالىق پاسپورتى; (مۇنداي قۇجات جوعالعان نەمەسە جويىلعان جاعدايدا زاڭنامادا ايقىندالعان تەرتٸپپەن جەنە مەرزٸمدەردە الىنعان تەلنۇسقالار نە وسى قۇجاتتىڭ كٶشٸرمەسٸ بەرٸلەدٸ).
- «ازاماتتارعا ارنالعان ٷكٸمەت» مەملەكەتتٸك كورپوراتسيياسى بەرگەن جىلجىمايتىن مٷلٸكتٸڭ بولماۋى (بولۋى) تۋرالى انىقتاما.
اعىمدىق جٶندەۋ بويىنشا - تيٸستٸ كوميسسييا قول قويعان اقاۋ تۋرالى ۆەدوموست جەنە سمەتا.
قالپىنا كەلتٸرۋگە جارامسىز كٶلٸك بويىنشا:
- اۆتوكٶلٸكتٸڭ بولعانىن راستايتىن جەنە مەملەكەتتٸك تٸركەۋ ورگانى بەرگەن قۇقىق بەلگٸلەيتٸن قۇجاتتار;
- كٶلٸكتٸڭ توزۋ دەڭگەيٸ ەسكەرٸلگەن باعالاۋ تۋرالى ەسەپ;
- جەكە كەسٸپكەرلەر مەن زاڭدى تۇلعالاردىڭ كٶلٸك قۇرالىن تولىق ساقتاندىرۋ شارتىنىڭ (كاسكو) جوقتىعى تۋرالى ٶتٸنٸشٸ.
ەرەجەنٸڭ تولىق مەتٸنٸن مىنا جەردەن كٶرۋگە بولادى.
قۇجات 2022 جىلعى 27 قاڭتاردان باستاپ قولدانىسقا ەنگٸزٸلەدٸ جەنە 2022 جىلعى 5 قاڭتاردان باستاپ تۋىنداعان قۇقىقتىق قاتىناستارعا 2023 جىلعى 1 قاڭتارعا دەيٸن قولدانىلادى.
