شىعىس قازاقستان وبلىسىنىڭ تۇرعىندارى ٷشٸن ٶزەكتٸ مەسەلەلەردٸڭ بٸرٸ – اۋا ساپاسىنىڭ ناشارلىعى. ەكولوگييالىق قاۋٸپسٸزدٸك ورتالىعىنىڭ ٶكٸلدەرٸ اۋانىڭ لاستانۋ دەڭگەيٸن انىقتاۋدىڭ قيىندىعى مەن ونى لاستاۋشىلارعا قانداي شارا قولدانىلاتىنى جٶنٸندە ايتىپ بەردٸ, دەپ حابارلايدى قازاقپارات.
ٶڭٸردە قولايسىز مەتەورولوگييالىق جاعداي كەزٸندە شەكتٸ رۇقسات ەتٸلگەن كونتسەنتراتسييا كٶلەمٸ 3-4 ەسەگە دەيٸن جوعارىلايتىنى حالىقتى الاڭداتىپ وتىر. شقو ەكولوگييا دەپارتامەنتٸنٸڭ باسشىسى دانييار اليەۆ لاستانۋ دەڭگەيٸن انىقتاۋدىڭ نەلٸكتەن قيىنعا سوعاتىنىن ايتىپ بەردٸ.
«ەكولوگتار قر زاڭناماسىن باسشىلىققا الا وتىرىپ, تيٸستٸ شارا قولدانۋ ٷشٸن مەملەكەتتٸك مونيتورينگتٸڭ راستاۋىنا جٷگٸنەدٸ. بٸز ٷشٸن بۇل «قازگيدرومەت» رمك ۇسىنعان اۋا قىسىمىنىڭ ٶلشەمٸ. ەگەر لاستانۋ دەڭگەيٸ جوعارى بولسا, جاۋاپتى سالا ماماندارى اتالعان كٶرسەتكٸشتٸ ەكولوگييا دەپارتامەنتٸنە جولدايدى. الايدا مۇنداي اقپارات تەك قانا بٸر تەۋلٸك ٶتكەن سوڭ كەلٸپ تٷسەدٸ. ال وسىلاي كەشٸگەتٸن بولساق, اۋانىڭ ساپاسىن انىقتاي الامىز با? ونىڭ ٷستٸنە سولتٷستٸك اۋداندا ٷش ٶنەركەسٸپ كەشەنٸ ورنالاسقان. ول جاقتا جالپى سانيتارلىق-قورعانىس اۋماعى بولعانىنا قاراماستان, كٷكٸرت جەنە ازوت ديوكسيدتەرٸ بٶلٸنەدٸ. ال اتالمىش كەسٸپورىندارعا ەشقانداي دەلەلسٸز كٸرۋگە بولمايدى», - دەدٸ دانييار اليەۆ.
ەكولوگييا دەپارتامەنتٸنٸڭ باسشىسى ازاماتتار تاراپىنان كەلٸپ تٷسكەن شاعىمدارعا بايلانىستى سانيتارلىق-قورعانىس اۋماقتارىنىڭ شەكاراسىندا عانا زەرتحانا ماماندارى جەدەل تٷردە اۋا قىسىمىن ٶلشەي الاتىنىن اتاپ ٶتتٸ.
بٸراق اۋادا لاستانۋ دەڭگەيٸ انىقتالسا, دەپارتامەنت ماماندارى بۇل اۋماققا تەكسەرۋ جۇمىستارىن جٷرگٸزۋ ٷشٸن قۇقىقتىق ستاتيستيكا جەنە ارنايى ەسەپكە الۋ جٶنٸندەگٸ كوميتەتٸنٸڭ شقو بويىنشا دەپارتامەنتٸنە اكت تٸركەۋٸ قاجەت. بۇل شارۋا كەم دەگەندە بٸر كٷن نەمەسە ودان دا كٶپ ۋاقىتتى تالاپ ەتەدٸ.
«وسى ۋاقىت ارالىعىندا قارسى تاراپ بارلىق كەمشٸلٸكتٸ جاسىرىپ ٷلگەرەدٸ. سٶيتٸپ, تەكسەرٸستٸڭ نەتيجەسٸ جارامسىز بولىپ قالادى. ەسٸرەسە, بۇل اۋانىڭ لاستانۋ دەڭگەيٸن انىقتاۋعا بٶگەت جاسايدى», - دەدٸ دانييار اليەۆ.
قالا تۇرعىندارىنىڭ دەنٸ اۋانىڭ لاستانۋ كٶرسەتكٸشٸن كەسٸپورىندارمەن بايلانىستىرادى. الايدا دەپارتامەنت باسشىسى مۇنى جوققا شىعارىپ, بٸردە-بٸر كەسٸپورىن شەكتٸ نورمادان اسىرمايتىنىن العا تارتتى.
