قىتايدا ەلدە تۇراتىن 56 ەتنوستىڭ بٸرلٸگٸ مەن دامۋىن نىعايتۋعا باعىتتالعان جاڭا زاڭ كٷشٸنە ەندٸ.
قۇجات بيىل كٶكتەمدە ٶتكەن ەكٸ سەسسييا بارىسىندا قابىلدانعان. زاڭ ەتنوسارالىق مەسەلەلەردٸ قۇقىقتىق تۇرعىدان رەتتەۋگە نەگٸز قالىپتاستىرىپ, بارلىق ەتنوستاردىڭ ورتاق بٸرەگەيلٸك سەزٸمٸن نىعايتۋعا ىقپال ەتەدٸ. سونىمەن قاتار ەتنوستىق ازشىلىقتار تۇراتىن ٶڭٸرلەردٸڭ ەكونوميكالىق دامۋىن قولداۋعا باعىتتالعان مەملەكەتتٸك ساياساتتىڭ نەگٸزگٸ باعىتتارىن ايقىندايدى. اتاپ ايتقاندا, ينفراقۇرىلىمدى دامىتۋ مەن ٶنەركەسٸپ ٶسٸمٸن ىنتالاندىرۋ شارالارى قاراستىرىلعان.
سونىمەن قاتار, سينحۋا اگەنتتٸگٸنٸڭ حابارلاۋىنشا, قىتاي اقش پەن ەۋرووداقتىڭ ۇلتتىق بٸرلٸك پەن دامۋدى نىعايتۋ تۋرالى جاڭا زاڭعا قاتىستى بٸلدٸرگەن الاڭداۋشىلىعىن سىنعا الدى.
قىتاي سىرتقى ٸستەر مينيسترلٸگٸنٸڭ رەسمي ٶكٸلٸ گو تسزياكۋن اقش پەن ەۋرووداقتى «ەتنوستىق مەسەلەنٸ» قولدان ۋشىقتىرۋدى جەنە قىتايدىڭ ٸشكٸ ٸستەرٸنە ارالاسۋدى توقتاتۋعا شاقىردى.
ونىڭ ايتۋىنشا, قىتاي – بارلىق ۇلتتارى تەڭدٸك, بٸرلٸك, ٶزارا كٶمەك جەنە كەلٸسٸم قاعيداتتارىنا نەگٸزدەلگەن قاتىناستار ورناتقان بٸرتۇتاس كٶپۇلتتى مەملەكەت. ونىڭ پٸكٸرٸنشە, قۇقىقتىق جٷيەنٸ جەتٸلدٸرۋ بارلىق ەتنوستاردىڭ زاڭدى قۇقىقتارى مەن مٷددەلەرٸن سەنٸمدٸ قورعاۋعا جەنە ۇلتتىق بٸرلٸكتٸ نىعايتۋعا ىقپال ەتەدٸ.
سونداي-اق قىتاي ٷكٸمەتٸ ەتنوستىق ازشىلىقتاردىڭ مەدەنيەتٸن قورعاۋعا ەرەكشە مەن بەرەتٸنٸن جەنە بارلىق ۇلتتاردىڭ ٶز تٸلدەرٸ مەن جازۋىن پايدالانۋ ەرٸ دامىتۋ قۇقىقتارىنا زاڭ اياسىندا كەپٸلدٸك بەرەتٸنٸن مەلٸمدەدٸ. رەسمي ٶكٸلدٸڭ ايتۋىنشا, بۇل باعىتتاعى قىتاي تەجٸريبەسٸ حالىقارالىق قاۋىمداستىقتىڭ كەڭ قولداۋىنا يە.
«كەيبٸر مەملەكەتتەر يدەولوگييالىق كٶزقاراستار مەن ساياسي ماقساتتاردى باسشىلىققا الىپ, قىتايدىڭ ەلەۋمەتتٸك-ەكونوميكالىق دامۋ جەنە ادام قۇقىقتارىن قورعاۋ سالاسىنداعى جەتٸستٸكتەرٸن ەلەمەيدٸ. ولار جەكەلەگەن دەرەكتەردٸ جالپى كونتەكستەن بٶلٸپ الىپ, قىتايدىڭ ۇلتتىق ساياساتىن ەدەيٸ قارالايدى, جالعان اقپارات تاراتادى, قىتايدىڭ ٸشكٸ ٸستەرٸنە ٶرەسكەل ارالاسىپ, ۇلتتىق بٸرلٸگٸنە نۇقسان كەلتٸرۋگە تىرىسادى. قىتاي بۇعان ٷزٸلدٸ-كەسٸلدٸ قارسى. بٸز تيٸستٸ مەملەكەتتەردٸ ناقتى فاكتٸلەردٸ قۇرمەتتەۋگە, جالعان اقپارات تاراتۋدى توقتاتۋعا جەنە ۇلتتىق مەسەلەلەردٸ قىتايدىڭ ٸشكٸ ٸستەرٸنە ارالاسۋ قۇرالى رەتٸندە پايدالانباۋعا شاقىرامىز», – دەدٸ ول.
