كانادالىق استىق تۇقىمى بٸزدٸ داعدارىستان قۇتقارادى دەپ جٷرگەن «ارحيتەكتورى بۋدۋششەگو» فيلمٸنٸڭ اۆتورلارىنا قاتىستى اۋىل شارۋاشىلىعى مينيسترٸمەن ەڭگٸمەلەسكەن ەدٸك.
ەلٸمٸزگە كانادالىق سەلەكتسييانىڭ استىق تۇقىمىن ەكەلگەن قازاقستاندىق بٸر توپ جاس TDFA (The Development Fund of Agriculture) برەندٸمەن اگروكومپانييا قۇرعان. كومپانييا مەنەدجەرلەرٸ ٶزدەرٸنٸڭ سايتتارىندا جۇرتقا اقپارات جارييالادى. وندا پاندەمييادان كەيٸنگٸ ەكونوميكالىق داعدارىستان شىعۋدىڭ نۇسقاسىن ۇسىنعان. «قازاقستاندا 50 ملن توننا تٷرلٸ داقىلداردى ساقتاۋعا بولاتىن 250 ەلەۆاتور سالۋ كەرەك. ونىڭ يەلەرٸ 100 پايىز تٷرلٸ استىق يمپورتتاۋشى ەلدەر بولۋى تيٸس. بۇل بانكتەگٸ قورعالعان دەپوزيت ۇياشىقتارى سيياقتى بولادى», - دەلٸنگەن TDFA سايتىندا.
ونداعى اۆتورلار ٷكٸمەتپەن كەلٸسٸمگە كەلمەك نيەتتە. بۇل مٷمكٸن بە جەنە بەلسەندٸلەر تىڭ يدەيا ۇسىنىپ وتىر ما, دەگەن سۇراقتى قر اۋىل شارۋاشىلىعى مينيسترٸ ساپارحان وماروۆقا قويعان ەدٸك.
بٸزدە ٸرٸ اگروحولدينگ قۇرۋدىڭ سەتسٸز تەجٸريبەسٸ بار
– ساپارحان كەسٸكبايۇلى, سٸز قازاقستاندا TDFA اگروحولدينگٸ قۇرىلعانىن بٸلەسٸز بە? قازاقستاندىق بٸر توپ جاس جٸگٸت تٸپتٸ «ارحيتەكتورى بۋدۋششەگو» دەگەن فيلم شىعارىپتى. وندا اۆتورلار اۋىل شارۋاشىلىعىن قالاي دامىتۋ كەرەكتٸگٸن ايتادى. سٸز سول فيلمدٸ كٶردٸڭٸز بە?
– يە, مەن بۇل فيلمنٸڭ ٷش بٶلٸمٸن دە كٶردٸم. تٸپتٸ مەن وسى جوبانىڭ باستاماشىلارىمەن دە كەزدەستٸم. ولار قازاقستاندا ٸرٸ اگرارلىق ازىق-تٷلٸك قورىن قۇرۋدى ۇسىندى. بۇل بىلايشا ايتقاندا اگروحولدينگ. وندا ٶزٸنٸڭ استىق ساقتاۋ جٷيەسٸ, تۇقىمدىق بانكٸ, ساقتاندىرۋ قورى, بٸلٸم تاراتۋ ورتالىعى, بانكٸ جەنە ساۋدا ٷيٸ بولۋى تيٸس دەگەن پٸكٸرلەرٸن ايتتى. وسى تۇرعىدا قازاقستاندىق استىق يمپورتتاۋشىلار ەسەبٸنەن ارنايى حالىقارالىق اۋماقتىق مەرتەبەگە يە 250 جاڭا ەلەۆاتور سالۋدى ۇسىنادى. مۇنىڭ بارلىعى قوردىڭ مەنشٸگٸنە كونكۋرسسىز 5 ملن گەكتار اۋىل شارۋاشىلىعى جەرٸن بەرگەن