پرەزيدەنتتٸڭ العاشقى جولداۋى: ورىندالعان تاپسىرمالار مەن ٶزەكتٸ مەسەلەلەر

مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ قازاقستان حالقىنا العاشقى جولداۋىنا بٸر جىل ٶتتٸ. ەندٸ 1 قىركٷيەكتە قر پرەزيدەنتٸنٸڭ ەكٸنشٸ جولداۋى كٷتٸلٸپ وتىر. وسى ورايدا بٸر جىل كٶلەمٸندە ورىندالعان تاپسىرمالار مەن كەيبٸر ٶزەكتٸ مەسەلەلەر Strategy2050.kz سايتىنداعى شولۋدا جان-جاقتى اتاپ ٶتٸلگەن.

ٶتكەن جىلى 2019 جىلى 2 قىركٷيەكتە مەملەكەت باسشىسى قاسىم- جومارت توقاەۆ پارلامەنت پالاتالارىنىڭ بٸرلەسكەن وتىرىسىندا قازاقستان حالقىنا العاشقى جولداۋىن جارييالادى. «زامان تالابىنا ساي تيٸمدٸ مەملەكەت», «ازاماتتاردىڭ قۇقىقتارى مەن قاۋٸپسٸزدٸگٸن قامتاماسىز ەتۋ», «قارقىندى دامىعان جەنە ينكليۋزيۆتٸ ەكونوميكا», «ەلەۋمەتتٸك جاڭعىرۋدىڭ جاڭا كەزەڭٸ», «قۋاتتى ٶڭٸرلەر – قۋاتتى ەل» سيياقتى بەس بٶلٸمنەن تۇراتىن جولداۋدا ەلٸمٸزدە قوردالانعان پروبلەمالاردى شەشۋ جولدارى مەن ەلباسى ستراتەگيياسىن جالعاستىرۋ باعىتتارى قاراستىرىلدى. 

قر پرەزيدەنتٸ ق.توقاەۆتىڭ 2019 جىلعى 2 قىركٷيەكتەگٸ «سىندارلى قوعامدىق ديالوگ – قازاقستاننىڭ تۇراقتىلىعى مەن ٶركەندەۋٸنٸڭ نەگٸزٸ» اتتى جولداۋىندا نەگٸزٸنەن ەلەۋمەتتٸك مەسەلەلەرگە, مەملەكەتتٸك باسقارۋ سالاسىنداعى پروبلەمالارعا, ساياسي رەفورما جٷرگٸزۋ قاجەتتٸلٸگٸنە كٶڭٸل بٶلگەن. جىل كٶلەمٸندە وسى پروبلەمالاردى شەشۋ ٷشٸن زاڭنامالارعا ٶزگەرتۋلەر ەنگٸزٸلٸپ, جاڭا زاڭدار قابىلداندى, باعدارلامالار ٸسكە اسىرىلۋدا. ونىڭ بٸر جىل ٸشٸندە جەمٸسٸن كٶرٸپ, نەتيجەسٸن شىعارۋ وڭاي شارۋا ەمەس, دەگەنمەن العاشقى جەتٸستٸكتەرٸ مەن قيىنشىلىقتارىن اتاپ كٶرسەتۋگە بولادى.

