قر پرەمەر-مينيسترٸ اسقار ماميننٸڭ تٶراعالىعىمەن ٶتكەن ٷكٸمەت وتىرىسىندا قازاقستاننىڭ 2021-2025 جىلدارعا ارنالعان ەلەۋمەتتٸك-ەكونوميكالىق دامۋ بولجامى, «قر ۇلتتىق قورىنان 2021-2023 جىلدارعا ارنالعان كەپٸلدەندٸرٸلگەن ترانسفەرت تۋرالى», «2021-2023 جىلدارعا ارنالعان رەسپۋبليكالىق بيۋدجەت تۋرالى» قر زاڭدارىنىڭ جوبالارى, سونداي-اق «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ۇلتتىق قورىنان 2021 جىلعا ارنالعان نىسانالى ترانسفەرت بٶلۋ تۋرالى» قر پرەزيدەنتٸ جارلىعىنىڭ جوباسى قارالدى. قر ۇلتتىق ەكونوميكا مينيسترٸ رۋسلان دەلەنوۆ بايانداما جاسادى, دەپ حابارلايدى primeminister.kz سايتى.
ەلٸمٸزدٸڭ 2021-2025 جىلدارعا ارنالعان ەلەۋمەتتٸك-ەكونوميكالىق دامۋ بولجامى مىناداي فاكتورلاردى ەسكەرە وتىرىپ ەزٸرلەندٸ:
- 2019 جىلعى جالپى ٸشكٸ ٶنٸم بويىنشا ەسەپتٸك ستاتيستيكالىق دەرەكتەر مەن وسى جىلدىڭ قاڭتار-شٸلدە ايلارىنداعى ەكونوميكانىڭ دامۋ قورىتىندىلارى;
- ەلەمدٸك ەكونوميكانىڭ ٶسۋٸ بويىنشا حالىقارالىق قارجى ۇيىمدارىنىڭ جاڭارتىلعان بولجامدارى. كوروناۆيرۋس پاندەميياسى اياسىندا بيىل ەلەمدٸك ەكونوميكا 4,9%-عا تٶمەندەپ, 2021 جىلى 5,4%-عا دەيٸن ٶسەدٸ دەپ كٷتٸلۋدە;
- ەلەمدٸك تاۋار نارىقتارىنداعى ٷردٸستەر. حالىقارالىق قارجى ۇيىمدارىنىڭ 2021-2022 جىلدارعا ارنالعان مۇناي باعاسىنا كونسەنسۋس-بولجامى بٸر باررەلٸنە تيٸسٸنشە 45 جەنە 55 دوللاردى قۇرايدى.
مينيستردٸڭ ايتۋىنشا, قازاقستان ەكونوميكاسىنىڭ دامۋىن حالىقارالىق رەيتينگتٸك اگەنتتٸكتەر وڭ باعالاۋدا. Moody's جەنە FitchRatings رەيتينگتٸك اگەنتتٸكتەرٸ قازاقستاننىڭ رەيتينگٸن ينۆەستيتسييالىق سەنٸمدٸلٸك دەڭگەيٸندە راستادى.
«ولاردىڭ ٸشٸندە, جاقىندا, بيىلعى 21 تامىزدا FitchRatings اگەنتتٸگٸ “تۇراقتى” بولجامىمەن “BBB” دەڭگەيٸندە رەيتينگتٸ راستادى. FitchRatings پٸكٸرٸنشە, قازاقستاننىڭ رەيتينگٸ ەكونوميكانىڭ فيسكالدىق تۇراقتىلىعىن, ەكونوميكانى قولداۋدىڭ تيٸمدٸ شارالارىن جەنە اقشا-كرەديت ساياساتىن سەتتٸ جٷرگٸزۋدٸ كٶرسەتەدٸ», — دەدٸ دەلەنوۆ.
ۆەدومستۆو باسشىسى اتاپ ٶتكەندەي, سىرتقى جەنە ٸشكٸ جاعدايلاردى ەسكەرە وتىرىپ, قازاقستان ەكونوميكاسىن دامىتۋدىڭ 2021-2025 جىلدارعا ارنالعان 3 ىقتيمال ستسەنارييٸ ەزٸرلەندٸ. بۇل — بازالىق, وپتيميستٸك جەنە پەسسيميستٸك ستسەناريي.
«كونسەرۆاتيۆتٸ تەسٸلدٸ ەسكەرە وتىرىپ, بيۋدجەتتٸك جوسپارلاۋ ٷشٸن بازالىق ستسەنارييدٸ پايدالانۋ ۇسىنىلادى», — دەدٸ مينيستر.
بازالىق ستسەنارييدە جالپى ٸشكٸ ٶنٸمنٸڭ ناقتى ٶسۋٸ 2021 جىلى 2,8% دەڭگەيٸندە بولجانىپ وتىر. 2025 جىلى ول 4,6%-عا جەتەدٸ. اتاۋلى جالپى ٸشكٸ ٶنٸم 2021 جىلى 76,7 ترلن تەڭگەنٸ, ال 2025 جىلى 104,8 ترلن تەڭگەنٸ قۇرايدى. 2021 جىلى مۇناي ٶندٸرۋ 86 ملن توننادان 2025 جىلى 100,7 ملن تونناعا دەيٸن ٶسەدٸ. بارلىق بازالىق سالالاردا وڭ ٶسٸم كٷتٸلۋدە.