جاعدايدا ورىندالادى دەگەن شارت قويادى. بٸز بۇل تەجٸريبەنٸڭ بەرٸنەن ٶتكەنبٸز, ٶتٸپ تە كەلەمٸز. مۇنداي ٸرٸ اگروحولدينگ قۇرۋدىڭ سوڭى نەتيجەسٸز بولعانى دا تەجٸريبەمٸزدە بار. بٸر كەزدەرٸ تۇقىمدىق قور دا بولعان. بٸراق, سالاعا تيٸمدٸلٸگٸن كٶرسەتە العان جوق. قازٸر اۋىل شارۋاشىلىعى تاۋارىن ٶندٸرۋشٸلەر تۇقىمدى ٶزدەرٸ ساتىپ الادى جەنە جيناعان ٶنٸمدەرٸن ٶزدەرٸ ساتادى. قازاقستاندا 189 ەلەۆاتور بار. ولارعا استىق سىيماي جاتىر دەپ ايتا المايمىز. كەيبٸرٸنٸڭ تولىق قۋاتتا جۇمىس ٸستەۋٸنە استىق كەرەك. سوندىقتان, بٸزگە ەلەۆاتوردىڭ قاجەتٸ جوق. فەرمەرلەردٸڭ بٸلٸكتٸلٸگٸن جەتٸلدٸرۋ ٷشٸن «اتامەكەن» ۇكپ-ڭ بٸلٸم بەرەتٸن ورتالىقتارى جۇمىس ٸستەيدٸ. اۋىل شارۋاشىلىعى تاۋارىن ٶندٸرۋشٸلەردٸ قارجىلاندىرۋمەن اينالىساتىن «قازاگرو» ۇبح» اق مەن «قدب» اق بار. اسا بەلسەندٸ بولماسا دا, ەكٸنشٸ دەڭگەيلٸ بانكتەر دە بۇل سالاعا اتسالىسادى.
ۆيدەونى كٶرگەن سوڭ جەنە جوبا باستاماشىلارىمەن كەزدەسكەننەن كەيٸن بٸزدە كٶپتەگەن سۇراقتار پايدا بولدى. مىسالى, ينۆەستيتسييا تارتۋ كٶزدەرٸن, ينۆەستورلار قازاقستاننىڭ اۋىل شارۋاشىلىعى سالاسىنا قانداي جاعدايدا كەلەتٸنٸن تٷسٸنگٸم كەلەدٸ.
قانداي دا بٸر جەكە ينۆەستور مۇقييات دايىندالماعان, ٶڭدەلمەگەن جوبالاردى قارجىلاندىرعىسى كەلەدٸ دەپ ويلامايمىن. مەيلٸ ول ٶزٸمٸزدٸكٸ بولسىن. شەتەلدٸك ينۆەستورلار تٸپتٸ جولامايتىنىنا بەك سەنٸمدٸمٸن. ونىڭ ٷستٸنە بٸز قوماقتى قاراجات – 7 ملرد دوللار جٶنٸندە ايتىپ وتىرمىز عوي. بۇل قانشالىقتى ماڭىزدى سوما ەكەنٸنە كٶز جەتكٸزۋ ٷشٸن قازاقستاننىڭ تەۋەلسٸزدٸك جىلدارىنداعى بارلىق شەتەلدٸك ينۆەستيتسييالارىنىڭ كٶلەمٸن كٶرە سالساڭىز جەتٸپ جاتىر. ولاردىڭ شىققان ٶنٸمدٸ ساتۋ جٶنٸندەگٸ جوسپارلارى دا كٷمەندٸ. تٸپتٸ بۇلار قازاقستان ەلەمدەگٸ استىق پەن دەندٸ-بۇرشاقتى ٶنٸمدٸ ساۋدالايتىن جالعىز ەل ەمەستٸگٸن, بۇل ٶتە بەسەكەسٸ بيٸك نارىق ەكەنٸن ەسكەرمەيدٸ. بەلگٸلٸ بٸر ٶنٸمنٸڭ از عانا مٶلشەرٸن ٶزگە ەلدٸڭ نارىعىنا شىعارۋ ٷشٸن تەك