مەملەكەت باسشىسى جولداۋدىڭ زامان تالابىنا ساي مەملەكەت بٶلٸمٸندە ەلٸمٸزگە ساياسي جاڭعىرۋدىڭ, ساتىلى رەفورمانىڭ قاجەت ەكەندٸگٸنە توقتالدى. تابىستى ەكونوميكا مەن ەلەۋمەتتٸك دامۋعا قوعامدىق-ساياسي جاڭعىرۋسىز جەتە المايتىنىمىزدى ايتا كەلٸپ, «كٷشتٸ پرەزيدەنت – ىقپالدى پارلامەنت – ەسەپ بەرەتٸن ٷكٸمەت» فورمۋلاسى باستى دامۋ قاعيداتىمىز ەكەنٸنە توقتالدى. بۇل ەلباسى كەزٸندە باستالعان ٶكٸلەتتٸكتەردٸ بٶلۋ جٶنٸندەگٸ رەفورمانىڭ ناقتى جالعاسى دەۋگە بولادى. سونداي-اق حالىقتىڭ ٷكٸمەتكە دەگەن سەنٸمٸن نىعايتۋ جەنە ٶزارا ديالوگىن ارتتىرۋ ماقساتىندا «حالىق ٷنٸنە قۇلاق اساتىن مەملەكەت» تۇجىرىمداماسىن ورتاق مٸندەت رەتٸندە ۇسىندى. جىل كٶلەمٸندە پرەزيدەنت ق.توقاەۆ ەسٸمٸمەن بايلانىستى ەڭ جيٸ ايتىلاتىن تۇجىرىمدامانىڭ بٸرٸ وسى. «حالىقتىڭ ٷنٸ» دەگەنٸمٸز جەكە ازاماتتاردان باستاپ, وپپوزيتسييالىق پارتييالاردىڭ ەرتٷرلٸ الاڭداردا مەملەكەتتٸڭ دامۋىنا قاتىستى كٶزقاراستارى. پرەزيدەنت وسىلايشا زامان تالابىنا ساي مەملەكەت ورناتۋ ٷشٸن كەلەسٸدەي تاپسىرمالار ورىندالۋ كەرەكتٸگٸن اتاپ كٶرسەتتٸ:

1) پارتييا قۇرىلىسى ٷدەرٸسٸن جالعاستىرۋ.

2) حالىقپەن تيٸمدٸ كەرٸ بايلانىس ورناتۋ

3) ميتينگتەر تۋرالى زاڭنامانى جەتٸلدٸرۋ

4) قوعامدىق كەلٸسٸمدٸ نىعايتۋ

ەڭ الدىمەن, كٶپپارتييالىقتىڭ, ساياسي بەسەكەنٸڭ, وي-پٸكٸردٸڭ سان الۋاندىعى ۋاقىت ٶتكەن سايىن ٶزەكتٸ بولىپ كەلە جاتىر. قازٸرگٸ ۋاقىتتا قازاقستاننىڭ ساياسي الاڭىندا جەتەكشٸ پارتييا «نۇر وتاننان» باسقا «اق جول» جەنە قحكپ پارلامەنتتٸك پارتييالارى, جسدپ جەنە «اۋىل» پارتيياسى, قدپ, «سەن, الاش» تٸركەلمەگەن پارتييالارى, «Oyan, Qazaqstan», «حاق» قوزعالىستارى بار. ساياسي جٷيە تۇراقتى بولۋى ٷشٸن ساياسي پارتييالار جەنە قوزعالىستارمەن ىنتىماقتاستىقتا جۇمىس ٸستەۋ كەرەكتٸگٸ جولداۋدا ايتىلدى. پارتييالار مەن قوزعالىستار كٶبەيگەن سوڭ, قوعامدا ٶز پٸكٸرٸ مەن كٶزقاراسىن بٸلدٸرۋشٸلەر دە ارتاتىنى زاڭدى قۇبىلىس. ازاماتتاردىڭ ساياسي بەلسەندٸلٸگٸ زاڭنىڭ شەڭبەرٸندە, بەيبٸت جەنە كونسترۋكتيۆتٸ بولۋى ٷشٸن بٸرقاتار شارالار قابىلداندى. جالپى, ەلٸمٸزدەگٸ ساياسي-پارتييالىق ترانسفورماتسييا ٷشٸن ماڭىزدى ٷش قادام جاسالدى:

