قر مەدەنيەت جەنە سپورت مينيسترٸ ارىستانبەك مۇxامەديۇلىنىڭ ايتۋىنشا, بٷگٸندە تابيعي-كليماتتىق جەنە انتروپوگەندٸك فاكتورلاردىڭ ەسەرٸنەن سارايشىق قالاسىن ساقتاۋ جەنە قالپىنا كەلتٸرۋ مەسەلەلەرٸ ٶزەكتٸ بولىپ تۇر, دەپ xابارلايدى قازاقپارات تٸلشٸسٸ.
«بۇل پروبلەمالارعا بٸز بٸلٸكتٸ شەتەلدٸك جەنە وتاندىق عالىمداردىڭ نازارىن اۋدارتۋىمىز كەرەك. سٶيتٸپ, ۇتىمدى بٸرلەسكەن شەشٸمدەر قابىلداعانىمىز جٶن.
جالپى العاندا, قالانى ساقتاۋعا جاۋاپتى مەملەكەتتٸك ورگاندار مەن ۇيىمدار, عالىمدار مەن ٶزگە دە مٷددەلٸ تاراپتار قالاشىققا قاتىستى كٷردەلٸ مەسەلەلەردٸ بٸرلەسٸپ شەشۋگە اتسالىسۋى قاجەت. مەسەلەن, جايىق ٶزەنٸنٸڭ جاعالاۋىن بەكٸتۋ جۇمىستارىن اياقتاۋ, ارحەولوگييالىق قازبا جۇمىستارىن جالعاستىرۋ, وسىدان كەيٸن قالاشىقتا كونسەرۆاتسييالاۋ جۇمىستارىنا بارلىق رەسۋرستاردى جۇمىلدىرۋىمىز كەرەك», - دەدٸ مۇxامەديۇلى بٷگٸن استاناداعى xالىقارالىق كونفەرەنتسييانىڭ اشىلۋ سالتاناتىندا.
مينيستردٸڭ سٶزٸنە قاراعاندا, سارايشىق قالاشىعىنىڭ تۋريستٸك تارتىمدىلىعىن ارتتىرۋ ٷشٸن كٶنە مۇرامىزدى اشىق اسپان استىنداعى مۋزەيگە اينالدىرىپ, ٶڭٸردٸڭ تۋريستٸك ينفراقۇرىلىمىن دامىتۋعا كٷش سالعانىمىز جٶن. سونداي-اق, وبلىستىق «حان وردالى سارايشىق» مۋزەي-قورىعىنىڭ جۇمىسىن جەتٸلدٸرٸپ, ەكسپوزيتسيياسىن كەڭەيتكەنٸمٸز ابزال.
«ٶز كەزەگٸندە مەدەنيەت جەنە سپورت مينيسترلٸگٸ 2015 جىلى «سارايشىق» قالاشىعىنىڭ ارحەولوگييالىق ەسكەرتكٸشتەرٸن رەستاۆراتسييالاۋ جەنە كونسەرۆاتسييالاۋ جۇمىستارىنىڭ جوبالاۋ-سمەتالىق جۇمىستارىن ەزٸرلەسە, 2017 جىلى قالاشىقتى كونسەرۆاتسييالاۋ جۇمىستارىن جٷرگٸزۋدٸ جوسپارلاپ وتىر. وسى باعىتتاعى جۇمىستاردى الداعى جىلدارى دا جالعاستىرامىز», - دەپ اتاپ كٶرسەتتٸ مۇxامەديۇلى.
