پولشا سوڭعى جىلدارى ەۋروپاداعى ەڭ كٶپ تالقىلاناتىن مەملەكەتتەردٸڭ بٸرٸنە اينالدى. بۇعان تەك رەسەي مەن ۋكراينا اراسىنداعى سوعىسقا بايلانىستى گەوساياسي جاعداي عانا سەبەپ ەمەس. ەل ٸشٸندە قوعامدى ەكٸگە بٶلٸپ تۇرعان ەلدەقايدا كٷردەلٸ پروتسەسس جٷرٸپ جاتىر. بٸر تاراپ ۇلتتىق قۇندىلىقتار مەن دەستٷرلٸ وتباسى مودەلٸن ساقتاپ قالۋدى كٶزدەسە, ەكٸنشٸ تاراپ ازاماتتىق قۇقىقتار مەن دەموكراتييالىق ەركٸندٸكتەردٸ كەڭەيتۋدٸ تالاپ ەتەدٸ.
سىرتتاي قاراعاندا بۇل پٸكٸرتالاس سيياقتى كٶرٸنگەنٸمەن, شىن مەنٸندە پولشا قوعامىنداعى يدەولوگييالىق قاقتىعىس ساياساتتان باستاپ بٸلٸم بەرۋ جٷيەسٸنە, شٸركەۋدەن باستاپ سوتقا دەيٸنگٸ بارلىق سالانى قامتىپ وتىر. قازٸرگٸ پولشا – دەستٷر مەن جاڭاشىلدىقتىڭ, ۇلتتىق يدەولوگييا مەن ليبەرالدى قۇندىلىقتاردىڭ توعىسقان الاڭى.
كاتوليك شٸركەۋٸ – قوعامداعى باستى ىقپال كٷشتەرٸنٸڭ بٸرٸ
پولشا عاسىرلار بويى كاتوليكتٸك مەملەكەت رەتٸندە قالىپتاستى. ەل تۇرعىندارىنىڭ باسىم بٶلٸگٸ ٶزٸن كاتوليك سانايدى, ال تاريحي تۇرعىدان شٸركەۋ كوممۋنيستٸك كەزەڭدە ۇلتتىق بٸرلٸكتٸ ساقتاپ قالعان ينستيتۋت رەتٸندە قابىلدانادى.
وسىنىڭ نەتيجەسٸندە شٸركەۋدٸڭ قوعامداعى بەدەلٸ ەلٸ دە جوعارى. ونىڭ ىقپالى تەك دٸني ٶمٸرمەن شەكتەلمەي, مەملەكەتتٸك ساياساتقا, بٸلٸم بەرۋ باعدارلامالارىنا جەنە قوعامدىق پٸكٸرگە دە ەسەر ەتەدٸ.
دەستٷرلٸ وتباسى قۇندىلىقتارىن قورعاۋ, لگبت قوزعالىسىنا قارسى ۇستانىم, ابورتقا تىيىم سالۋ سيياقتى باستامالاردىڭ كٶپشٸلٸگٸ دەل وسى كونسەرۆاتيۆتٸ يدەولوگييامەن ساباقتاسىپ جاتىر.
ۇلتشىل قوزعالىستاردىڭ كٷشەيۋٸ
پولشاداعى تاعى بٸر ماڭىزدى قۇبىلىس – جاستار اراسىنداعى ۇلتتىق باعىتتاعى ۇيىمداردىڭ بەلسەندٸلٸگٸ.
بۇل قوزعالىستار پولشا ٶزٸن اق نەسٸلدٸ, كاتوليكتٸك ەرٸ ۇلتتىق مەملەكەت رەتٸندە ساقتاپ قالۋى تيٸس دەپ ەسەپتەيدٸ. ولار جاھاندانۋعا, ليبەرالدى ساياساتقا جەنە ميگراتسييالىق پروتسەستەرگە كٷمەنمەن قارايدى.
مۇنداي ۇيىمداردىڭ مٷشەلەرٸ ۇلتتىق يدەولوگييانى ارنايى ەدەبيەتتەر ارقىلى مەڭگەرٸپ, جاڭا قاتىسۋشىلاردى بەلگٸلٸ بٸر كٶزقاراسقا تەربيەلەيدٸ. ەلدەگٸ ساياسي كٷشتەردٸڭ كەيبٸرٸ وسىنداي ۇيىمداردىڭ ۇستانىمدارىنا جاقىن ەكەنٸن جاسىرمايدى.