- «سايلاۋ تۋرالى» كونستيتۋتسييالىق زاڭعا جەنە «ساياسي پارتييالار» تۋرالى زاڭعا ٶزگەرٸستەر ەنگٸزٸلدٸ. ەندٸ ساياسي پارتييالاردى تٸركەۋ جەڭٸلدەتٸلٸپ, بۇرىنعىداي 40 مىڭ ەمەس, 20 مىڭ مٷشەسٸ بولسا جەتكٸلٸكتٸ. بۇل – ساياسي دوداعا قاتىسامىن دەگەن قوزعالىستارعا بەرٸلگەن مٷمكٸندٸك. سونىمەن قوسا, ەل پارلامەنتٸندەگٸ جاستار مەن ەيەلدەردٸڭ سانى ارتادى. الداعى پارلامەنت مەجٸلٸسٸنٸڭ سايلاۋى تارتىستى, كٶپپارتييالى جەنە ساياي پليۋراليزمنٸڭ كٶرٸنٸسٸ بولادى دەگەن ٷمٸت بار.

- 2020 جىلى 25 مامىردا № 333-Vٸ «قازاقستان رەسپۋبليكاسىندا بەيبٸت جينالىستاردى ۇيىمداستىرۋ جەنە ٶتكٸزۋ تەرتٸبٸ تۋرالى» قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ زاڭى قابىلداندى. بەيبٸت جينالىستار تۋرالى العاشقى زاڭ 25 جىل بۇرىن قابىلدانعانىن ەسكەرەتٸن بولساق, قوعامنىڭ ٶزگەرٸسٸنە ساي ميتينگتەردٸ ٶتكٸزۋدٸڭ ورنى, رۇقسات الۋ, نەگٸزگٸ قاعيداتتارى, ازاماتتاردىڭ قۇقىقتارى مەن بوستاندىقتارى وسى زاڭدا كٶرسەتٸلگەن.

- قر پرەزيدەنتٸ 2020 جىلى 2 ماۋسىمدا «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پارلامەنتٸ جەنە ونىڭ دەپۋتاتتارىنىڭ مەرتەبەسٸ تۋرالى» قر كونستيتۋتسييالىق زاڭىنا تولىقتىرۋلار ەنگٸزۋ تۋرالى» زاڭىنا قول قويدى. ول بويىنشا: «پارلامەنتتٸك وپپوزيتسييا – پارلامەنت مەجٸلٸسٸندە ٶكٸلدٸك ەتەتٸن جەنە پارلامەنتتٸك كٶپشٸلٸككە كٸرمەيتٸن, ەدەتتە, ەلەۋمەتتٸك-ەكونوميكالىق جەنە (نەمەسە) قوعامدىق-ساياسي مەسەلەلەر بويىنشا پارلامەنتتٸك كٶپشٸلٸككە قاراعاندا ٶزگە پوزيتسييا ۇستاناتىن ساياسي پارتييا نەمەسە ساياسي پارتييالار.