كەلٸسسٶزگە عانا كەم دەگەندە بٸرنەشە جىل كەتەدٸ. ەلەمنٸڭ كٶپتەگەن ەلدەرٸ يمپورتتالعان تۇقىمنان الىنعان ٶنٸم ەكەن دەپ بٸردەن ٷلكەن اقشاعا ساتىپ الا سالادى دەۋ ٷلكەن قاتەلٸك جەنە «تيٸمدٸ مەنەدجەرلەر» مول كٸرٸس كٸرگٸزەدٸ دەگەن پٸكٸر دە دۇرىس ەمەس. تٸپتٸ, 1200 «تيٸمدٸ مەنەدجەرگە» ٷمٸتكەرلەردٸ ٸرٸكتەۋ مەحانيزمدەرٸ دە تٷسٸنٸكسٸز. ٶيتكەنٸ, كەز-كەلگەن باسقا بيزنەستٸڭ تيٸمدٸ مەنەدجەرٸ اۋىل شارۋاشىلىعى سالاسىندا تيٸمدٸ بولا المايدى. ول ٷشٸن اگرارلىق سالادا مول تەجٸريبەسٸ بولۋى كەرەك. سٸز جوبا باستاماشىلارى اگروحولدينگتەرٸن سالىقتان, مەملەكەتتٸك باقىلاۋدان بوساتۋدى جەنە ولارعا مەملەكەتتٸڭ 5 ملن گەكتار جەرٸن بەرۋدٸ تالاپ ەتٸپ وتىرعانىن بايقادىڭىز با? ياعني, جوبا اۆتورلارى مەملەكەت ەسەبٸنەن ٷي ٸشٸنەن ٷي تٸككٸلەرٸ كەلەدٸ جەنە مەملەكەت ولاردىڭ ٸستەرٸنە ارالاسپاۋى كەرەك ەكەن. «بٸزگە 5 ملن گەكتار جەر بەر, بٸز كوممۋنيزم قۇرامىز» دەگەنگە كەلتٸرٸپ وتىر.
– ياعني, سٸز بۇل جوباعا ٷلكەن كٷمەنمەن قارايسىز عوي, سولاي ما?
– تەك بەينە ماتەريالدار مەن تانىستىرىلىم سلايدتارىنا سٷيەنٸپ, ناقتى ٸسكە اساتىن جوبا ما, جوق پا وعان باعا بەرۋ ەرتە دەپ ەسەپتەيمٸن. بٸز الدىمەن ٶز سۇراقتارىمىزعا جاۋاپ الۋىمىز كەرەك. نەگٸزٸندە كەز كەلگەن يدەيانى ٸسكە اسىرۋعا بولادى. بٸراق, ول يدەيانى ەبدەن جەتٸلدٸرٸپ, پىسىقتاۋ كەرەك قوي. مۇندا جوبانىڭ بٷكٸل يدەياسى يمپورتتالعان كانادالىق تۇقىمنىڭ اينالاسىنان اسپاعانداي ەسەر قالدىردى. ەكراننىڭ ارعى جاعىندا وتىرىپ, بەرٸ وڭاي سيياقتى ايتادى. كانادالىق استىق تۇقىمىن ساتىپ الاسىڭ دا ەگەسٸڭ, سوسىن مول ٶنٸمنٸڭ استىندا قالاسىڭ. اقيقاتتان گٶرٸ اڭىزعا جاقىن. كٶپتەگەن تەجٸريبەلٸ شارۋالار, عالىمدار مەن ساراپشىلار ٶسٸمدٸك شارۋاشىلىعىنداعى تابىستى انىقتايتىن تەك تۇقىم عانا ەمەس ەكەنٸن دەلەلمەن ايتىپ بەرەدٸ. مول ٶنٸم كٶپ جاعدايدا اۋا رايىنا, اگروتەحنيكالىق ٸس-شارالار كەشەنٸنە, اۋىل ەڭبەككەرلەرٸنٸڭ تەجٸريبەسٸ مەن شەبەرلٸگٸنە بايلانىستى بولادى.