«ٶڭدەۋ ٶنەركەسٸبٸ جىلىنا ورتا ەسەپپەن 6,7%-عا ٶسٸپ, كەن ٶندٸرۋ ٶنەركەسٸبٸنە قاراعاندا وزىق قارقىنمەن ٶسەدٸ. كەن ٶندٸرۋ ٶنەركەسٸبٸنە ٶسٸم 2,9% دەڭگەيٸندە بولادى. ورتاشا جىلدىق ٶسۋ قارقىنى اۋىل شارۋاشىلىعىندا 6,2%, ساۋدادا 5,5% قۇرايدى. تاۋارلار ەكسپورتى 2021 جىلى $41,4 ملرد قۇراپ, 2025 جىلى $51,5 ملرد دەيٸن ۇلعايۋ كٷتٸلۋدە. يمپورت 2021 جىلعى $36,3 ملرد-تان 2025 جىلى $37,8 ملرد-قا دەيٸن ٶسەدٸ», — دەدٸ دەلەنوۆ.
«قازاقستان-2050» ستراتەگيياسىنىڭ ۇزاق مەرزٸمدٸ ماقساتتارىن ەسكەرە وتىرىپ, ەلەۋمەتتٸك-ەكونوميكالىق ساياساتتىڭ نەگٸزگٸ باسىمدىقتارى كەلەسٸدەي بولادى:
- ىنتالاندىرۋشى ماكروەكونوميكالىق ساياسات جەنە قارجى نارىعىنىڭ دامۋى;
- سالالاردىڭ بەسەكەگە قابٸلەتتٸلٸگٸ جەنە ەكونوميكانىڭ ٶزٸن-ٶزٸ قامتاماسىز ەتۋٸ;
- ينۆەستيتسييالىق جەنە بيزنەس احۋالدى ودان ەرٸ جاقسارتۋ;
- ساپالى ادامي كاپيتال;
- تەڭگەرٸمدٸ ٶڭٸرلٸك دامۋ;
- تيٸمدٸ مەملەكەتتٸك سەكتور;
- پرواكتيۆتٸ ساۋدا ساياساتى جەنە ەكسپورتتى ٸلگەرٸلەتۋ.
مينيستردٸڭ ايتۋىنشا, 2021-2023 جىلدارعا ارنالعان ٷشجىلدىق بيۋدجەتتٸ قالىپتاستىرۋ كەزٸندە كەلەسٸ بولجامدى پارامەترلەر قولدانىلدى:
- جالپى ٸشكٸ ٶنٸمنٸڭ 2021 جىلى 2,8%, 2022 جىلى 3,7% جەنە 2023 جىلى 4,6%-دىق ناقتى ٶسۋٸ.
- 2021-2022 جىلدارى ينفلياتسييا — 4-6%, 2023 جىلى — 4-5%.
- مۇناي ٶندٸرۋ كٶلەمٸنٸڭ 2021 جىلى 86 ملن توننا, 2022 جىلى 89,6 ملن توننا جەنە 2023 جىلى 100,8 ملن توننا دەڭگەيٸندە بولۋى.
- كونسەرۆاتيۆتٸ تەسٸلدٸ ەسكەرە وتىرىپ, 2021-2023 جىلدارى مۇناي باعاسىنىڭ بٸر باررەلٸنە $35 دەڭگەيٸندە الىندى.
اتالعان ماكروەكونوميكالىق كٶرسەتكٸشتەر نەگٸزٸندە كەلەسٸ بيۋدجەت پارامەترلەرٸنٸڭ بولجامى قالىپتاستى. رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتٸڭ كٸرٸستەرٸ (ترانسفەرتتەردٸ ەسەپكە الماعاندا) 2021 جىلى 6 926 ملرد تەڭگەنٸ, 2022 جىلى 8 566 ملرد تەڭگەنٸ, 2023 جىلى 9 217 ملرد تەڭگەنٸ قۇرايدى.
دەلەنوۆ كەپٸلدەندٸرٸلگەن ترانسفەرتتٸ 2021 جىلى – 2 700 ملرد تەڭگە, 2022 جىلى 2 400 ملرد تەڭگە جەنە 2023 جىلى – 2 200 ملرد تەڭگە مٶلشەرٸندە ايقىنداۋ ۇسىنىلاتىنىن اتاپ ٶتتٸ.
«كەپٸلدەندٸرٸلگەن ترانسفەرتتٸ ەلەۋمەتتٸك مٸندەتتەمەلەردٸ قارجىلاندىرۋعا باعىتتاۋ ۇسىنىلادى. تيٸسٸنشە, دامۋ باعدارلامالارىن قارجىلاندىرۋدى ۇلعايتۋ ٷشٸن 2021 جىلى ۇلتتىق قوردان 1 ترلن تەڭگە مٶلشەرٸندە نىسانالى ترانسفەرتتٸ تارتۋ ۇسىنىلادى», — دەدٸ مينيستر.
وسىلايشا, بولجام بويىنشا تٷسٸمدەر 2021 جىلى 11,4 ترلن تەڭگە, 2022 جىلى 11,8 ترلن تەڭگە, 2023 جىلى 12 ترلن تەڭگەنٸ قۇرايدى.
رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتٸڭ شىعىستارى 2021 جىلى 14 049 ملرد تەڭگە, 2022 جىلى 13 873 ملرد تگ, 2023 جىلى 13 889 ملرد تەڭگە كٶلەمٸندە بولجانۋدا.
جالپى, ەلەۋمەتتٸك-ەكونوميكالىق دامۋ بولجامى ماكروەكونوميكالىق تۇراقتىلىقتى ساقتاۋعا, نەتيجەلٸ جۇمىسپەن قامتۋعا, سونىمەن قاتار ۇلتتىق ەكونوميكانى تۇراقتى جەنە ساپالى دامىتۋعا باعىتتالعان.