وسى زاڭنامالىق ٶزگەرٸستەر ساياسي لاندشافتتا جاڭا ساياسي ۇيىمداردىڭ ٶزارا بەسەكەلەستٸگٸن ارتتىرادى, سايلاۋ پروتسەسٸنٸڭ مەيلٸنشە اشىق ٶتۋٸن قاداعالاۋعا مٷمكٸندٸك بەرەدٸ, سونداي-اق پارلامەنتكە جاڭا وپپوزيتسييالىق پارتييالار ٶتكەن جاعدايدا زاڭ شىعارۋ ورگانىنىڭ رٶلٸن كٷشەيتۋگە جول اشۋى مٷمكٸن دەپ سانايمىز. سونداي-اق پرەزيدەنت ايتىپ وتىرعان «ىقپالدى پارلامەنت» قاعيداتىن ٸسكە اسىرۋعا جاسالعان قادامداردىڭ بٸرٸ بولماق. پارلامەنتتە عانا ەمەس, قوعامدا دا جەتەكشٸ ساياسي كٷش رەتٸندە Nur Otan پارتيياسى ٶزٸنە ٷلكەن جاۋاپكەرشٸلٸك الادى. «Nur Otan» پارتيياسى ن.نازارباەۆتىڭ 2020 جىلدىڭ 17 تامىزى مەن 3 قازانى ارالىعىندا پرايمەريز ٶتكٸزۋ تۋرالى قاۋلىسىنا سەيكەس پارتيياٸشٸلٸك ٸرٸكتەۋدٸڭ ەرەجەسٸن جارييالادى. ەرەجەگە سەيكەس, پرايمەريزدٸڭ نەگٸزگٸ ماقساتى – بارلىق دەڭگەيدەگٸ مەسليحاتتار مەن پارلامەنت مەجٸلٸسٸندەگٸ تيٸمدٸ دەپۋتاتتىق كورپۋستى ودان ەرٸ قالىپتاستىرۋ ٷشٸن بەسەكەلەستٸك نەگٸزدە جاڭا كٶشباسشىلاردى انىقتاۋ. سونىمەن قوسا, زاڭنامالىق ٶزگەرٸستەرگە سەيكەس, پارتييالىق تٸزٸمدەردە كەمٸندە 30% ەيەلدەر جەنە 20%-ى 35 جاسقا دەيٸنگٸ جاستار ۇسىنىلۋى كەرەك دەلٸنگەن. 2020 جىلدىڭ 27 تامىزىنداعى مەلٸمەت بويىنشا پرايمەريزگە قاتىسۋعا 10 316 ادام ٶتٸنٸش بەرٸپ, 9 218 ازامات كانديدات بولىپ تٸركەلگەن. اشىق پرايمەريز ٶتكٸزۋ قوعام مٷشەلەرٸ تاراپىنان دەموكراتييالىق جاڭعىرۋدىڭ ٷلگٸسٸ رەتٸندە باعالانىپ, قولداۋعا يە بولىپ جاتىر.

مەملەكەتتٸك قىزمەتشٸلەردٸڭ سانىن ەمەس, ساپاسىن ارتتىرۋ مەسەلەسٸ ٶزەكتٸ بولىپ كەلەدٸ. ق.توقاەۆ جولداۋدا «2020 جىلدان باستاپ بٸز مەملەكەتتٸك قىزمەتشٸلەردٸڭ سانىن بٸرتٸندەپ قىسقارتۋعا كٸرٸسٸپ, ٷنەمدەلگەن قاراجاتتى نەعۇرلىم پايدالى قىزمەتكەرلەردٸ ىنتالاندىرۋعا جۇمسايمىز» دەگەن ەدٸ. 2024 جىلعا قاراي مەملەكەتتٸك قىزمەتشٸلەردٸڭ جەنە ۇلتتىق كومپانييا قىزمەتكەرلەرٸنٸڭ سانىن 25 پايىزعا دەيٸن قىسقارتۋ مەجەسٸ قويىلدى. وسىعان سەيكەس, مەملەكەت باسشىسىنىڭ 2019 جىلعى 30 جەلتوقسانداعى №19-4233-4 قارارىمەن 2020 جىلى مەملەكەتتٸك قىزمەتشٸلەر سانىن 5%-عا قىسقارتۋ شەشٸمٸ قولداۋ تاپتى. بۇل رەتتە, 2020 جىل ٸشٸندە بۇل كٶرسەتكٸشتٸ 20%-عا دەيٸن وڭتايلاندىرۋ جولدارى, ونىڭ ٸشٸندە 2021 جىلعا قاراي فاكتورلىق-بالدىق شكالا نەگٸزٸندە ەڭبەكاقى تٶلەۋدٸڭ جاڭا جٷيەسٸنە كٶشۋدٸ ەسكەرە وتىرىپ پىسىقتالماق. مەملەكەتتٸك قىزمەتشٸلەردٸڭ سانىن قىسقارتۋ, ولاردىڭ كەسٸبي دەڭگەيٸن كٶتەرۋ, سونداي-اق حالىقپەن كەرٸ بايلانىسىن نىعايتۋ ماڭىزدى. سوندىقتان, پرەزيدەنت ۇسىنعان «جاستار كادرلىق رەزەرۆٸ» جوباسى دا كەڭ قولداۋ تاۋىپ, مەملەكەتتٸك قىزمەتشٸلەر قاتارىن جاڭا تولقىنمەن تولىقتىرا بٸلدٸ. 

