ەۋرازييالىق دامۋ بانكٸ (ەادب) قازاقستان ەكونوميكاسىن ەرتاراپتاندىرۋدىڭ نەتيجەلەرٸنە باعا بەردٸ. ساراپشىلاردىڭ ايتۋىنشا, ٶڭدەۋشٸ ٶنەركەسٸپتٸڭ دامۋى ەل ەكونوميكاسىن شىن مەنٸندە تۇراقتى ەتٸپ, سىرتقى شيكٸزات نارىعىنداعى قۇبىلمالىلىققا تەۋەلدٸلٸكتٸ ازايتادى.
ساراپشىلاردىڭ پٸكٸرٸنشە, ٶڭدەۋشٸ ٶنەركەسٸپ بٷگٸندە قازاقستاننىڭ ەكونوميكالىق ساياساتىنىڭ نەگٸزگٸ باسىمدىقتارىنىڭ بٸرٸنە اينالدى. ٷكٸمەت ەلدٸڭ زاماناۋي ٶنەركەسٸپتٸك نەگٸزٸن قالىپتاستىرۋدى جٷيەلٸ تٷردە جالعاستىرىپ كەلەدٸ.
«قۋاتتى ٶنەركەسٸپ – "ورتاشا تابىس تۇزاعىنان" شىعۋدىڭ باستى كٸلتٸ. قازاقستان تابىسى جوعارى ەلدەر ساناتىنا ٶتۋ مەجەسٸنە بارىنشا جاقىندادى. 2025 جىلدىڭ قورىتىندىسى بويىنشا جان باسىنا شاققانداعى جالپى ۇلتتىق تابىس 13 740 اقش دوللارىنا جەتتٸ. ال جوعارى تابىستى ەلدەر قاتارىنا ٶتۋ شەگٸ – 14 375 دوللار. ەادب بولجامىنشا, بۇل مەجەدەن قازاقستان 2028–2029 جىلدارى ٶتەدٸ. ەندٸگٸ باستى مٸندەت – ەكونوميكانىڭ جوعارى ەرٸ تۇراقتى ٶسٸمٸن قامتاماسىز ەتۋ», – دەدٸ ەۋرازييالىق دامۋ بانكٸنٸڭ سالالىق تالداۋ ورتالىعىنىڭ باسشىسى ارمان احۋنباەۆ.
ەلەمدەگٸ يننوۆاتسييالاردىڭ جارتىسى ٶڭدەۋشٸ ٶنەركەسٸپتە شوعىرلانعان. سونىمەن قاتار بۇل سالاداعى بٸر جۇمىس ورنى ساباقتاس سالالاردا تاعى 2,2 جاڭا جۇمىس ورنىن قۇرادى. قازاقستاننىڭ ارتىقشىلىعى – ٶنەركەسٸپتٸ نٶلدەن باستاپ قالىپتاستىرۋدىڭ قاجەتٸ جوق. ول ٷشٸن مۇنايدى, مەتالدى جەنە استىقتى تەك شيكٸزات رەتٸندە ساتۋدان پوليمەرلەر, جابدىقتار مەن تەرەڭ ٶڭدەلگەن ٶنٸمدەر شىعارۋعا كٶشۋ جەتكٸلٸكتٸ. ەادب باعالاۋىنشا, تابيعي رەسۋرستاردى تەحنولوگييالىق كاپيتالعا اينالدىرۋ جىل سايىن ەل ەكونوميكاسىنا قوسىمشا 38,4 ملرد اقش دوللارىنا دەيٸن ٶنٸم ٶندٸرۋگە مٷمكٸندٸك بەرەدٸ.
