ٸشكٸ ٸستەر مينيسترلٸگٸ قازاقستاندا جوسپارلانىپ وتىرعان قىلمىستىق جەنە ەكٸمشٸلٸك امنيستييانىڭ كٸمدەرگە قولدانىلۋى مٷمكٸن ەكەنٸن تٷسٸندٸردٸ, دەپ حابارلايدى ult.kz.
ۆەدومستۆونىڭ مەلٸمەتٸنشە, جاڭا كونستيتۋتسييانىڭ قابىلدانۋىنا بايلانىستى مەملەكەت باسشىسى امنيستييا جارييالاۋ باستاماسىن كٶتەرگەن. بۇل قادام ەدٸلەتتٸلٸك, گۋمانيزم جەنە ادام قۇقىقتارىن قۇرمەتتەۋ قاعيداتتارىنا نەگٸزدەلگەن.
ٸٸم ٶكٸلدەرٸنٸڭ ايتۋىنشا, امنيستييا قىلمىسقا كٶز جۇما قاراۋ ەمەس, قوعامعا ٷلكەن قاۋٸپ تٶندٸرمەيتٸن ازاماتتاردىڭ قالىپتى ٶمٸرگە قايتا ورالۋىنا مٷمكٸندٸك بەرەتٸن قۇقىقتىق شارا بولىپ سانالادى.
قىلمىستىق امنيستييا كٸمدەرگە قاتىستى بولادى?
زاڭ جوباسىنا سەيكەس, امنيستييا:
- قىلمىستىق تەرٸس قىلىق جاساعاندارعا;
- ونشا اۋىر ەمەس قىلمىس ٷشٸن سوتتالعاندارعا;
- اۋىرلىعى ورتاشا قىلمىس جاساعان جەنە كەلتٸرٸلگەن زالالدى تولىق ٶتەگەن ازاماتتارعا قولدانىلۋى مٷمكٸن.
سونىمەن قاتار كەيبٸر سوتتالعانداردىڭ جازا مەرزٸمٸن قىسقارتۋ قاراستىرىلعان.
الدىن الا ەسەپ بويىنشا, قىلمىستىق امنيستييا 15 مىڭنان استام ادامدى قامتۋى ىقتيمال. ونىڭ ٸشٸندە شامامەن 1,5 مىڭ ادام تٷزەۋ مەكەمەلەرٸنەن بوساتىلۋى مٷمكٸن.
امنيستييا كٸمدەرگە جٷرمەيدٸ?
زاڭ جوباسى بويىنشا امنيستييا:
- تەرروريزم جەنە ەكسترەميزم قىلمىستارىن جاساعاندارعا;
- سىبايلاس جەمقورلىق قىلمىستارى ٷشٸن سوتتالعاندارعا;
- ۇيىمداسقان قىلمىستىق توپ مٷشەلەرٸنە;
- ازاپتاۋ فاكتٸلەرٸ بويىنشا سوتتالعاندارعا;
- جىنىستىق قولسۇعۋشىلىق جاساعاندارعا, ەسٸرەسە كەمەلەتكە تولماعاندارعا قارسى قىلمىس جاساعاندارعا;
- قىلمىستى قايتالاپ جاساعان ادامدارعا قولدانىلمايدى.
ٸٸم مۇنداي شەكتەۋلەر قوعامدىق قاۋٸپسٸزدٸكتٸ قامتاماسىز ەتۋ ٷشٸن ەنگٸزٸلگەنٸن اتاپ ٶتتٸ.
ەكٸمشٸلٸك امنيستييا نەنٸ قامتيدى?
قازاقستان تاريحىندا العاش رەت ەكٸمشٸلٸك امنيستييا ٶتكٸزۋ ۇسىنىلىپ وتىر.
جوباعا سەيكەس, ازاماتتار, جەكە كەسٸپكەرلەر, نوتاريۋستار, ادۆوكاتتار جەنە جەكە سوت ورىنداۋشىلارى 2026 جىلعى 17 ناۋرىزعا دەيٸن جاسالعان بٸرقاتار ەكٸمشٸلٸك قۇقىق بۇزۋشىلىقتار ٷشٸن تٶلەنبەگەن ايىپپۇلداردان بوساتىلۋى مٷمكٸن.
ٸٸم دەرەگٸنشە, تەك مينيسترلٸك باعىتى بويىنشا بۇل شارا 17 ميلليارد تەڭگەدەن استام سوماعا جۋىق 1 ميلليون ەكٸمشٸلٸك ايىپپۇلدى قامتيدى.
قانداي ايىپپۇلدار كەشٸرٸلمەيدٸ?
ەكٸمشٸلٸك امنيستييا:
- ەسٸرتكٸ مەن قارۋدىڭ زاڭسىز اينالىمىنا قاتىستى قۇقىق بۇزۋشىلىقتارعا;
- ماس كٷيٸندە كٶلٸك جٷرگٸزۋگە;
- قارسى جولاققا شىعۋعا;
- جٷرگٸزۋشٸ كۋەلٸگٸنەن ايىرۋعا ەكەلەتٸن باسقا دا ٶرەسكەل جول قوزعالىسى ەرەجەلەرٸن بۇزۋعا;
- قايتالانعان قۇقىق بۇزۋشىلىقتارعا;
- سوت قارايتىن ەكٸمشٸلٸك ٸستەرگە قولدانىلمايدى.
قازٸرگٸ ۋاقىتتا امنيستييا تۋرالى زاڭ جوباسى قازاقستان رەسپۋبليكاسى پارلامەنتٸ مەجٸلٸسٸ قاراۋىندا جاتىر. ەگەر قۇجات قابىلدانسا, مىڭداعان ازاماتتىڭ قۇقىقتىق جەنە قارجىلىق جٷكتەمەسٸ جەڭٸلدەۋٸ مٷمكٸن.