پرەزيدەنت جولداۋدا قويعان تاپسىرمالاردى ورىنداۋ ماقساتىندا قر اقدم ازاماتتىق قوعامدى دامىتۋدىڭ 2025 جىلعا دەيٸنگٸ تۇجىرىمداماسىنىڭ (بۇدان ەرٸ - تۇجىرىمداما) جوباسىن ەزٸرلەدٸ. تۇجىرىمداما جوباسى قوعامدىق ۇيىمدار, بيزنەس-قۇرىلىمدار, ساراپشىلىق قاۋىم ٶكٸلدەرٸنٸڭ قاتىسۋىمەن ديالوگ الاڭدارىندا, رەسپۋبليكالىق جەنە ٶڭٸرلٸك كونفەرەنتسييالاردا, ازاماتتىق قوعامنىڭ 600-دەن استام ٶكٸلدەرٸنٸڭ قاتىسۋىمەن ٶتكەن كەزدەسۋلەردە تالقىلاندى. ازاماتتىق قوعام ٶكٸلدەرٸنٸڭ, مەملەكەتتٸك ورگانداردىڭ, ساراپشىلاردىڭ كەلٸپ تٷسكەن ۇسىنىستارى مەن ۇسىنىمدارىن ەسكەرە وتىرىپ, تۇجىرىمداما جوباسى پىسىقتالدى. وسى تۇجىرىمداما جوباسىن ەزٸرلەۋ, كەلٸسۋ جەنە بەكٸتۋ جٶنٸندەگٸ جول كارتاسى دا بەكٸتٸلدٸ. 2020 جىلعى 2 ماۋسىمدا «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ازاماتتىق قوعامىن دامىتۋدىڭ 2025 جىلعا دەيٸنگٸ تۇجىرىمداماسىن بەكٸتۋ تۋرالى «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتٸ جارلىعىنىڭ جوباسى تۋرالى« قازاقستان رەسپۋبليكاسى ٷكٸمەتٸنٸڭ № 341 قاۋلىسى قابىلدانعان. قازٸرگٸ ۋاقىتتا اتالعان تۇجىرىمداما جوباسى مەملەكەتتٸك ورگانداردىڭ جەنە قوعام ٶكٸلدەرٸنٸڭ ەسكەرتپەلەرٸنە سەيكەس جان-جاقتى پىسىقتالىپ, بيىلعى جىلى قابىلدانادى دەپ كٷتٸلۋدە.

پرەزيدەنت جولداۋىنىڭ بٸر بٶلٸگٸ ەلەۋمەتتٸك جاڭعىرۋعا ارنالدى. ونىڭ ەڭ ماڭىزدىسى – بٸلٸم بەرۋ ساپاسىن ارتتىرۋ. بٸر جىل كٶلەمٸندە مەملەكەت باسشىسىنىڭ بٸلٸم بەرۋ قىزمەتتەرٸنٸڭ ساپاسىنا جاۋاپ بەرمەيتٸن جوو سانىن قىسقارتۋ جٶنٸندەگٸ تاپسىرماسىن ٸسكە اسىرۋ ماقساتىندا بعم مىناداي جۇمىستار جٷرگٸزدٸ:

1. جوعارى وقۋ ورىندارىنىڭ بٸلٸم بەرۋ قىزمەتٸنە قويىلاتىن تالاپتاردى كٷشەيتۋ ماقساتىندا ٷلگٸلٸك ەرەجەلەرگە, بٸلٸكتٸلٸك تالاپتارىنا ٶزگەرٸستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگٸزٸلدٸ.

