رەسەي عىلىم اكادەميياسىنىڭ سٸبٸر بٶلٸمشەسٸ ايماق ەكولوگيياسىنىڭ ناشارلاپ كەتكەنٸ تۋرالى باياندامانى اشىق رەسۋرستان الىپ تاستادى دەپ حابارلادى "تايگا.ينفو" سايتى. 25 ناۋرىزدا نوۆوسيبيرسكٸدە ٶتكەن جيىنعا قاتىسۋشىلار تٸكەلەي ەفيردە باياندالعان اشىق دەرەكتەر مەن مەلٸمەتتەرگە سٷيەنٸپ جاسالعان باياندامانى جارييالاماۋدى قۇپ كٶرگەن. ەرتەسٸندە جازبا Youtube-تەن ٶشٸرٸلدٸ.
"بٸرٸنشٸ كەزەڭدە بۇل جۇمىستى جابىق جٷرگٸزەر ەدٸم. ەندٸ ويلاڭىز, بٸز سايلاۋ قارساڭىندا بومبا سيياقتى وسىنداي باياندامانى جارييالاپ جٸبەرەمٸز. سوندا نە بولادى? بٸزدٸڭ ولاي ٸستەۋگە قۇقىعىمىز جوق. سول سەبەپتٸ جارييالاۋ تۋرالى ۇسىنىستى مۇقييات قاراۋ كەرەك. ارتىق سۇراقتارمەن حالىقتى ٷرەيلەندٸرۋدٸڭ قاجەتٸ جوق" دەدٸ اكادەميك الەكسەي كونتوروۆيچ جيىن كەزٸندە.
"دابىل قاعۋدىڭ قاجەتٸ جوق. روسگيدرومەتتٸڭ قۇرالدارى دۇرىس ٶلشەمەيدٸ. ولاردىڭ نەتيجەلەرٸ دۇرىس بولماۋى مٷمكٸن" دەدٸ رەسەي عىلىم اكادەميياسىنىڭ سٸبٸر بٶلٸمشەسٸنٸڭ جەتەكشٸسٸ ۆالەنتين پارمون.
اكادەميياعا قاراستى اتموسفەرا وپتيكاسى ينستيتۋتىنىڭ ديرەكتورى يگور پتاشنيكتٸڭ ايتۋىنشا, رەسەيدە اۋاسى ٶتە لاس 20 قالانىڭ 78 پايىزى سٸبٸر ايماعىندا ورنالاسقان. سٸبٸردەگٸ 23 قالادا اۋانىڭ لاستانۋ يندەكسٸ جوعارى. تايمىر اۆتونومييالىق وكرۋگىنىڭ حالقى تۇتاس-دەرلٸك لاس اۋامەن تۇنشىعىپ جاتىر.
بايانداما اۆتورىنىڭ ايتۋىنشا, سٸبٸردە اۋاسى لاس 15 قالانىڭ 14-ٸندە بەنزاپيرەن – نەگٸزگٸ لاستاۋشى حيميكات رەتٸندە تانىلعان. ٶزگە قالالاردا بەنزاپيرەننٸڭ كونتسەنتراتسيياسى قالىپتى مٶلشەردەن ونداعان ەسە جوعارى. مىسالى, قىزىلدا بۇل – 116 ەسە, اباكاندا 88,2 ەسە كٶپ. بۇل تۇرعىدا نوريلسك بەرٸنەن الدا تۇر. ودان كەيٸن نوۆوكۋزنەتسك, كراسنويارسك قالالارى تۇر.
سٸبٸردە توپىراق قۇرامىندا قورعاسىن, مىرىش, نيكەل, مىس سيياقتى اۋىر مەتالدار كٶپ قالالار قاتارىنا سۆيرسك پەن نوريلسك كٸرەدٸ. نوۆوكۋزنەتسكٸدە توپىراق قۇرامىندا نيترات پەن فتوريد ٶتە كٶپ. وندا حيميكاتتار قالىپتى مٶلشەردەن ونداعان ەسە جوعارى. بايانداما اۆتورى "جىلدار بويعى ديناميكا الاڭداتادى" دەپ تۇجىرىمداعان.