- ۆيدەو اۆتورلارى كانادالىق تۇقىمدى سىناقتان ٶتكٸزۋ ٷشٸن تەجٸريبەلٸ فەرمەرلەردٸ ىنتىماقتاسا جۇمىس ٸستەۋگە شاقىرعانىن بٸلەسٸز بە?
- وسى پيلوتتىق جوباعا قاتىسۋشىلاردىڭ بٸرٸ وعان بٸر توننا كانادالىق تۇقىمنىڭ قۇنى 5 ملن تەڭگەگە شىققانىن ايتتى. دەل وسىنداي ساپاداعى باسقا يمپورتتىق جەنە قازاقستاندىق تۇقىمداردىڭ تونناسى 150-200 مىڭ تەڭگەدەن بولاتىن ەدٸ دەدٸ. ول اقمولا وبلىسىنداعى ەگٸس القابىنا كانادالىق تۇقىمدى ەكتٸ. ەدەتتەگٸدەي تىڭايتقىش تا قولداندى. بٸراق, گەكتارىنا 20 تسەنتنەردەن اسپايتىن ٶنٸم الدى. ەڭ قىزىعى, قازاقستاندىق «التىن ساپا» مەن «شورتاندينسكايا» سورتىن ەككەن كٶرشٸ ەگٸس القاپتارىنان دا سونداي ٶنٸم الىندى. تٸپتٸ ولار مينەرالدىق تىڭايتقىشتى پايدالانباعان. سولتٷستٸك قازاقستان وبلىسىنىڭ ەگٸس القاپتارىنا كانادادان ەكەلٸنگەن تۇقىمنىڭ ٶنٸمٸ گەكتارىنا 15 تسەنتنەر, گەرمانييادان ەكەلٸنگەن تۇقىم گەكتارىنا 24 تسەنتنەر, ال رەسەيلٸك «ومسكايا-36» سورتى گەكتارىنا 23,5 تسەنتنەردەن ٶنٸم بەرگەن. پيلوتتىق جوباعا قاتىسقان فەرمەرلەر جوبا اۆتورلارى مۇنداي نەتيجەدەن تٷڭٸلٸپ كەتكەندەرٸن ايتادى. سوندىقتان, جۇرتقا مىڭداعان «تيٸمدٸ فەرمالارى» بار فانتاستيكالىق جاھاندىق اگروحولدينگ تۋرالى ايتۋدىڭ ورنىنا, ەڭ بولماعاندا بٸر شاعىن فەرمەرلٸك شارۋاشىلىق قۇرعاندارى دۇرىس ەدٸ. سوسىن, اگرونومداردىڭ, مەحانيزاتورلاردىڭ, ۆەتەرينارلاردىڭ, ساۋىنشىلاردىڭ, زووتەحنيكتەردٸڭ مٸندەتتەرٸن ٶزارا بٶلٸپ, وتاندىق نارىقتا ەلگە پايدالى بٸر ٶنٸم شىعارۋدى باستاعاندارى جٶن بە ەدٸ, دەپ ويلايمىن. بىلايشا ايتقاندا, الدىمەن اۋىل شارۋاشىلىعى دەگەن نە ەكەنٸن تٷسٸنٸپ, كٷشتەرٸن سالىپ, باقتارىن سىناپ كٶرۋلەرٸ كەرەك ەدٸ. ەگەر, ٸستەرٸ ٸلگەرٸ باسىپ جاتسا يدەيالارىن ودان ەرٸ دامىتسىن. بولماسا, وتاندىق فەرمەرلەرمەن نەمەسە ٶندٸرٸستٸك كووپەراتسييالارمەن ٶنٸمدٸ ٶتكٸزۋ جٶنٸندە ىنتىماقتاستىق ورناتقاندارى دۇرىس بولار ما ەدٸ. ەدەتتە سولاي ٸستەلەدٸ.
– سۇحبات بەرگەن «ارحيتەكتورى بۋدۋششەگو» جوباسىنىڭ اۆتورى پيلوتتىق جوباعا قاتىسقان فەرمەرلەرگە كانادالىق استىق تۇقىمىنىڭ ٶنٸمٸن تٶمەن ەتٸپ كٶرسەتٸڭدەر دەپ سٸز قىسىم جاسادى دەيدٸ. بۇعان نە دەيسٸز?