2. جوعارى وقۋ ورىندارىنىڭ قىزمەتٸنە تالداۋ جٷرگٸزٸلدٸ, ونىڭ نەتيجەلەرٸ 2019 جىلعى 10 جەلتوقساندا جەنە 2020 جىلعى 27 اقپاندا قازاقستان رەسپۋبليكاسى ٷكٸمەتٸنٸڭ جانىنان قۇرىلعان جوو وڭتايلاندىرۋ مەسەلەلەرٸ جٶنٸندەگٸ كوميسسييانىڭ قاراۋىنا بەرٸلدٸ.

بيىل ناۋرىز ايىندا «قاينار» اكادەميياسى, قازاق ەڭبەك جەنە ەلەۋمەتتٸك قاتىناستار اكادەميياسى, الماتى ۋنيۆەرسيتەتٸ بٸرٸگۋ بويىنشا مەموراندۋمعا قول قويدى. ٷكٸمەتتٸڭ 2019 جىلعى 11 قازانداعى № 752 قاۋلىسىمەن 4 مەملەكەتتٸك جوو 2 ٸرٸ ۋنيۆەرسيتەتكە – م.ح. دۋلاتي اتىنداعى تاراز ايماقتىق ۋنيۆەرسيتەتٸنە جەنە ا. بايتۇرسىنوۆ اتىنداعى قوستاناي ايماقتىق ۋنيۆەرسيتەتٸنە بٸرٸكتٸرٸلدٸ.

ال, «پەداگوگ ستاتۋسى» تۋرالى زاڭنىڭ قابىلدانۋى, مۇعالٸمدەر مەن جوو وقىتۋشىلاردىڭ جٷكتەمەسٸنٸڭ ازايتىلۋى, جالاقىسىنىڭ كٶبەيۋٸ, ستۋدەنتتەردٸڭ, ماگيسترانتتار مەن دوكتورانتتاردىڭ ستيپەنديياسىنىڭ ٶسۋٸ, وقۋ گرانتتارى مەن جاس عالىمدارعا ارنالعان عىلىمي-زەرتتەۋ گرانتتارىنىڭ ارتۋى, مۇعالٸمدەر مەن سپورت جەنە مەدەنيەت قىزمەتكەرلەرٸن تۇرعىن ٷيمەن قامتاماسىز ەتۋ بيىلعى جىلى اتقارىلعان ٷلكەن ٸستٸڭ بٸر بٶلٸگٸ.

سوت جەنە قۇقىق قورعاۋ جٷيەسٸندەگٸ رەفورمالار الدىڭعى ايتىلعان ساياسي رەفورمالارمەن تىعىز بايلانىستى. ەلٸمٸزدە جىنىستىق زورلىق-زومبىلىق, پەدوفيلييا, ەسٸرتكٸ تاراتۋ, ادام ساۋداسى, ەيەلدەرگە قاتىستى تۇرمىستىق زورلىق-زومبىلىق ازايماي كەلەدٸ. ازاماتتاردىڭ مۇڭ-مۇقتاجدىقتارىن تىڭداپ, ونى شەشۋگە اتسالىسۋ, جەدەل نازار اۋدارىپ, مەسەلەنٸ ۋشىقتىرىپ الماي ۋاقىتىندا شەشٸم قابىلداۋ كەرەكتٸگٸ جولداۋدا ايتىلعان ەدٸ. پرەزيدەنت ەكٸمشٸلٸگٸ جانىنان قۇرىلعان ٶتٸنٸشتەردٸ قاراۋدى باقىلاۋ بٶلٸمٸنە بٸر جىل كٶلەمٸندە 30 مىڭنان استام ٶتٸنٸش, اي سايىن شامامەن 2,5 مىڭ ارىز تٷسٸپ وتىرعان. ٶتٸنٸشتەردٸڭ سانى بيىل ٶتكەن جىلمەن سالىستىرعاندا 40 پايىزعا دەيٸن ارتقان جەنە قابىلداۋعا جىل بويى 2 مىڭ ادام جازىلعان ەكەن. ياعني, حالىقتىڭ ٶز مەسەلەسٸن شەشۋدە ورتالىق مەملەكەتتٸك ورگانعا دەگەن سەنٸمٸ ارتسا, ەكٸنشٸ جاعىنان جەرگٸلٸكتٸ دەڭگەيدەگٸ كەيبٸر ورگانداردىڭ جاۋاپكەرشٸلٸگٸ تٶمەن ەكەنٸن كٶرسەتەدٸ. 

