كەشە 25 مامىر ٶتتٸ. كەڭەس دەۋٸرٸنەن قالىپتاسقان ٷردٸس بويىنشا ورتا بٸلٸم جٷيەسٸندەگٸ بٸلٸم وردالارىندا سوڭعى قوڭىراۋ سوعىلادى. شەكٸرتتەر مەن ۇستازدار ٷشٸن قۋانىشتى كٷن. وقۋشىلار ۇزاق ۋاقىتقا سوزىلاتىن جازعى دەمالىسقا شىعاتىن بولسا, ۇستازداردىڭ جٷكتەمەسٸ ازايىپ, قولى بوسايتىن كەزەڭ. قىسقاسى, ورتا بٸلٸم سالاسىنا قاتىستى كٸسٸلەردٸڭ ٷلكەن قۋانىشى. سىرتتاي قاراساڭ, بەرٸ جاقسى سيياقتى. بٸراق بۇل «قوڭىراۋدىڭ» ٶزٸندٸك كەمشٸلٸگٸ بار. بٸرٸنشٸدەن, بۇل مەكتەپ وقۋشىلارىن جازعى ايلارىندا ۇزاق دەمالۋىنا جول اشىپ, كٷزدە مەكتەپ قابىرعاسىنا قايتا جينالعاندا, جىل بويى جيناعان بٸلٸمدەرٸنەن قارايىپ قالۋىنا ەكەپ سوقتىرادى. بٸر جىل تٶككەن ەڭبەكتٸڭ جەمٸسٸ ماردىمسىز بولىپ قايتا ورالادى.
ەكٸنشٸدەن, جاز ايلارىندا جاسٶسپٸرٸم وقۋشى بالالاردىڭ قولى بوساپ, تٷرلٸ كەلەڭسٸز جاعدايلار, بۇزاقىلىق, كەزبەلٸك سىندى كٶرٸنٸستەر ورىن الا باستايدى. ەسٸرەسە, قالالىق جەرلەردە. ابايدىڭ سٶزٸمەن ايتساق, «كٶيلەگٸ – كٶكتٸك, قارنى – توقتىق// ازدىرار ادام بالاسىن».
بۇل مەسەلەنٸ شەشۋدٸڭ جولى قانداي? بٸزدٸڭشە, ونىڭ تٶتە جولى - جازعى دەمالىس مەرزٸمٸن قىسقارتا وتىرىپ, جاڭا وقۋ جىلىن, قىركٷيەكتە ەمەس, تامىزدا باستاۋ. وسىلايشا, اۋا-رايى قولايلى, مامىراجاي جاز بەن قوڭىر كٷز ايلارىندا ەكٸ توقساندى يگەرٸپ الىپ, قىس ايلارىندا مولىراق دەمالىس بەرۋ كەرەك. سەبەبٸ قازاقستاننىڭ سولتٷستٸگٸندە قىس ايلارىندا كٷننٸڭ سۋىقتىعىنان مەكتەپ وقۋشىلارى اپتالاپ ساباقتان قالىپ قوياتىن كەزدەرٸ جيٸ بولىپ تۇرادى. باسقاشا ايتساق. «بٸر وقپەن ەكٸ قويان اتىپ الۋعا» بولادى. ەلەكتر, جىلۋ ەنەرگيياسىن قاجەت ەتپەيتٸن جاز ايىندا وقۋ مەرزٸمٸن ەڭسەرٸپ الىپ, قىس ايلارىندا ونى ٷنەمدەۋگە مٷمكٸندٸك تۋادى. ال جاز ايىندا بٸزدە ەلەكتر ەنەرگيياسىنا دەگەن سۇرانىس ازايادى.