بۇل ٶندٸرٸستٸك اقاۋدان نەمەسە كٶزدەلگەن تەحنولوگييالىق شىعارىلىمنان بولۋى مٷمكٸن. نە بولماسا, جىلۋ قازاندىقتارىن بۋمەن تازالاۋ كەزٸندەگٸ جوعارى قىسىمنىڭ پايدا بولۋىنان تۋىندايدى.
بٸراق كەسٸپورىن مۇنداي جاعدايدا تۇرعىندارعا حابارلاما تاراتپايدى. زاڭعا سەيكەس ولار باقىلاۋشى ورگانعا ٶز نيەتتەرٸ تۋرالى ايتپاۋعا قۇقىلى. سوندىقتان ەكولوگتار كەسٸپورىنداردىڭ جوسپارلى تٷردە جاسايتىن تەحنولوگييالىق شىعارىندارىن بٸلمەيدٸ.
ەستەرٸڭٸزگە سالا كەتەيٸك, 2016 جىلى قازاقستان پرەزيدەنتٸ حالىققا جولداۋىندا مەملەكەتتٸك رەتتەۋ جەنە كەسٸپكەرلٸك سۋبەكتٸلەرٸن باقىلاۋ مونوپوليياسى شارالارىن قىسقارتىپ, ولارعا ٶزٸن-ٶزٸ رەتتەۋگە مٷمكٸندٸك بەردٸ. ولاردىڭ قىزمەتٸنە ارالاسۋ سىبايلاس جەمقورلىققا بايلانىستى قۇقىق بۇزۋشىلىق بولىپ سانالادى. بۇل ٶز كەزەگٸندە كەسٸپورىنداردىڭ ٶزدەرٸنەن شىعاتىن شىعارىندارعا مونيتورينگ جاساۋىنا جول اشتى.
بۇدان بٶلەك, ەكولوگتاردىڭ ەڭ باستى پروبلەماسى تەكسەرۋ جۇمىستارىنىڭ 30 كٷننەن 15 كٷنگە دەيٸن قىسقارتىلۋى بولىپ وتىر.
«مۇنداي قىسقا مەرزٸم ٸشٸندە كەسٸپورىن قىزمەتٸنٸڭ دەرەكتەرٸ تۋرالى تولىق اقپارات الۋ مٷمكٸن ەمەس. تٸپتٸ اۋاداعى شىعارىندى مٶلشەرٸن انىقتاۋعا ۋاقىت جەتپەيدٸ. سونىمەن قاتار كەسٸپورىنعا كەز كەلگەن ۋاقىتتا كٸرٸپ, تەحنولوگييالىق پروتسەستٸ باقىلاۋ سىندى كٷتپەگەن ەسەر دە جوعالدى. سوندىقتان بٸز ساراپتاما جاساۋ ٷشٸن بٸررەتتٸك اۋا قىسىمىن ٶلشەۋمەن عانا شەكتەلەمٸز», - دەدٸ دانييار اليەۆ.
ەكولوگييا دەپارتامەنتٸ باسشىسىنىڭ ايتۋىنشا, تۋىنداعان بۇل جاعدايدان شىعۋدىڭ جولى بار. ول ٷشٸن 2017 جىلعى تەكسەرٸس كەزٸندە قولدانىلعان ۋاقىت ارالىعىن قايتارۋ كەرەك. سونداي-اق توسىننان تەكسەرٸس جاساۋ سيياقتى شارالاردى ەنگٸزۋ قاجەت.
اتالعان جاعدايدى ٶزگەرتۋگە ونلاين-مونيتورينگ جاساۋ سەپتٸگٸن تيگٸزەدٸ. ول ٷشٸن اۋانىڭ ساپاسىن انىقتايتىن باقىلاۋ قۇرىلعىلارى كٶرسەتكەن نەتيجەنٸ بٸردەن ەكولوگييا دەپارتامەنتٸنە جولداۋ كەرەك. بۇل ٶز كەزەگٸندە بٸرنەشە مينۋت ٸشٸندە شىعارىندىنىڭ كٶزٸن انىقتاپ قانا قويماي, كەسٸپورىننىڭ تەحنولوگييالىق پروتسەسٸن رەتتەۋگە كٶمەكتەسەدٸ. بٷگٸندە مۇنداي جٷيەمەن ەۋروپالىق قاۋىمداستىقتاعى بارلىق كەسٸپورىن جۇمىس ٸستەيدٸ.
