31 مامىر - ساياسي قۋعىن-سٷرگٸن جەنە اشارشىلىق قۇرباندارىن ەسكە الۋ كٷنٸ.
2003 جىلدان باستاپ قازاقستانداعى ساياسي قۋعىن-سٷرگٸن قۇرباندارىنا بٸرجولعى اقشالاي ٶتەماقى جەنە ارنايى مەملەكەتتٸك جەردەماقى رەتٸندە 16,1 ملرد تەڭگە تٶلەندٸ. بيىل بۇل ماقساتقا 1,3 ملرد تەڭگەدەن استام قاراجات قاراستىرىلعان, دەپ حابارلايدى ەڭبەك جەنە حالىقتى ەلەۋمەتتٸك قورعاۋ مينيسترلٸگٸنٸڭ باسپاسٶز قىزمەتٸ.
1921-1954 جىلدار ارالىعىنداعى كەزەڭدە «حالىق جاۋلارىن» انىقتاۋ ساياساتىنىڭ سالدارىنان قازاقستاندا 100 مىڭ ادام سوتتالدى, ولاردىڭ 25 مىڭى ەڭ جوعارى جازالاۋ شاراسى – اتۋ جازاسىنا كەسٸلدٸ.
ميلليونداعان قازاقستاندىق 1932-33 جىلدارى اشارشىلىقتىڭ قۇربانى بولدى.
رەسپۋبليكا اۋماعىندا گۋلاگ قۇرىلىمىنىڭ ەڭ ٸرٸ لاگەرلەرٸ – الجير, ستەپلاگ, كارلاگ بولدى. قۋعىن-سٷرگٸن جىلدارى قازاقستان لاگەرلەرٸنە 5 ملن-نان استام ادام جەر اۋدارىلدى. كەيبٸر مەلٸمەتتەر بويىنشا, تۇتقىنداردىڭ جالپى سانى بۇدان ەدەۋٸر كٶپ.
1930-1940 جىلدارى قازاقستان ميلليونداعان كەڭەس ازاماتى ٷشٸن دەپورتاتسييا ورنى بولدى. 1937 جىلدىڭ كٷزٸندە رەسپۋبليكاعا جٷزدەگەن مىڭ كەرٸستەر, تٷرٸكتەر, يراندىقتار, كٷردتەر مەن ەزٸربايجاندار قونىس اۋداردى. سونداي-اق, ۇلى وتان سوعىسى جىلدارىندا ەلگە نەمٸستەر, گرەكتەر, شەشەندەر, ينگۋشتار, قاراشايلار, بالقارلار, قىرىم تاتارلارى جەنە باسقا دا حالىقتار جەر اۋدارىلدى. ولاردىڭ سانى - 1 ميلليون 200 مىڭنىڭ شاماسىندا.
قولدانىستاعى زاڭناماعا سەيكەس ساياسي قۋعىن-سٷرگٸن قۇرباندارىنا جەنە ساياسي قۋعىن-سٷرگٸننەن زارداپ شەككەن دەپ تانىلعان ازاماتتارعا 2003 جىلدان باستاپ بٸرجولعى اقشالاي ٶتەماقى تٶلەنەدٸ.
«2003-2021 جىلدار ارالىعىندا رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتەن 2,9 ملرد تەڭگە سوماسىندا بٸرجولعى اقشالاي ٶتەماقى تٶلەندٸ. ٶتەماقى مٶلشەرٸ 2 385 تەڭگە مەن (3/4 اەك) 318 000 تەڭگە (100 اەك) ارالىعىندا. 2022 جىلعا رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتە اتالعان ماقساتتارعا 2,1 ملن تەڭگە قاراستىرىلعان», - دەپ حابارلادى قر ەحەقم ەلەۋمەتتٸك كٶمەك دەپارتامەنتٸنٸڭ ديرەكتورى اسقار نييازوۆ.
بۇدان باسقا, ساياسي قۋعىن-سٷرگٸن قۇرباندارىنا, سونداي-اق ساياسي قۋعىن-سٷرگٸننەن زارداپ شەككەن, مٷگەدەكتٸگٸ بار نەمەسە زەينەتكەرلەر بولىپ تابىلاتىن ادامدارعا ەلەۋمەتتٸك تٶلەمدەردٸڭ ٶزگە دە تٷرلەرٸنە قاراماستان 1,07 ايلىق ەسەپتٸك كٶرسەتكٸش مٶلشەرٸندە (2022 جىلى-3 403 تەڭگە) ارناۋلى مەملەكەتتٸك جەردەماقى تٶلەنەدٸ.