قازاقستان دەل وسى باعىتتا دامىپ كەلەدٸ. بيىلعى بٸرٸنشٸ جارتىجىلدىقتا ٶڭدەۋشٸ ٶنەركەسٸپ ٶندٸرٸسٸنٸڭ كٶلەمٸ 9,8 پايىزعا ٶستٸ. ٶسٸمگە ەڭ ٷلكەن ٷلەستٸ ماشينا جاساۋ سالاسى قوستى – ٶندٸرٸس كٶلەمٸ 23,2 پايىزعا ارتتى. حيمييا ٶنەركەسٸبٸ 19 پايىزعا, ازىق-تٷلٸك ٶندٸرٸسٸ 14,7 پايىزعا ٶستٸ. ال جەڭٸل ٶنەركەسٸپتە ٶسٸم بٸردەن 89,2 پايىزدى قۇرادى.
قازاقستاننىڭ ٶنەركەسٸپتٸك ەلەۋەتٸنٸڭ نەگٸزٸن ارنايى ەكونوميكالىق جەنە يندۋسترييالىق ايماقتار قۇرايدى. ەۋرازييالىق دامۋ بانكٸنٸڭ ساراپشىلارىنىڭ ايتۋىنشا, نارىقتاعى بەسەكەنٸ بۇرمالايتىن تاريفتەردەن, تىيىمداردان نەمەسە اۋقىمدى مەملەكەتتٸك سۋبسيدييالاردان ايىرماشىلىعى, مۇنداي الاڭدار ينۆەستورلاردىڭ نەگٸزگٸ مەسەلەلەرٸن ناقتى ەرٸ تيٸمدٸ شەشۋگە مٷمكٸندٸك بەرەدٸ.
ارنايى ەكونوميكالىق ايماقتاردىڭ باستى ەرەكشەلٸگٸ – مەملەكەت نارىققا جاساندى تٷردە ارالاسپايدى. ونىڭ ورنىنا دايىن ينفراقۇرىلىم مەن اشىق رەتتەۋ تەتٸكتەرٸن ۇسىنىپ, بيزنەستٸڭ باستاپقى كەزەڭدەگٸ قوماقتى شىعىندارىن ازايتادى ەرٸ جاڭا زاۋىتتاردى ٸسكە قوسۋ مەرزٸمٸن بٸرنەشە جىلدان بٸرنەشە ايعا دەيٸن قىسقارتادى. نەتيجەسٸندە ٶندٸرٸستٸك كلاستەرلەر قالىپتاسادى.
«بۇعان ساران قالاسىنداعى ٶندٸرٸستٸك الاڭ جارقىن مىسال بولا الادى. مۇندا شينا مەن اۆتوبۋس شىعاراتىن ٸرٸ ٶندٸرٸستٸڭ اينالاسىندا اۆتوكومپونەنتتەر ٶندٸرەتٸن شاعىن جەنە ورتا بيزنەس كەسٸپورىندارىنىڭ تۇتاس بەلدەۋٸ قالىپتاسىپ كەلەدٸ. وسىنداي ٷدەرٸس اتىراۋدا مۇناي-حيمييا سالاسىنىڭ تٶڭٸرەگٸندە دە جٷرٸپ جاتىر. ٸرٸ كەسٸپورىننىڭ ورنالاسۋى ٶزٸمەن بٸرگە باسقا ٶندٸرٸستەردٸ دە تارتادى. بٷگٸندە بۇل تەتٸكتٸڭ تيٸمدٸلٸگٸ "اقىلدى" پرەفەرەنتسييالار جٷيەسٸنە نەگٸزدەلگەن. ياعني جەڭٸلدٸكتەردٸڭ مەرزٸمٸ ٶنٸمدٸ ٶڭدەۋ تەرەڭدٸگٸنە جەنە ەنگٸزٸلگەن تەحنولوگييالاردىڭ كٷردەلٸلٸگٸنە بايلانىستى بەلگٸلەنەدٸ. بۇل تەك قاراپايىم قۇراستىرۋمەن اينالىساتىن جوبالاردى ٸرٸكتەپ شىعارۋعا مٷمكٸندٸك بەرەدٸ», – دەدٸ ارمان احۋنباەۆ.