– بۇل ٶتٸرٸك جەنە كٶرەرمەندەر مەن وقىرمانداردىڭ پٸكٸرٸن قوزدىرۋ ٷشٸن ايتقان سٶز دەپ ەسەپتەيمٸن. اۋىل شارۋاشىلىعى مينيسترلٸگٸ ٶنٸمدٸلٸك پەن جالپى ٶندٸرٸس نەتيجەلەرٸ ٶسٸمٸنٸڭ جوعارى بولعانىنا عانا مٷددەلٸ. جاپ-جاس جٸگٸتتەردٸڭ ٶز ماقساتتارىنا جەتۋ ٷشٸن ٶتٸرٸكتەن جيٸركەنبەيتٸندەرٸ ٶتە ٶكٸنٸشتٸ.
– وندا ۆيدەو اۆتورلارىنا بوس جەر جوق, دەگەن جاۋابىڭىزدى تٷسٸندٸرە كەتسەڭٸز. بۇل راس پا?
– ٶزٸڭٸز ويلاپ قاراڭىزشى. بٷكٸل ەل بويىنشا ەگٸستٸك كٶلەمٸ 25,6 ملن گەكتار. سونىڭ 22,5 ملن گەكتارىنا بيىل ەگٸن ەگٸلدٸ. قالعان جەرلەر پارعا جىرتىلعان. ۆيدەو اۆتورلارى وسى 22,5 ميلليون گەكتار جەردٸڭ «تەك 5 ميلليون گەكتارىن» سۇرايدى. بٸراق, بۇل جەرلەرگە ەگٸن ەگٸپ, ەڭبەكتەنٸپ جٷرگەندەر نە بولادى? ولارمەن قالاي جۇمىس ٸستەيتٸندەرٸن ايتپايدى, تٷسٸندٸرمەيدٸ. مەن ولارعا وسى جاعدايدىڭ بەرٸن تٷسٸندٸردٸم. بٸراق بۇ جٸگٸتتەردٸڭ «ەكٸ پٸكٸر بار, بٸرەۋٸ مەنٸكٸ, ەكٸنشٸسٸ دۇرىس ەمەس» دەگەن قاعيدامەن جۇمىس ٸستەيتٸندەرٸ ماعان ۇناعان جوق. سول سەبەپتٸ مەنٸ «ساتقىنداردىڭ» تٸزٸمٸنە قوسىپ قويعان.
– ياعني, بوس جەر جوق? ال, مينيسترلٸك بيىل انىقتاعان بٸرنەشە ميلليون گەكتار جەر شە? بۇل تۋرالى مينيسترلٸكتٸڭ باسپاسٶز قىزمەتٸ بٸرنەشە رەت حابارلاعان بولاتىن.
– يە, بٸز پيلوتتىق رەجيمدە تٶرت وبلىستا اۋىل شارۋاشىلىعى ماقساتىنداعى جەرلەردٸ پايدالانۋعا كوسمومونيتورينگ جٷرگٸزدٸك. 7,7 ميلليون گەكتار اۋىل شارۋاشىلىعى جەرلەرٸن انىقتاعانىمىز راس. الايدا, قازٸرگٸ ۋاقىتتا پايدالانىلماي جاتقان ەگٸستٸك القاپتار الاڭى بار بولعانى 48,6 مىڭ گەكتار. قالعانى مال شارۋاشىلىعىنا ارنالعان جايىلىمدىق جەرلەر. پايدالانىلماي جاتقان جەرلەردٸ انىقتاۋ جۇمىسى جالعاسادى. پايدالانىلماي جاتقان ەگٸستٸك القاپتاردىڭ اۋدانى ارتۋى مٷمكٸن. بٸراق, سوڭعى جىلدارى اۋىل شارۋاشىلىعىنا دەگەن قىزىعۋشىلىق ارتقان. سوندىقتان, پايدالانىلماي ارتىق جاتقان جەر بولادى دەپ ايتا المايمىن. «ارحيتەكتورى بۋدۋششەگو» جوباسىنىڭ جٸگٸتتەرٸ ەل قاتارلى جەردٸ جالعا بەرۋ كونكۋرستارىنا قاتىسىپ, زاڭدى تٷردە جەر تەلٸمٸن الۋعا تولىق قۇقىقتارى بار ەكەنٸن تٷسٸنۋ كەرەك.
