سيريياداعى سوعىس تۋرالى سٶز بولعاندا بٸزدٸ تولعاندىراتىنى – وسى ەلدە جەتٸ جارىم جىلدان بەرٸ جٷرگەن قازاقتاردىڭ تاعدىرى. ولار بۇل سوعىس تولىق بٸتكەننەن كەيٸن قايدا بارادى, ەلگە قايتا ما, ەلدە قارۋلاستارىمەن بٸرگە اۋعانستان جەرٸنە اسا ما? بۇل سۇراققا قاتىستى بٸر جاۋاپتى بيىلعى قىركٷيەك ايىندا قازاقستان سىرتقى ٸستەر مينيسترٸنٸڭ بٸرٸنشٸ ورىنباسارى مۇحتار تٸلەۋبەردٸ بەردٸ. ول بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارى ٶكٸلدەرٸنە بەرگەن بريفينگٸندە قازٸرگٸ كٷندەرٸ سيرييا جەرٸندە جٷرگەن 23 ازاماتتى ەلگە قايتارۋ ەرەكەتٸ جاسالىپ جاتقانىن جەتكٸزدٸ. بٸرٸنشٸ ۆيتسە-مينيستردٸڭ ايتۋىنا قاراعاندا, ۆەدوموستۆو بٷگٸندە سيرييا مەن يراك جەرلەرٸندە جٷرگەن قازاقستاندىق جاۋىنگەرلەردٸ انىقتاۋ باعىتىندا جۇمىستار جٷرگٸزۋدە. «بۇل جٶنٸندە بٸزدە قازٸر بٸراز اقپار بار, يوردانيياداعى ەلشٸلٸگٸمٸز, سونداي-اق ليۆانداعى باس كونسۋلدٸگٸمٸز اتالعان ايماقتاردا جٷرگەن قازاقستاندىقتاردى ٸزدەۋ مەسەلەسٸمەن تىعىز اينالىسۋدا. بۇعان قوسا, بٸز سول جاقتارعا كەتكەن ازاماتتارىمىزدىڭ اتا-انالارىنا ۇدايى سۇراۋ سالىپ وتىرامىز», – دەدٸ مينيستردٸڭ ورىنباسارى.
بۇدان بۇرىن «حابار 24» تەلەارناسىنىڭ تٸلشٸسٸنە بٸر ەيەل حابارلاسىپ, 8 ايدان بەرٸ 16 بالاسى بار 7 ەيەلدٸڭ سيرييادا جٷرگەندەرٸن جەتكٸزگەن ەدٸ. ول ورال, اقتٶبە, الماتى جەنە جەزقازعان قالالارىنان بۇلاردىڭ تۇرمىس جاعدايلارى ناشار بولعاندىقتان, ەلدەن كەتكەندەرٸن ايتتى. بوسقىندار لاگەرٸندە تۇرىپ جاتقان ولاردىڭ بالالارى دا تٷرلٸ سىرقاتتارمەن اۋىرادى, بەرٸ مەديتسينالىق كٶمەككە اسا زەرۋ. ەيەل ٶزٸنٸڭ سٶزٸن: «ەگەر قولدارىڭىزدان كەلسە, ولاردى سول جاقتان الىپ شىعۋعا جەردەم بەرٸڭٸزدەر», – دەپ اياقتادى.
بٸزگە تاعى بٸر بەلگٸلٸ بولعان جايت, قازٸرگٸ تاڭدا بٸزدٸڭ سىرت جاقتاردا جٷرگەن وتانداستارىمىزدى ەلگە قايتارۋ مەسەلەسٸمەن تەك سىرتقى ٸستەر مينيسترلٸگٸ عانا ەمەس, سونىمەن قاتار ارناۋلى قىزمەتتەر, قورعانىس مينيسترلٸگٸ, ٸشكٸ ٸستەر مينيسترلٸگٸ مەن تٶتەنشە جاعدايلار جٶنٸندەگٸ كوميتەت سەكٸلدٸ قۇزىرلى ورگاندار دا اينالىسۋدا. «وندا جٷرگەن بٸزدٸڭ كٶپتەگەن ازاماتتارىمىز سيرييا مەن يراك بيلٸگٸنٸڭ ارنايى سىناقتارىنان ٶتكٸزٸلٸپ, تەررورلىق ٸس-ەرەكەتتەرگە قانشالىقتى قاتىستارى بار-جوق ەكەندەرٸن تەكسەرتەدٸ. ەگەر وسى سٷزگٸ كەزٸندە كٸنەلارى انىقتالماعان بولسا, ولار قازاقستان تاراپىنا ٶتكٸزٸلەدٸ. سونداي باقىلاۋدا جٷرگەن ەيەلدەردٸڭ بٸرقاتارىنىڭ بالالارى دا بار. بٸز بۇل ەيەلدەردٸڭ لاڭكەستٸك ەرەكەتتەرگە قاتىستارى بار دەپ ايتا المايمىز, بٸراق ەلگە قايتۋلارى ٷشٸن كەلٸسٸمدٸ ەڭ الدىمەن وسى ەيەلدەردٸڭ ٶزدەرٸ بەرۋلەرٸ كەرەك», – دەپ اتاپ كٶرسەتتٸ سىرتقى ٸستەر ۆەدومستۆوسىنىڭ ٶكٸلٸ.
