قىلمىستىق جٷيەنٸ مودەرنيزاتسييالاۋدا ٷش دەڭگەيلٸ مودەلگە كٶشسەك, سوتتاردىڭ نەگٸزگٸ فورماتى ەلەكتروندى بولادى.
بۇل تۋرالى «قازاقستانداعى قۇقىق قورعاۋ جەنە سوت جٷيەسٸن جاڭعىرتۋدىڭ ٶزەكتٸ مەسەلەلەرٸ» اتتى حالىقارالىق دٶڭگەلەك ٷستەل بارىسىندا قر باس پروكۋرورىنىڭ ورىنباسارى مارات احمەتجانوۆ ايتتى, دەپ حابارلايدى قازاقپارات.
«تەۋەلسٸزدٸك العان كٷننەن باستاپ قازاقستان قۇقىق قورعاۋ سالاسىندا جٷيەلٸ جۇمىس جٷرگٸزٸلٸپ كەلەدٸ. بۇل ەلدەگٸ تۇراقتىلىق پەن قاۋٸپسٸزدٸكتٸڭ جوعارى دەڭگەيٸن قامتاماسىز ەتەدٸ. باس بوستاندىعىنان ايىرۋ جازاسى اسا قاۋٸپتٸ قىلمىسكەرلەرگە تاعايىندالادى. ەگەر 90-جىلداردىڭ باسىندا بٸزدٸڭ تٷرمەلەردە 100 مىڭنان استام ادام جازاسىن ٶتەگەن بولسا, بٷگٸندە ولاردىڭ سانى 30 مىڭ. وسى رەفورمالار زاڭدى ودان ەرٸ نىعايتا تٷستٸ»,- دەدٸ قر باس پروكۋرورىنىڭ ورىنباسارى مارات احمەتجانوۆ.
سونىمەن قاتار, ول پرەزيدەنت قۇقىق قورعاۋ, قاداعالاۋ جەنە سوت ورگاندارى اراسىندا جاۋاپكەرشٸلٸكتٸڭ ناقتى بولۋىن اتاپ ٶتكەنٸن تٸلگە تيەك ەتتٸ.
«ازاماتتارىمىزدىڭ كونستيتۋتسييالىق قۇقىقتارىنىڭ قورعالۋىن جەنە ولاردىڭ بيلٸك ينستيتۋتتارىنا دەگەن سەنٸمٸن نىعايتۋ ٷشٸن جٷيەلٸ رەفورمالار قاجەت. قىلمىستىق ٸس جٷرگٸزۋدە پروكۋروردىڭ ورنى ەرەكشە. ول جيناقتالعان ماتەريالدارعا تەۋەلسٸز باعا بەرٸپ, نەگٸزگٸ پروتسەسسۋالدىق شەشٸم قابىلدايدى. ال پوليتسييا قىلمىسكەرلەردٸ ۇستاپ, دەلەلدەر جينايدى. سوت ٶز كەزەگٸندە تٶرەلٸگٸن جٷزەگە اسىرادى. بۇل تەسٸل سوتقا دەيٸنگٸ تەرگەپ-تەكسەرۋدٸڭ العاشقى ساتىلارىنان باستاپ زاڭبۇزۋشىلىقتارعا كەدەرگٸ. بۇل جٷيەنٸ پوستكەڭەستٸك ەلدەر ەنگٸزدٸ», - دەدٸ ول.
مەملەكەت باسشىسى 1 قىركٷيەكتەگٸ حالىققا جولداعان جولداۋىندا ٷش ساتىلى قىلمىستىق سوت تٶرەلٸگٸ كۋرسىن ەنگٸزۋدٸ ايتقان بولاتىن.
«بٸز بارلىق مەسەلەلەردٸ جان-جاقتى تالقىلادىق. پارلامەنت قابىلداعان جەنە 19 جەلتوقساندا مەملەكەت باسشىسى قول قويعان قىلمىستىق ٸس جٷرگٸزۋ كودەكسٸنە تٷزەتۋلەردٸ ەزٸرلەدٸك. وندا كەزەڭدەرٸ كٶرسەتٸلگەن. بٸرٸنشٸ كەزەڭدە پروكۋرورلار بٸزدٸڭ تەرگەۋشٸلەرٸمٸزدٸڭ نەگٸزگٸ پروتسەسسۋالدىق شەشٸمدەرٸ تۋرالى كەلٸسەدٸ. سونداي-اق, پروكۋرور تەرگەۋ ورگاندارىنىڭ قىلمىستىق ٸستٸ توقتاتۋ تۋرالى بارلىق شەشٸمدەرٸنە زاڭدى كٷش بەرەدٸ. قىلمىسقا قاتىستى حاتتامالارعا بۇيرىق شىعارىلادى. سودان كەيٸن سوتقا جٸبەرەدٸ. سوندىقتان بۇل زاڭ كٷشٸنە ەنگەن سەتتەن باستاپ پروكۋروردىڭ كەلٸسٸمٸنسٸز كەز كەلگەن پروتسەسسۋالدىق شەشٸمنٸڭ زاڭدى كٷشٸ بولمايدى», - دەدٸ مارات احمەتجانوۆ.
ونىڭ ايتۋىنشا, جاڭا تەتٸكتەر زاڭبۇزۋشىلىقتاردى ەرتە ساتىسىندا انىقتاۋعا جەنە ونىڭ جولىن كەسۋگە مٷمكٸندٸك بەرەدٸ. بۇل ازاماتتاردىڭ قۇقىقتارىن قورعاۋدى كٷشەيتەدٸ.
«قازٸر پروكۋراتۋرا ورگاندارىندا قايتا قۇرۋ جٷرٸپ جاتىر. بۇل پروكۋرورلاردىڭ جاۋاپكەرشٸلٸگٸن ارتتىرادى, سونىمەن قاتار جاڭا كادرلاردى دايارلاۋعا مٷمكٸندٸك بەرەدٸ. بۇل قىلمىستىق پروتسەستٸڭ الداعى ۋاقىتتاعى ٷش دەڭگەيلٸ مودەلٸنە كٶشۋگە ٶز سەپتٸگٸن تيگٸزەدٸ», - دەپ اتاپ ٶتتٸ سپيكەر.
ايتا كەتەيٸك, قازاقستاندا بارلىق تٸركەلگەن قىلمىستىق ٸستەردٸڭ 42% -ى ەلەكتروندى تٷردە تەرگەلٸپ جاتىر. جٷيە پوليتسييا باسشىلىعىنا جەنە پروكۋراتۋراعا تەرگەۋدٸڭ بارىسىن ونلاين رەجيمٸندە باقىلاۋعا مٷمكٸندٸك بەرەدٸ. ٷش دەڭگەيلٸ مودەلگە كٶشۋ ارقىلى ەلەكتروندى ٸس جٷرگٸزۋ بولاشاقتا قىلمىستىق سوتتاردىڭ نەگٸزگٸ فورماتىنا اينالماق.