– پايدالانىلمايتىنى انىقتالعان اۋىل شارۋاشىلىعى جەرلەرٸن نە ٸستەيسٸزدەر?
– تەكسەرٸلگەن بٸرٸنشٸ جىلدا ۇيعارىم بەرٸلەدٸ جەنە 10 ەسە جوعارى سالىق ەسەپتەلەدٸ. ەكٸنشٸ جىلى باقىلاۋ تەكسەرٸسٸ جٷرگٸزٸلەدٸ. نۇسقاما ورىندالماعان جاعدايدا جەردٸ الۋ ٷشٸن ماتەريالدار سوتقا جٸبەرٸلەدٸ. سوت شەشٸمٸنەن كەيٸن عانا مەملەكەتكە قايتارىلعان جەر ۋچاسكەسٸ كونكۋرستىق نەگٸزدە شارۋالارعا بەرٸلەدٸ. قازاقستان زاڭناماسىنا سەيكەس اۋىل شارۋاشىلىعى جەرلەرٸ رەسپۋبليكا ازاماتتارىنا كونكۋرستىق نەگٸزدە بەرٸلەدٸ. كونكۋرسقا قاتىسۋعا ٶتٸنٸمدەردٸ جارتىسى قوعامدىق ۇيىم ٶكٸلدەرٸنەن تۇراتىن وبلىس ەكٸمدٸكتەرٸ جانىنداعى كوميسسييالار قارايدى. بۇل كونكۋرسقا بارلىق ازاماتتار قاتىسۋعا قۇقىلى. «ارحيتەكتورى بۋدۋششەگو» جوباسىنىڭ اۆتورلارى اۋىل شارۋاشىلىعى جەرلەرٸن ۇزاق مەرزٸمدٸ جالعا بەرۋ كونكۋرستارىنا زاڭدى تٷردە قاتىسۋعا قۇقىعى دا, مٷمكٸندٸگٸ دە بار. سونداي-اق, ولار ٶز يدەيالارىن جٷزەگە اسىرۋ ٷشٸن فەرمەرلەرمەن كووپەراتسييا جٶنٸندە ىنتىماقتاستىق مەسەلەلەرٸن قاراستىرا الادى.
مەنٸڭ وليگارح تۋىسىم جوق
– تاعى بٸر اشىق سۇراق قويۋىما رۇقسات ەتٸڭٸزشٸ. «ارحيتەكتورى بۋدۋششەگو» جوباسىنىڭ اۆتورى سۇحباتىندا سٸزدٸڭ جۇبايىڭىزدىڭ اۋىل شارۋاشىلىعى جەرلەرٸ بار دەدٸ. بۇل راس پا?
– جوق, مٷلدە ولاي ەمەس. مەنٸڭ ٶزٸمدە دە, جۇبايىمدا دا اۋىل شارۋاشىلىعى جەرٸ جوق. جۇبايىمنىڭ اۋىلدىق ەلدٸ مەكەندە تەك 2,5 گەكتار جەرٸ بار. بٸراق ونىڭ اۋىل شارۋاشىلىعىنا قاتىسى جوق. ول جەر ۋچاسكەسٸ زاڭدى تٷردە الىنعان جەنە دەكلاراتسييالانعان. ارتىق سٶز بولماس ٷشٸن ايتا كەتەيٸن, جۇبايىم ەكەۋمٸزدٸڭ تۋىستارىمىزدىڭ دا اۋىل شارۋاشىلىق جەرلەرٸ جوق. ولار وليگارح ەمەس جەنە اۋىل شارۋاشىلىعى بيزنەسٸمەن مٷلدەم اينالىسپايدى. مۇنىڭ بەرٸن تەكسەرۋ قيىن ەمەس.
