قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ تٶراعالىق ەتۋٸمەن بولعان سەنات وتىرىسىندا وتىرىسىندا «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كەيبٸر زاڭنامالىق اكتٸلەرٸنە بالانىڭ قۇقىقتارىن قورعاۋ جٶنٸندەگٸ فۋنكتسييالاردى جٷزەگە اسىراتىن ۇيىمداردىڭ قىزمەتٸمەن بايلانىستى مەسەلەلەر بويىنشا ٶزگەرٸستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگٸزۋ تۋرالى» زاڭ قابىلداندى.
بۇل اسا ماڭىزدى زاڭ بولىپ وتىر. دەرەكتەر بويىنشا بەس جىلدا 4740 بالا زورلىق-زومبىلىق قۇربانى بولعان. تسيفرلار جاس ٶسكٸننٸڭ جاعدايى قاتەرگە تولى ەكەنٸن كٶرسەتەدٸ.
سەنات تٶراعاسى قاسىم-جومارت توقاەۆ جاستار جىلىنا ارنالعان دٶڭگەلەك ٷستەلدە مەكتەپتەردە جيٸ ورىن الىپ وتىرعان زورلىق-زومبىلىق جاعدايلارى – بۇل بارلىق مەملەكەتتٸك ورگانداردىڭ جۇمىسىنداعى كەمشٸلٸك ەكەنٸن اتاپ ٶتكەن بولاتىن. بۇل مەسەلەگە كٶز جۇمىپ قاراماي, ناقتى شارالار قولدانۋ قاجەتتٸگٸ ايتىلعان بولاتىن.
دەپۋتاتتاردىڭ باستاماسى بويىنشا, كەمەلەتكە تولماعاندارعا قاتىستى جىنىستىق سيپاتتا جاسالعان قىلمىستار ٷشٸن قىلمىستىق جاۋاپتىلىق كٷشەيە تٷسەدٸ. ول اتا-انالاردىڭ, ٶگەي ەكە-شەشەلەردٸڭ, مۇعالٸمدەردٸڭ, قامقورشىلاردىڭ كەمەلەتكە تولماعاندارعا قاتىستى زورلاۋ جەنە زورلىق ەرەكەتتەرٸ ٷشٸن جازاعا بايلانىستى بولىپ وتىر. بۇل باپتار بويىنشا بوستاندىقتان ايىرۋ تٷرٸندەگٸ جازا مەرزٸمٸن 12-دەن 17 جىلعا دەيٸن كەسۋ كٶزدەلٸپ وتىر. كەمەلەتكە تولماعانداردى زورلاعانى ٷشٸن جازا قاتايا تٷسەدٸ.
زاڭ بۇل باپتار بويىنشا سوتتالعانداردىڭ ٶمٸر بويىنا مۇعالٸمدٸك جەنە كەمەلەتكە تولماعاندارمەن جۇمىس ٸستەيتٸن لاۋازىمداردى اتقارۋىنا مٸندەتتٸ تٷردە تىيىم سالۋ تۋرالى ماڭىزدى ەرەجەنٸ كٶزدەيدٸ.
بۇل قۇجات ارقىلى ەلٸمٸزدٸڭ 6 كودەكسٸ مەن 6 زاڭىنا تٷزەتۋ ەنگٸزٸلەدٸ. سەنات قابىلداعان ەرەجەلەرمەن:
- كەمەلەتكە تولماعان ادامعا جىنىستىق سيپاتتا جاسالعان قىلمىستىق قۇقىق بۇزۋشىلىق ٷشٸن قىلمىستىق كودەكستٸڭ بٸرقاتار باپتارىنا ٶگەي ەكەسٸ مەن ٶگەي شەشەسٸن قىلمىس سۋبەكتٸسٸ رەتٸندە ەنگٸزۋ;
- كەمەلەتكە تولماعان ادامدى تەربيەلەۋ بويىنشا مٸندەتتەرٸن ورىنداماعانى ٷشٸن جاۋاپتىلىقتى بەلگٸلەيتٸن ەرەجە ەنگٸزە وتىرىپ, بالانى قاداعالاۋ مٸندەتتەرٸ جٷكتەلگەن اتا-انانىڭ, زاڭدى ٶكٸلدٸڭ, پەداگوگتىڭ تيٸستٸ مٸندەتتەرٸن دەلەلسٸز سەبەپتەرمەن ورىنداماعانى ٷشٸن قىلمىستىق جاۋاپتىلىقتى الىپ تاستاۋ;
- ٶمٸرلٸك قيىن جاعدايدا جٷرگەن بالالاردى قولداۋ ورتالىقتارىن قۇرۋ جەنە ونىڭ جۇمىس ٸستەۋٸ جٶنٸندەگٸ ەرەجەلەردٸ زاڭنامالىق نەگٸزدە بەكٸتۋ, سونداي-اق وسى ورتالىقتاردى بالانىڭ قۇقىعىن قورعاۋ جٶنٸندەگٸ فۋنكتسييالاردى جٷزەگە اسىراتىن ۇيىمداردىڭ تٸزبەسٸنە ەنگٸزۋ;
- كونكۋرستاردىڭ جەنە سپورتتىق جارىستاردىڭ جەڭٸمپازدارى بولعان ادامدار ٷشٸن مەدەنيەت جەنە ٶنەر ماماندىقتارى بويىنشا تەحنيكالىق جەنە كەسٸپتٸك, ورتا بٸلٸمنەن كەيٸنگٸ بٸلٸمنٸڭ بٸلٸم بەرۋ باعدارلامالارىن ٸسكە اسىراتىن بٸلٸم بەرۋ ۇيىمدارىندا ەكستەرنات نىسانىندا وقىتۋ;
- قىلمىستىق نە ەكٸمشٸلٸك قۇقىق بۇزۋشىلىق بەلگٸلەرٸ بار ەرەكەتتەردٸ (ەرەكەتسٸزدٸكتٸ) كەمەلەتكە تولماعانداردىڭ جاساۋى نەمەسە ولارعا قاتىستى جاسالۋ فاكتٸلەرٸ تۋرالى قۇقىق قورعاۋ ورگاندارىنا دەرەۋ حابارلاۋ تۋرالى دەنساۋلىق ساقتاۋ جەنە حالىقتى ەلەۋمەتتٸك قورعاۋ سالاسى قىزمەتكەرلەرٸنٸڭ مٸندەتتەرٸن ەنگٸزۋ كٶزدەلٸپ وتىر.
