وسىدان بەس جىل بۇرىن قازاقستان-رەسەي شەكاراسىندا «بٸر تەرەزە» امالى ەنگٸزٸلٸپ, ەكٸ تاراپ جولاۋشىلار مەن جٷكتەردٸ بٸرٸگٸپ تەكسەرەتٸن بولعان-دى. بٸراق ەلٸ كٷنگە دەيٸن بٸر ەلدەن ەكٸنشٸسٸنە قاتىناعان ادامدى ەكٸ تاراپ بٸرگە تەكسەرگەنٸن كٶرمەدٸك. قازاقستاننان شىقپاي تۇرىپ تا, شىققاننان كەيٸن دە جەكە قۇجات كٶرسەتٸپ, كٸرۋ-شىعۋ قاعازدارىن تولتىرىپ, الاشاپقىن بولىپ جاتقان جولاۋشى. رەسەيگە ايىنا-جىلىنا بٸر باراتىن ادامدار بۇل سابىلىسقا كٶپ قينالا قويماس, ال سولتٷستٸك كٶرشٸمەن اۋىلى ارالاس, قويى قورالاس جاتقان اتىراۋ وبلىسى قۇرمانعازى اۋدانىنىڭ تۇرعىندارى ٷشٸن تاياق تاستام جەردە تۇراتىن جاقىن-جۇراعاتىمەن قاتىناسۋ قييامەتكە اينالدى.
قۇرمانعازى اۋدانىنىڭ ورتالىعى گانيۋشكينو سەلوسىنان 280 شاقىرىم قاشىقتىقتا جاتقان سٷيٸندٸك, بالقۇدىق, ازعىر اۋىلدىق وكرۋگتەرٸنە 11 ەلدٸ مەكەن كٸرەدٸ جەنە 7000-داي حالىق تۇرادى. قازٸرگٸ كٷنٸ شەكارالاس وسى اۋىلدارعا گاز, سۋ جٷرگٸزٸلٸپ, بارىنشا جاعداي جاسالىپ جاتىر. بۇل شالعايداعى اۋىل تۇرعىندارىنىڭ قالاعا ٷدەرە قونىس اۋدارۋىنىڭ الدىن الىپ, شەكارا بەلدەۋٸنٸڭ جالاڭاشتانۋ قاۋپٸن سەيٸلتكەندەي.
وسى شەكارا شەتٸندەگٸ اۋىل تۇرعىندارى اۋىزەكٸ تٸلدە قالا دەپ اتىراۋدى ەمەس, استراحاندى اتايدى. ٶيتكەنٸ گەوگرافييالىق جاعىنان ولارعا رەسەي قالالارى جاقىن. دەگەنمەن زاڭداعى ولقىلىقتان ازعىرلىقتارعا جاقىن قالالارى ٶتە الىس بولىپ تۇر. سەبەبٸ بار-جوعى 60 شاقىرىمداعى قارابايلى اۋدانىنا بارىپ-كەلۋ قيىنداپ كەتتٸ. بۇل ٷشٸن الدىمەن اۋدان ورتالىعى گانيۋشكينگە, ودان ەرٸ كوتياەۆكا بەكەتٸ ارقىلى استراحانعا بارۋ كەرەك. وندا دا رەسەي جەرٸنە كٸرگەن سوڭ ٷش كٷن ٸشٸندە تٸركەلٸپ, 36 كەلٸدەن ارتىق جٷك الىپ كٸرمەۋٸ تالاپ ەتٸلەدٸ.
وسىنداي تالاپتار شەكارا شەتٸندەگٸ تۇرعىندارعا قولبايلاۋ, كەدەرگٸ بولىپ تۇر. بٸرٸنشٸدەن, بۇل ەكٸ جاقتىڭ كەسٸپكەرلەرٸ مەن شارۋالارىنىڭ بٸر-بٸرٸنە تاۋار, ازىق-تٷلٸك ٶنٸمدەرٸن شىعارىپ, پايدا تابۋىنا كەدەرگٸ. مەسەلەن, شەكاراداعى اۋىلدارعا مال مەن مال ٶنٸمٸن, قولدان جاسايتىن بۇيىمىن قارابايلى بەكەتٸ ارقىلى ٶتٸپ, سونداعى بازارعا شىعارعان اناعۇرلىم تيٸمدٸ بولار ەدٸ. ەكٸنشٸدەن, الىس-بەرٸستٸ ايتپاعاننىڭ ٶزٸندە, شەكارانىڭ ەكٸ جاعىنداعى تۇرعىندار بٸر-بٸرٸمەن اعايىن-تۋما, قۇدا-جەكجات. قارعا تامىرلى قازاققا ەندٸ توي-قۋانىشتى, تٷرلٸ كەدەنٸ بٸرگە ٶتكٸزۋ باس اۋرۋعا اينالدى.