پرەزيدەنت جولداۋىندا 2020 جىلى ەل-فارابيدٸڭ 1150 جىلدىعى, اباي قۇنانبايۇلىنىڭ 175 جىلدىعى, التىن وردانىڭ 750-جىلدىعى سىندى مەرەيتويلاردى جالپىحالىقتىق دەڭگەيدە ٶتكٸزۋ تۋرالى ايتىلعان ەدٸ. مۇنداي داتالار رۋحاني قۇندىلىقتاردى دەرٸپتەۋگە, حالىقتىڭ بٸرلٸگٸ مەن ىنتىماقتاستىعىن نىعايتۋعا سەپتٸگٸن تيگٸزەرٸ انىق. 

«ۇلىق ۇلىس» (التىن وردا) 750 جىلدىق مەرەيتويىن مەرەكەلەۋ جٶنٸندەگٸ ٸس-شارالار جوسپارى قازاقستان رەسپۋبليكاسى ٷكٸمەتٸنٸڭ 2019 جىلعى 31 جەلتوقسانداعى №1059 قاۋلىسىمەن بەكٸتٸلگەن. جوسپارلانعان مەرەكە شەڭبەرٸندە تەك ورتالىق دەڭگەيدە عىلىمي-زەرتتەۋ جەنە تالدامالىق زەرتتەۋلەر جٷرگٸزۋ, تاريحي-مەدەني مۇرا وبەكتٸلەرٸن قالپىنا كەلتٸرۋ, مەدەني ٸس-شارالار, تۋريستٸك مارشرۋتتاردى ەزٸرلەۋ, تۋريستەرگە جاعداي جاساۋ جەنە كٶلٸك-لوگيستيكالىق ينفراقۇرىلىمدى جەتٸلدٸرۋ قاراستىرىلعان.

التىن وردانىڭ 750 جىلدىعىنا دايىندىق جەنە ونى مەرەكەلەۋ جٶنٸندەگٸ ٸس-شارالار جوسپارىنا سەيكەس قازٸرگٸ ۋاقىتتا جوشى جەنە الاش حان كەسەنەلەرٸندە عىلىمي-رەستاۆراتسييالاۋ جۇمىستارى جٷرگٸزٸلۋدە, وندا تاريحي-مەدەني كەشەن قۇرىلادى, «ۇلىتاۋ» ۆيزيت-ورتالىعىنىڭ قۇرىلىسىن اياقتاۋ جوسپارلانۋدا. «قاسيەتتٸ ۇلىتاۋ», «حان جولى», «تەرەكتٸ ەۋليە» جەنە ت. ب. جاڭا تۋريستٸك مارشرۋتتار ەزٸرلەندٸ. 

قر پرەزيدەنتٸنٸڭ ەندٸگٸ جولداۋىندا جاڭا قالىپتاسقان جاعدايدا كوروناداعدارىستان شىعۋ جولدارى, حالىقتىڭ ەل-اۋقاتىن نىعايتۋ, جەكە كەسٸپكەرلٸك پەن اۋىلمشارۋاشىلىعىن دامىتۋ, بٸلٸم بەرۋ مەن جۇمىسپەن قامتۋ, تسيفرلىق مٷمكٸندٸكتەردٸ ەر سالادا پايدالانۋ, ەل تەۋەلسٸزدٸگٸنٸڭ 30-جىلدىعىنا دايىندىق جۇمىستارى باياندالادى دەپ كٷتٸلۋدە.