«2005 جىلدان باستاپ 2021 جىلعا دەيٸنگٸ كەزەڭدە رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتەن 13,2 ملرد تەڭگە سوماسىندا ارناۋلى مەملەكەتتٸك جەردەماقى تٶلەندٸ. 2022 جىلى ارناۋلى مەملەكەتتٸك جەردەماقى تٶلەۋگە 1,3 ملرد تەڭگە جوسپارلانعان. بيىلعى 1 مامىرداعى جاعداي بويىنشا 29 648 جاپپاي ساياسي قۋعىن-سٷرگٸن قۇربانى جەنە ساياسي قۋعىن-سٷرگٸننەن زارداپ شەككەن ازامات ارناۋلى مەملەكەتتٸك جەردەماقى الدى», - دەدٸ اسقار نييازوۆ.
اقتالعان ازاماتتاردىڭ, سونداي-اق ساياسي قۋعىن-سٷرگٸننەن زارداپ شەككەن دەپ تانىلعان, مٷگەدەكتٸگٸ بار نەمەسە زەينەتكەر بولىپ تابىلاتىن ادامداردىڭ بٸرٸنشٸ كەزەكتە:
- - باس بوستاندىعىنان ايىرۋ ورىندارىندا ۇستالعان, جازاسىن ٶتەگەن, باسقا ەلدٸ مەكەمەندەرگە جٸبەرٸلگەن, ارنايى ەلدٸ مەكەندەردە ەركٸندٸگٸ شەكتەلٸپ, مەجبٷرلٸ ەڭبەكپەن اينالىسقان جەنە مەجبٷرلەپ پسيحياترييالىق مەكەمەلەردە ەمدەۋدە بولعان ۋاقىتىنىڭ ٷش ەسە مٶلشەردە زەينەتاقى الۋ ٷشٸن قاتىسۋ ٶتٸلٸنە ەسەپتەلۋٸنە;
- - ولارعا ىڭعايلى ۋاقىتتا كەزەكتٸ ەڭبەك دەمالىسىن الۋ, سونداي-اق جىلىنا ەكٸ اپتاعا دەيٸنگٸ مەرزٸمگە جالاقىسى ساقتالمايتىن قوسىمشا دەمالىس الۋ;
- - تەلەفونداردى بٸرٸنشٸ كەزەكتە ورناتۋ;
- - قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ زاڭناماسىنا سەيكەس قارتتار مەن مٷگەدەكتٸگٸ بار ادامدارعا ارنالعان ينتەرنات-ٷيلەرگە بٸرٸنشٸ كەزەكتە ورنالاستىرۋ, ولاردا تولىق مەملەكەتتٸك قامتاماسىز ەتۋدە تۇرۋ;
- - پروتەزدٸك-ورتوپەدييالىق بۇيىمدارمەن جەڭٸلدٸكپەن قامتاماسىز ەتۋ;
- - وڭالتۋعا بايلانىستى مەسەلەلەر بويىنشا ادۆوكاتتاردان تەگٸن كەڭەس الۋعا قۇقىعى بار.
بۇدان باسقا, جەرگٸلٸكتٸ اتقارۋشى ورگاندار جەرگٸلٸكتٸ ٶكٸلدٸ ورگانداردىڭ شەشٸمٸ بويىنشا ساياسي قۋعىن-سٷرگٸندەرگە ۇشىراعان جەنە قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ زاڭناماسىنا سەيكەس اقتالعان ادامدارعا ماتەريالدىق جەنە باسقا دا كٶمەك تٷرلەرٸن كٶرسەتۋ جٶنٸندە جەرگٸلٸكتٸ بيۋدجەتتەر ەسەبٸنەن قوسىمشا شارالار بەلگٸلەۋگە قۇقىلى.
جىل سايىن ساياسي قۋعىن-سٷرگٸن جەنە اشارشىلىق قۇرباندارىن ەسكە الۋ كٷنٸنە وراي جەرگٸلٸكتٸ اتقارۋشى ورگاندار ساياسي قۋعىن-سٷرگٸن قۇرباندارى مەن زارداپ شەككەندەرگە بٸرجولعى ماتەريالدىق كٶمەك كٶرسەتەدٸ.
2022 جىلى جەرگٸلٸكتٸ بيۋدجەت قاراجاتى ەسەبٸنەن 8 232 ازاماتقا 3 278 تەڭگەدەن 47 700 تەڭگەگە دەيٸنگٸ مٶلشەردە 182 ملن تەڭگە سوماسىندا بٸرجولعى ماتەريالدىق كٶمەك كٶرسەتٸلەدٸ.