بۇدان باسقا, رەسەيدە ٷش كٷن ٸشٸندە تٸركەلٸپ ٷلگەرۋ, سالماعى 35 كەلٸدەن اساتىن جٷكتٸ الىپ ٶتپەۋ سيياقتى شەكتەۋلەر دە جولاۋشىنىڭ پايداسىنا شەشٸلٸپ تۇرعان جوق. سونداي-اق ەكٸ ەل بٸردەي كەدەندٸك وداققا كٸرسە دە, رەسەيگە زاتتى توننالاپ الىپ كٸرۋگە بولادى دا, ول جاقتان قازاقستانعا شىققاندا 35 كەلٸدەن اسپاۋى قاداعالانادى.
قازٸرگٸ تاڭدا شەكارانىڭ ەكٸ قاپتالىنداعى كٶرشٸ اۋىل-پوسەلوك تۇرعىندارىنىڭ بٸر-بٸرٸمەن بالقۇدىق-قارابايلى ٶتكٸزۋ ورنى ارقىلى قاتىناپ تۇرۋىنا جاعداي جاساعان جٶن. جالپى, قازاقستان جاقتىڭ بەكەتٸنە قاتىستى قولعا الۋدى, جاقسارتۋدى قاجەت ەتەتٸن مەسەلەلەر بار. مىسالى, بىلتىر اتىراۋدىڭ قۇرمانعازى اۋدانىندا مالدان «نودۋلياردى دەرماتيت» دەرتٸ تٸركەلگەن-دٸ. تەكسەرە كەلگەندە ونىڭ رەسەي مەن داعىستان مالىنان جۇققانى بەلگٸلٸ بولدى. رەسەي جاقتا ۆەتەرينارلىق سانيتارلىق بەكەت بۇرىننان جۇمىس ٸستەيدٸ. ال بٸزدە ونى اشۋعا وسى توسىن جاعدايدان كەيٸن ۇسىنىس بەرٸلدٸ.
راس, شەكارا بەلدەۋٸندەگٸ اۋىل-ايماقتى تۇراقتاندىرۋ مەسەلەسٸ دە جايلاپ بولسىن شەشٸمٸن تاۋىپ كەلەدٸ. قازٸر ازعىر اۋىلدىق وكرۋگٸنٸڭ توعىز ەلدٸ مەكەنٸنە 11 ملرد تەڭگەگە گاز جٷرگٸزٸلٸپ جاتىر. جول, اۋىزسۋ پروبلەمالارى قولعا الىنىپ, بٸرتٸندەپ شەشٸمٸن تاۋىپ كەلەدٸ. بٸراق شەكارا شەتٸندەگٸ تۇرعىنداردىڭ رەسەيدەگٸ تۋىستارىمەن قارىم-قاتىناسى جەڭٸلدەمەسە, وندا ولار ٷشٸن الىس ەلدٸ مەكەندە تٸرشٸلٸك ەتكەن ەكونوميكالىق جاعىنان تيٸمسٸز. وسىنداي تۇرمىستىق قاجەتتٸلٸكتەر مەن بارىس-كەلٸس جاعدايى جاسالعان جاعدايدا تاريحي مەنٸ زور, بٶكەي حاننىڭ ٸنٸسٸ شىعايدان تاراعان, دەۋلەتكەرەي كٷيشٸ بولىستىق ەتكەن اتاقونىستان ادامدار ٷدەرە كٶشپەي, اۋىل-ايماقتىڭ اجارى قايتا كٸرەرٸ انىق.
قۇرالاي قۋاتوۆا
اتىراۋ وبلىسى
"جاس الاش" گازەتٸ