ساراپشىلار مۇنى قوعامداعى ۇلتتىق بٸرەگەيلٸكتٸ ساقتاۋ تالپىنىسى رەتٸندە باعالاسا, سىنشىلار راديكاليزمنٸڭ كٷشەيۋٸ دەموكراتييالىق قۇندىلىقتارعا قاۋٸپ تٶندٸرۋٸ مٷمكٸن ەكەنٸن العا تارتادى.
رەسەي قاۋپٸ جەنە قاۋٸپسٸزدٸك مەسەلەسٸ
پولشا ٶزٸن بٷگٸندە ناتو-نىڭ شىعىس شەبٸندەگٸ نەگٸزگٸ مەملەكەتتەردٸڭ بٸرٸ رەتٸندە قاراستىرادى.
بەلارۋس جەنە رەسەيمەن كٶرشٸلەس ورنالاسۋى ۆارشاۆانى قورعانىسقا كٶبٸرەك قارجى بٶلۋگە مەجبٷرلەدٸ. ەل ارمييا سانىن بٸرنەشە جىل ٸشٸندە ايتارلىقتاي ۇلعايتۋدى جوسپارلاپ وتىر.
سىرتقى قاۋٸپ كٷشەيگەن سايىن ۇلتتىق پاتريوتيزمنٸڭ دە كٷشەيۋٸ زاڭدى قۇبىلىس سانالادى. الايدا كەيبٸر ساياساتكەرلەر بۇل جاعدايدى قوعامداعى كونسەرۆاتيۆتٸ ساياساتتى كٷشەيتۋ ٷشٸن دە پايدالانىپ وتىر دەگەن پٸكٸر بار.
كٶمٸر – ەكونوميكانىڭ تٸرەگٸ مە, ەلدە ەكولوگييالىق قاۋٸپ پە?
پولشا ەكونوميكاسىنىڭ ماڭىزدى بٶلٸگٸنٸڭ بٸرٸ – كٶمٸر ٶندٸرٸسٸ.
كٶپتەگەن ايماقتاردا تۇتاس قالالاردىڭ تٸرشٸلٸگٸ شاحتالارعا تەۋەلدٸ. مىڭداعان وتباسىنىڭ كٷنكٶرٸسٸ وسى سالامەن بايلانىستى بولعاندىقتان, كٶمٸردەن بٸردەن باس تارتۋ ەلەۋمەتتٸك مەسەلەلەر تۋىنداتۋى مٷمكٸن.
كەنشٸلەر ٷشٸن كٶمٸر – جاي عانا وتىن ەمەس. ولار ونى ۇلتتىق قاۋٸپسٸزدٸكتٸڭ كەپٸلٸ ەرٸ ەلدٸڭ ەنەرگەتيكالىق تەۋەلسٸزدٸگٸنٸڭ نەگٸزٸ دەپ ەسەپتەيدٸ.
الايدا ەكٸنشٸ جاعىنان كٶمٸر ٶندٸرٸسٸ پولشانى ەۋروپاداعى اۋاسى ەڭ لاس مەملەكەتتەردٸڭ قاتارىنا ەنگٸزٸپ وتىر.
دەرٸگەرلەردٸڭ ايتۋىنشا, قىس مەزگٸلٸندە اۋاداعى زيياندى بٶلشەكتەردٸڭ مٶلشەرٸ بٸرنەشە ەسە ارتىپ, بالالار اراسىندا ٶكپە جەنە تىنىس جولدارى اۋرۋلارى جيٸلەيدٸ. ساراپشىلار جىل سايىن ونداعان مىڭ ادامنىڭ اۋانىڭ لاستانۋىنان كٶز جۇماتىنىن ايتادى.
وسىلايشا پولشا ەكونوميكالىق قاجەتتٸلٸك پەن ەكولوگييالىق قاۋٸپ اراسىندا تاڭداۋ جاساۋعا مەجبٷر بولىپ وتىر.
ەيەلدەردٸڭ رەپرودۋكتيۆتٸك قۇقىقتارى قوعامدى تاعى دا بٶلدٸ
پولشاداعى ەڭ ٶتكٸر تاقىرىپتاردىڭ بٸرٸ – ابورت مەسەلەسٸ.
ەلدە تٷسٸك جاساۋعا تەك ەرەكشە جاعدايلاردا عانا رۇقسات بەرٸلەدٸ. سوڭعى جىلدارى زاڭنىڭ ودان ەرٸ قاتايۋى قوعامدا ٷلكەن نارازىلىق تۋعىزدى.