بۇل ۇسىنىس كەزٸندە «Abai.kz» پورتالىندا جارييالانعان بٸزدٸڭ ماقالامىزدا ايتىلعان بولاتىن. سول كەزدە كٶپ كٸسٸلەر, ەسٸرەسە, وڭتٷستٸك ٶڭٸردٸڭ تۇرعىندارى, تامىز ايىندا كٷننٸڭ ىستىق بولاتىنىن تٸلگە تيەك ەتٸپ, بۇل ۇسىنىستىڭ ورىنسىز ەكەندٸگٸن ايتقان بولاتىن. شىندىعىندا دا, , وڭتٷستٸكتە تامىز ايىندا ىستىقتىڭ بەتٸ قايتپايتىنى بەلگٸلٸ. بٸراق قازٸرگٸ تەحنولوگييالار دامىعان كەزەڭدە تابيعاتتىڭ مۇنداي قولايسىزدىعىن وڭاي شەشۋگە بولادى. ەلەمنٸڭ كٶپتەگەن ەلدەرٸ تروپيكالىق نەمەسە سۋبتروپيكالىق ىستىق ٶڭٸرلەردە ٶمٸر سٷرەدٸ. ولاردىڭ تۇرمىسىندا كەدٸمگٸ جەلدەتكٸشتەر كەڭٸنەن قولدانىلادى. ولاي بولسا, بٸزدەر دە تامىزدىڭ ىستىعىندا مەكتەپكە زاماناۋي جەلدەتكٸشتەر ورناتۋ ارقىلى قولايلى جاعداي تۋعىزۋعا بولادى. بۇل كەزدە جەلدەتكٸشتەرگە سۇرانىس ارتادى. قازاقستاندا جەلدەتكٸش جاسايتىن «Alma com» اتتى فيرما بار. وسى فيرامنىڭ ٶنٸمٸنە سۇرانىس ارتىپ, وتاندىق ٶندٸرٸس جاڭا قارقىنمەن دامي الار ەدٸ.
جاڭا وقۋ جىلىنى تامىزدا باستاۋ تەك قانا ەكونوميكالىق تۇرعىدان عانا تيٸمدٸ ەمەس, سونىمەن قاتار قوعامدىق سانادا بٸلٸم كۋلتٸنٸڭ كەڭٸنەن ورنىعۋىنا ەسەر ەتەرٸ سٶزسٸز. ٶيتكەنٸ ۇرپاعىنىڭ قامىن ويلاپ, ولاردى جاس كٷنٸنەن بٸلٸم-ٸلٸم ٸزدەۋ جولىنداعى ەڭبەكقورلىققا باۋلۋ – بولاشاقتا ەلٸمٸزگە مول تابىستار ەكەلەتٸن تٸرلٸك. ەلباسى ن. نازارباەۆ ٶزٸنٸڭ «بولاشاققا باعدار: رۋحاني جاڭعىرۋ» اتتى باعدارلامالىق ماقالاسىندا قازاقستاندىق قوعامدا بٸلٸمنٸڭ سالتانات قۇرۋى فاكتورىنا ەرەكشە نازار اۋدارعان بولاتىن. ول بىلاي دەيدٸ: «تابىستى بولۋدىڭ ەڭ ٸرگەلٸ, باستى فاكتورى بٸلٸم ەكەنٸن ەركٸم تەرەڭ تٷسٸنۋٸ كەرەك. جاستارىمىز باسىمدىق بەرەتٸن مەجەلەردٸڭ قاتارىندا بٸلٸم ەردايىم بٸرٸنشٸ ورىندا تۇرۋى شارت. سەبەبٸ, قۇندىلىقتار جٷيەسٸندە بٸلٸمدٸ بەرٸنەن بيٸك قوياتىن ۇلت قانا تابىسقا جەتەدٸ».
بٸلٸم سالاسى ارقىلى تابىسقا جەتۋ ٷشٸن بٸزدەر كەڭەستٸك دەۋٸردەن قالعان كەيبٸر تيٸمسٸز ٷلگٸلەردەن باس تارتىپ, جاس ۇرپاقتىڭ بويىنا بٸلٸم كۋلتٸنٸڭ دەنٸن ناقتى ٸستەر ارقىلى سەبۋٸمٸز قاجەت دەپ سانايمىز. بٸلٸمدەگٸ جەتٸستٸكتەر ارقىلى عانا بٸزدەر بەسەكەگە قابٸلەتتٸلٸكتٸ ارتتىرا الامىز. بٸلٸم جەنە عىلىم مينيسترلٸگٸ جاڭا وقۋ جىلىن باستاۋ مەرزٸمٸنە جاڭاشا كٶزقاراسپەن نازار اۋدارادى دەپ ويلايمىز.
الماسبەك ەبسادىق,
ا.بايتۇرسىنۇلى اتىنداعى قوستاناي مەملەكەتتٸك ۋنيۆەرسيتەتٸنٸڭ پروفەسسورى, فيلولوگييا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى
.jpg)