بٸرٸنشٸ ۆيتسە-مينيستر ٶز سٶزٸندە بۇل بالالار اتا-انالارىنىڭ تاياۋ شىعىستاعى تەررورلىق ەرەكەتتەرگە قاتىستارى بار ەكەنٸ دەلەلدەنەتٸن بولسا, ولاردى اتا-انالىق قۇقىقتارىنان ايىرىپ, كەمەلەتكە جاستارى بولماعان جەتكٸنشەكتەردٸڭ ەكە-شەشەلەرٸنەن الىناتىن كەلٸسٸمسٸز-اق ەلگە ەكەلٸنەتٸنٸن بٸلدٸردٸ.
جۇرتتى وسى كەزگە دەيٸن تاياۋ شىعىس ەلدەرٸنە قانشا قازاق ۇلانىنىڭ بارعانى دا تولعاندىرادى. قازاقستان ۇلتتىق قاۋٸپسٸزدٸك كوميتەتٸنٸڭ مەلٸمەتٸ بويىنشا, سيرييا مەن يراكتا ۇرىس قيمىلدارى باستالعان كەزدەن بۇل جاقتارعا ەلٸمٸزدٸڭ 800-گە جۋىق ازاماتى, سونىڭ ٸشٸندە 500 شامالاس كەمەلەتكە جاسى تولماعان بالالار كەتٸپ قالعان. جاسىراتىنى جوق, كٷنٸ كەشەگە دەيٸن ولار تۋرالى ەرتٷرلٸ مەلٸمەتتەر بەرٸلٸپ كەلدٸ. مەسەلەن, 2013 جىلى ەلەۋمەتتٸك جەلٸدە مۇندا 150 قازاقتىڭ وتباسىمەن جٷرگەنٸ بەينەجازبا ارقىلى اتاپ ٶتٸلدٸ. سوندا قانداستاردىڭ الەپپو جانىندا شوعىرلانعاندارى بەلگٸلٸ بولدى. 2014 جىلعى قاراشادا «يسلام مەملەكەتٸنٸڭ» «ەل-حاييات» مەديتسينالىق ورتالىعى قازاق تٸلٸندە سٶيلەپ جٷرگەن بالالاردىڭ ەسكەري دايىندىقتان ٶتٸپ جاتقاندارى تۋرالى بٸر بەينەسيۋجەت جارييالادى. بالالار تٷگەل اۆتوماتتارمەن قارۋلانعان ەكەن. سول ۋاقىتتا رەسپۋبليكا ۇلتتىق قاۋٸپسٸزدٸك كوميتەتٸنٸڭ سول كەزدەگٸ تٶراعاسى نۇرتاي ەبٸقاەۆ سيرييادا «يسلام مەملەكەتٸ» قۇرامىنداعى «قازاق جاماعاتى» توبىندا 300-دەن استام ساربازدىڭ بار ەكەنٸن, ولاردىڭ 150-ٸن ەيەلدەر قۇرايتىنىن مەلٸمدەدٸ. ال ساياساتتانۋشى ەرلان قارين سول جىلعى قىركٷيەكتە دايش ساپىندا شامامەن 250-دەي قازاق جاستارىنىڭ بار ەكەنٸن, ولاردىڭ جاستارى 30-دىڭ ماڭايىندا ەكەنٸن ايتتى. سوسىن 2016 جىلى ناۋرىز ايىندا يم-نىڭ «Furat Media» مەديتسينا ورتالىعى وڭتٷستٸك قازاقستان وبلىسىنان كەلگەن ورىس تٸلدٸ مۇعالٸمدٸ كٶرسەتەتٸن كەلەسٸ بٸر بەينەكٶرٸنٸستٸ ۇسىندى. بۇدان كەيٸن سيريياداعى قازاق سودىرلارى جايلى باسقاشا دەرەكتەر بەرٸلمەدٸ. قازٸر وندا بارعان قازاقتاردىڭ قانشاسى تٸرٸ ەكەنٸ جەنە ولاردىڭ قايدا جٷرگەندەرٸ جٶنٸندە ناقتى مەلٸمەت جوق.
قازاقستان سىرتقى ٸستەر مينيسترلٸگٸ قازٸرگٸ كٷندەرٸ ناقتى وسى مەسەلەلەرمەن اينالىسىپ جاتىر. وسىنىڭ ٶزٸ كٶڭٸلگە ۇنامدى سەزٸم ۇيالاتادى.
سەرٸك پٸرنازار