ايتا كەتەيٸك, سارايشىق قالاشىعى 100 گا كٶلەمٸ بار, XIII-XVI عع. جاتادى. جايىق ٶزەنٸنٸڭ وڭ جاق جاعالاۋىندا, اتىراۋ قالاسىنان 55 شاقىرىم جەردە ورنالاسقان. ارحەولوگييالىق زەرتتەۋلەر نەتيجەسٸندە سارايشىقتان شىعىس پەن باتىستىڭ ورتاعاسىرلىق ٶركەنيەتتٸ ورتالىقتارمەن ساۋدا-ەكونوميكالىق جەنە مەدەني بايلانىسى تۋرالى اقپارات بەرەتٸن جەنە التىن وردا دەۋٸرٸنٸڭ قالالىق مەدەنيەتٸنٸڭ باي ماتەريالدارى تابىلدى. «حان» قوعامدىق قۇرىلىسىنىڭ ارحيتەكتۋرالىق ورنالاسۋىنىڭ كەزەڭدەرٸنە زەرتتەۋ جٷرگٸزٸلدٸ. زەرتتەۋ بارىسىندا «حاننىڭ» سالۋ ەرەكشەلٸكتەرٸ انىقتالدى. سونىمەن بٸرگە, ٶتكەن ماۋسىمدا بەس قۇرىلىس كەزەڭٸن انىقتاۋعا مٷمكٸندٸك الىندى. ارحەولوگييالىق زەرتتەۋ بارىسىندا قالاشىقتا نۋميزماتيكالىق ماتەريالداردان باسقا قالالىقتاردىڭ كٶپتەگەن كٷندەلٸكتٸ قولدانىس زاتتارى تابىلدى: قىشتان جاسالعان زاتتار (قۇمان, قۇمشى, شىعىر, قۇمىرالار, كٶزەلەر, شىراقتار, تٷبەكتەر, كەسە, پييالا) ٶسٸمدٸكتەر مەن زوومورفتى ٶرنەكتەر جەنە تٷرلٸ اراب شريفتٸمەن, سونىمەن بٸرگە, تراپەزۋندىق جەنە قىرىم امفورالارىنىњ بٶلشەكتەرٸ, قىتاي فارفورىنان جاسالعان تاباقتىڭ بٶلٸكتەرٸمەن بەزەندٸرٸلگەن. قازبالار بارىسىندا كٶپتەگەن سٷيەكتەن, تەمٸر مەن قولادان جاسالعان بۇيىمدار كەزدەسەدٸ. ودان باسقا, ورتاعاسىرلىق مونشانىڭ قالدىعى تابىلىپ, زەرتتەلدٸ. سارايشىقتا سالتاناتتى سەۋلەتتٸ سارايلار, كەرۋەن-سارايلار, مونشالار, مەشٸت-مەدرەسەلەر جەنە باسقا دا عالامات عيماراتتار سالىنعان. ولاردى اتاقتى سەۋلەت ٶنەرٸ مەكتەپتەرٸنەن ٶتكەن دارىندى شەبەرلەر تۇرعىزعان قالانىڭ ٶتە تاماشا جوبالانىپ سالىنعان تٷزۋ دە كەڭ كٶشەلەرٸ مەن الاڭدارى بولعان. قالانىڭ كەلبەتٸنەن شىعىستىڭ ەسەرٸ ايرىقشا بايقالدى.
قازٸرگٸ تاڭدا تابيعي-كليماتتىق مەن انتروپوگەندٸك فاكتورلاردىڭ ەسەرٸنەن سارايشىق قالاشىعىنىڭ جاعدايى مينيسترلٸك, ەكٸمدٸك, قوعام مەن عالىمدار تاراپىنان الاڭداۋشىلىق تۋعىزۋدا. ەسكەرتكٸشتٸڭ قۇجاتىنا سەيكەس, ونىڭ اۋدانى 100 گا. قۇرايدى, الايدا ەسكەرتكٸشتٸڭ اۋماعى جايىق ٶزەنٸ شايۋىنىڭ ەسەرٸنەن جىلدان جىلعا ازايىپ كەلەدٸ. قازٸرگٸ تاڭدا قالاشىقتىڭ باسىم بٶلٸگٸ جايىق ٶزەنٸنٸڭ ەسەرٸنەن بۇزىلعان.