– پرەزيدەنت اگروٶنەركەسٸپ كەشەنٸن دامىتۋ جٶنٸندەگٸ جاڭا ۇلتتىق جوبانى ەزٸرلەۋدٸ تاپسىردى. بۇل باعىتتاعى جۇمىس قالاي جٷرٸپ جاتىر?
– بۇل قۇجاتتىڭ تۇجىرىمداماسى بيىل جەلتوقسان ايىندا دايىن بولادى. سودان كەيٸن ول «اتامەكەن» ۇكپ, سالالىق وداقتار مەن فەرمەرلەر قاۋىمداستىقتارىنىڭ ٶكٸلدەرٸ, اگرارلىق سالا عالىمدارى بار جۇمىس توبىنا جٸبەرٸلەدٸ. اۋىل شارۋاشىلىعىن دامىتۋدىڭ جاڭا ستراتەگيياسىن ەزٸرلەۋ كەزٸندە بٸز ٶڭٸرلەردٸڭ ەلەۋەتٸ مەن ەرەكشەلٸكتەرٸن ەسكەرگٸمٸز كەلەدٸ. سوندىقتان, جۇمىس توبىنا وبلىس ەكٸمدەرٸنٸڭ ورىنباسارلارى دا قوسىلعان. بۇلاردان بٶلەك, بۇۇ-نىڭ اۋىل شارۋاشىلىعى جەنە ازىق-تٷلٸك ۇيىمدارى دا تارتىلعان. اگروٶنەركەسٸپ كەشەنٸن دامىتۋدىڭ قازٸرگٸ مەملەكەتتٸك باعدارلاماسى 2021-جىلى اياقتالادى. سوندىقتان بٸزدٸڭ قازٸرگٸ مٸندەتٸمٸز – بۇرىن مەجەلەنگەن كٶرسەتكٸشتەردٸڭ ورىندالۋىن قامتاماسىز ەتۋ, فەرمەرلەردٸ مەملەكەتتٸك قولداۋ جوبالارىن ساقتاۋ. فەرمەرلەر مەملەكەتتٸك قولداۋ باسىمدىقتارىنىڭ جيٸ ٶزگەرەتٸنٸنە ٷنەمٸ شاعىمدانادى. سونىڭ سالدارىنان ولار ۇزاق مەرزٸمدٸ جوسپار قۇرا المايدى. جوسپارسىز كەز كەلگەن بيزنەستٸ جٷرگٸزە المايسىز. سوندىقتان بٸز اگرارلىق ساياساتتىڭ ساباقتاستىعىن ساقتاپ, ونى بيزنەس ٷشٸن تارتىمدى ەتۋ باسىمدىعىن بەلگٸلەدٸك. مىسالى, بٸز قاراپايىم فەرمەرلەردٸڭ مەملەكەتتٸك قولداۋعا تەز قول جەتكٸزۋلەرٸ ٷشٸن بٸرقاتار كەدەرگٸلەردٸ الىپ تاستادىق. «قازاگرو» حولدينگٸنٸڭ ەنشٸلەس ۇيىمدارىنىڭ كەپٸلدٸك ساياساتىن جەڭٸلدەتتٸك. قازٸردٸڭ ٶزٸندە جاقسى نەتيجە بار. مىسالى, 2018-جىلى قازاقستاننىڭ اۋىل شارۋاشىلىعىنا بيزنەسمەندەر 365 ملرد تەڭگە ينۆەستيتسييا سالسا, 2019 جىلى بۇل كٶرسەتكٸش 495 ملرد تەڭگەگە جەتتٸ. ياعني, 30%-عا ارتىق. بيىل پاندەميياعا قاراماستان اٶك سەكتورى تۇراقتى دامىپ كەلەدٸ. نەگٸزگٸ كاپيتالعا سالىنعان ينۆەستيتسييالاردىڭ 16 پايىزدىق ٶسٸمٸ اگروٶنەركەسٸپ سەكتورىنىڭ بارىنشا ينۆەستيتسييالىق-تارتىمدى بولا باستاعانىن دەلەلدەيدٸ.