ال Anadolu اگەنتتٸگٸ ماۋسىم ايىندا جارييالاعان ماقالاسىندا قىتاي بيلٸگٸنٸڭ مەلٸمدەمەسٸنە سٷيەنە وتىرىپ, ۇلتتىق بٸرلٸك پەن دامۋدى نىعايتۋ تۋرالى جاڭا زاڭ حالىقارالىق تەجٸريبەگە ساي كەلەتٸنٸن جەنە قوعامدىق كەلٸسٸمدٸ نىعايتۋعا, ۇلتتىق بٸرلٸكتٸ قورعاۋعا ەرٸ ەلەۋمەتتٸك تۇراقتىلىقتى قامتاماسىز ەتۋگە باعىتتالعانىن حابارلادى.
ەدٸلەت مينيسترٸ حۋ ۆەيلەنٸڭ ايتۋىنشا, زاڭ ەتنوسارالىق ارازدىق پەن سەپاراتيزمدٸ قوزدىرۋعا باعىتتالعان ەرەكەتتەر ٷشٸن جاۋاپكەرشٸلٸكتٸ كٶزدەيدٸ. سونىمەن بٸرگە ونى قولدانۋ تەك زاڭ اياسىندا جٷزەگە اسىرىلادى جەنە حالىقارالىق بايلانىستارعا, عىلىمي ىنتىماقتاستىققا, مەدەني الماسۋعا نەمەسە ساۋدا-ەكونوميكالىق قاتىناستارعا ەسەر ەتپەيدٸ.
Al Jazeera اقپاراتتىق سايتى دا زاڭعا قاتىستى ٶتكٸر باعا بەرمەي, قۇجاتتا جالپىۇلتتىق بٸرەگەيلٸكتٸ نىعايتۋعا, ەتنوستار اراسىنداعى ٶزارا ٸس-قيمىلدى دامىتۋعا جەنە ۇلتتىق ساياسات سالاسىنداعى مەملەكەتتٸك جەنە قوعامدىق ينستيتۋتتاردىڭ جۇمىسىن ٷيلەستٸرۋگە باعىتتالعان شارالار قاراستىرىلعانىن اتاپ ٶتتٸ.
بەيجٸڭنٸڭ رەسمي تٷسٸندٸرۋٸنە سەيكەس, جاڭا زاڭ ۇلتتىق بٸرلٸكتٸ نىعايتۋعا, قوعامنىڭ توپتاسۋىن ارتتىرۋعا جەنە ەلدەگٸ تٷرلٸ ەتنوستار اراسىنداعى ىنتىماقتاستىقتى دامىتۋعا قۇقىقتىق نەگٸز قالىپتاستىرۋعا باعىتتالعان.
ٶزبەكستاننىڭ ۇلتتىق اقپارات اگەنتتٸگٸ Uza بىلاي دەپ جازادى:
«ەلەمدەگٸ گەوساياسي جاعدايدىڭ كٷردەلەنە تٷسۋٸ جاعدايىندا ٸشكٸ تۇراقتىلىق پەن ۇلتتىق كەلٸسٸمدٸ نىعايتۋ ەربٸر مەملەكەت ٷشٸن ستراتەگييالىق ماڭىزعا يە بولىپ وتىر. ۇلتارالىق كەلٸسٸم مەن ٶزارا سەنٸم تۇراقتى دامۋدىڭ نەگٸزگٸ فاكتورى رەتٸندە قاراستىرىلادى».
وسىلايشا, جاڭا زاڭ قىتايدىڭ ەتنوسارالىق ساياساتتى دامىتۋعا قاتىستى ۇستانىمىن زاڭنامالىق دەڭگەيدە بەكٸتەدٸ. ونى ٸسكە اسىرۋ ۇلتتىق بٸرلٸكتٸ نىعايتۋعا جەنە ەلەۋمەتتٸك دامۋدى قامتاماسىز ەتۋگە باعىتتالعان مەملەكەتتٸك ستراتەگييانىڭ ماڭىزدى تەتٸكتەرٸنٸڭ بٸرٸنە اينالماق بولادى.