ەيەلدەر قۇقىعىن قورعايتىن ۇيىمدار مۇنداي شەكتەۋلەر ولاردىڭ ٶمٸرٸ مەن دەنساۋلىعىنا قاۋٸپ تٶندٸرەتٸنٸن العا تارتادى. ال كونسەرۆاتيۆتٸ ۇيىمدار ادام ٶمٸرٸ ۇرىقتانعان سەتتەن باستالادى دەگەن ۇستانىمدى قورعايدى.
بۇل تاقىرىپ بويىنشا سوت پروتسەستەرٸ, جاپپاي ميتينگٸلەر جەنە قوعامدىق پٸكٸرتالاستار بٸرنەشە جىلدان بەرٸ توقتاعان جوق.
ابورت مەسەلەسٸ بٷگٸندە مەديتسينالىق ەمەس, يدەولوگييالىق جەنە ساياسي سيپات العان كٷردەلٸ مەسەلەگە اينالعان.
لگبت مەسەلەسٸ جەنە قوعامداعى بٶلٸنۋ
پولشاداعى تاعى بٸر قايشىلىق – لگبت قاۋىمداستىعىنا قاتىستى ساياسات.
بەلسەندٸلەر سوڭعى جىلدارى كەمسٸتۋشٸلٸك پەن ٶشپەندٸلٸككە نەگٸزدەلگەن ريتوريكانىڭ كٷشەيگەنٸن ايتادى. كەيبٸر ٶڭٸرلەردە قابىلدانعان ساياسي شەشٸمدەر حالىقارالىق ۇيىمداردىڭ سىنىنا ۇشىرادى.
ٶز كەزەگٸندە كونسەرۆاتيۆتٸ توپتار مۇنى وتباسى ينستيتۋتىن قورعاۋ دەپ تٷسٸندٸرەدٸ.
نەتيجەسٸندە قوعام ەكٸ تٷرلٸ دٷنيەتانىمعا بٶلٸندٸ. بٸرٸ دەستٷرلٸ قۇندىلىقتاردى ساقتاۋدى قولداسا, ەكٸنشٸسٸ ازاماتتاردىڭ قۇقىقتارى بەرٸنە بٸردەي بولۋى تيٸس دەپ ەسەپتەيدٸ.
جاستاردىڭ كٶزقاراسى ٶزگەرٸپ كەلەدٸ
سوڭعى جىلدارى جاستار اراسىندا شٸركەۋگە دەگەن كٶزقاراس تا ٶزگەرٸپ جاتىر.
ٸرٸ قالالاردا دٸني رەسٸمدەردەن باس تارتۋشىلار كٶبەيٸپ, جاستاردىڭ بٸر بٶلٸگٸ شٸركەۋدٸڭ ساياساتقا ارالاسۋىن قۇپتامايتىنىن اشىق ايتا باستادى.
سونىمەن قاتار كونسەرۆاتيۆتٸ كٶزقاراستى قولدايتىن جاستار دا از ەمەس.
بۇل پولشاداعى ۇرپاقتار اراسىنداعى دٷنيەتانىمدىق ايىرماشىلىقتىڭ كٷشەيٸپ كەلە جاتقانىن كٶرسەتەدٸ.
قازٸرگٸ پولشا – بٸر عانا مەملەكەت ەمەس, ەكٸ تٷرلٸ قوعامدىق كٶزقاراستىڭ توعىسقان كەڭٸستٸگٸ.
بٸر جاعىندا ۇلتتىق دەستٷردٸ, كاتوليكتٸك قۇندىلىقتاردى جەنە كونسەرۆاتيۆتٸ ساياساتتى قورعاۋشىلار تۇر. ەكٸنشٸ جاعىندا دەموكراتييالىق ەركٸندٸكتەردٸ, ازاماتتىق قۇقىقتاردى جەنە ەۋروپالىق ليبەرالدى باعىتتى جاقتايتىن قوعام ٶكٸلدەرٸ بار.
بۇل قايشىلىقتىڭ جاقىن ارادا تولىق شەشٸلۋٸ ەكٸتالاي. دەگەنمەن پولشاداعى بٷگٸنگٸ جاعداي ەۋروپاداعى كٶپتەگەن مەملەكەتتەر ٷشٸن ماڭىزدى ساباققا اينالىپ وتىر. ٶيتكەنٸ ۇلتتىق بٸرەگەيلٸكتٸ ساقتاۋ مەن زاماناۋي دەموكراتييالىق قۇندىلىقتاردى ٷيلەستٸرۋ XXI عاسىرداعى ەڭ كٷردەلٸ ساياسي مەسەلەلەردٸڭ بٸرٸ بولىپ قالا بەرەدٸ.