سونىڭ نەتيجەسٸندە دايىن ٶنەركەسٸپتٸك الاڭدار ٶڭٸرلٸك ەكونوميكانىڭ قۋاتتى مۋلتيپليكاتورىنا اينالىپ وتىر. بيۋدجەتتەن سالىنعان ەربٸر 1 تەڭگە جەكە سەكتوردان 4–5 تەڭگە ينۆەستيتسييا تارتۋعا مٷمكٸندٸك بەرەدٸ. بۇل قارجى ورتالىقتارىنان تىس جەرلەردە جاڭا ەكونوميكالىق ٶسٸم نٷكتەلەرٸن قالىپتاستىرىپ, قازاقستاننىڭ جاھاندىق ٶندٸرٸستٸك ينۆەستيتسييالار ٷشٸن بەسەكەگە قابٸلەتتٸلٸگٸن ارتتىرادى.
دەگەنمەن ينفراقۇرىلىم مەن جەڭٸلدٸكتەر قولايلى ينۆەستيتسييالىق احۋال جەنە مەملەكەتتٸڭ بولجامدى ەكونوميكالىق ساياساتى بولعان جاعدايدا عانا بارىنشا تيٸمدٸ نەتيجە بەرەدٸ. رەسەيلٸك ەكونوميكالىق ساراپشى دەنيس ميروليۋبوۆتىڭ پٸكٸرٸنشە, قازاقستان بۇل باعىتتا دۇرىس جولمەن كەلە جاتىر.
«بۇل – ٶنەركەسٸپتٸك ساياساتتىڭ نەگٸزگٸ قۇرالدارىنىڭ بٸرٸ. ينۆەستورلار دايىن ينفراقۇرىلىمعا, سالىقتىق جەنە ەكٸمشٸلٸك جەڭٸلدٸكتەرگە يە بولادى. سونىڭ ارقاسىندا جاڭا ٶندٸرٸستٸ ٸسكە قوسۋ شىعىندارى ازايادى. ينۆەستورلار مۇندا تۇراقتى جۇمىس ٸستەپ, پايدا تابۋعا بولاتىنىن تٷسٸنەدٸ. الايدا جەڭٸلدٸكتەردٸڭ ٶزٸ كاپيتالدىڭ كەلۋٸنە كەپٸل بولا المايدى. ينۆەستورلار سونىمەن بٸرگە زاڭنامانىڭ تۇراقتىلىعىنا, بٸلٸكتٸ كادرلاردىڭ قولجەتٸمدٸلٸگٸنە, نارىق كٶلەمٸنە جەنە ەكونوميكالىق ساياساتتىڭ بولجامدىلىعىنا دا نازار اۋدارادى. سوندىقتان ارنايى ەكونوميكالىق ايماقتاردىڭ تيٸمدٸلٸگٸ تەك ۇسىنىلاتىن جەڭٸلدٸكتەرگە عانا ەمەس, ەلدەگٸ جالپى ينۆەستيتسييالىق احۋالعا دا بايلانىستى. ال قازاقستاننىڭ ينۆەستيتسييالىق كليماتى بٷگٸندە ٶتە تارتىمدى», – دەدٸ دەنيس ميروليۋبوۆ.
تٷپتەپ كەلگەندە, ٶنەركەسٸپتٸك ساياساتتىڭ نەگٸزگٸ ماقساتى – ٶندٸرٸس كٶلەمٸن ۇلعايتۋ عانا ەمەس, ەلەمدٸك شيكٸزات باعاسىنا تەۋەلسٸز, تۇراقتى دامۋعا قابٸلەتتٸ ەكونوميكانى قالىپتاستىرۋ. سوندىقتان مەملەكەت بٷگٸندە ٶڭدەۋ ٶنەركەسٸبٸن دامىتۋعا, وتاندىق ٶندٸرۋشٸلەردٸ قولداۋعا جەنە بيزنەستٸڭ ەل ٸشٸندە جاڭا ٶندٸرٸستەرگە ينۆەستيتسييا سالۋىنا قولايلى جاعداي جاساۋعا باسىمدىق بەرٸپ وتىر.
