وتاندىق تاۋار ٶندٸرۋشٸلەردٸ قولداۋ – مەملەكەتتٸك ساياساتتىڭ نەگٸزگٸ باعىتتارىنىڭ بٸرٸ. مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ تاپسىرماسىنا سەيكەس ٷكٸمەت ٸشكٸ ٶندٸرٸستٸ دامىتۋعا, جاڭا ٶنەركەسٸپتٸك كەسٸپورىندار قۇرۋعا, قازاقستاندىق قامتۋ ٷلەسٸن ارتتىرۋعا جەنە ەل ٸشٸندە ورنىقتى ٶندٸرٸستٸك تٸزبەكتەر قالىپتاستىرۋعا باعىتتالعان شارالار كەشەنٸن جٷزەگە اسىردى.
بٷگٸنگٸ تاڭدا مەملەكەتتٸك قولداۋ جەڭٸلدەتٸلگەن قارجىلاندىرۋ مەن مەملەكەتتٸك ساتىپ الۋدان باستاپ, ٸرٸ كەسٸپورىنداردى وتاندىق جەتكٸزۋشٸلەرمەن جۇمىس ٸستەۋگە ىنتالاندىرۋعا, ٶنەركەسٸپ كووپەراتسيياسىن دامىتۋعا جەنە قازاقستاندىق ٶندٸرۋشٸلەردٸڭ ەكسپورتتىق ەلەۋەتٸن كەڭەيتۋگە دەيٸنگٸ بيزنەستٸ دامىتۋدىڭ بارلىق كەزەڭٸن قامتيدى.
كەپٸلدەندٸرٸلگەن سۇرانىس: مەملەكەتتٸك ساتىپ الۋلار وتاندىق بيزنەستٸ قولداۋ قۇرالىنا اينالادى
وتاندىق ٶندٸرۋشٸلەردٸ قولداۋدىڭ نەگٸزگٸ تەتٸكتەرٸنٸڭ بٸرٸ مەملەكەتتٸك جەنە كۆازيمەملەكەتتٸك ساتىپ الۋلار. ٷكٸمەت قابىلداعان شارالار قازاقستاندىق كەسٸپورىندارعا باسىمدىق بەرۋ, ۇزاقمەرزٸمدٸ جەنە وفتەيك-كەلٸسٸمشارتتاردى كەڭەيتۋ, سونداي-اق جەڭٸلدٸكتٸ قارجىلاندىرۋعا قولجەتٸمدٸلٸكتٸ كٶزدەيدٸ. بۇل تۇراقتى سۇرانىس قالىپتاستىرىپ, ٶندٸرٸستٸك قۋاتتاردى جاڭعىرتۋعا جەنە كەڭەيتۋگە جاعداي جاسايدى.
وتاندىق كەسٸپورىندار ٶز ٶنٸمدەرٸن كەپٸلدٸ ٶتكٸزۋدٸ «سامۇرىق-قازىنا» ۇلتتىق ەل-اۋقات قورى ارقىلى الادى. تەك 2025 جىلدىڭ ٶزٸندە قازاقستاندىق تاۋار ٶندٸرۋشٸلەردەن ساتىپ الۋ كٶلەمٸ ەكٸ ەسەگە ارتىپ, شامامەن 2,2 ترلن تەڭگەنٸ قۇرادى. قور ينفراقۇرىلىم مەن ەنەرگەتيكادا 62 باسىم جوبانى جٷزەگە اسىرىپ, قازاقستاندىق تاۋارلار مەن كٶرسەتٸلەتٸن قىزمەتتەرگە تۇراقتى سۇرانىستى قامتاماسىز ەتۋدە.
قازٸرگٸ تاڭدا قوردىڭ ساتىپ الۋ جٷيەسٸندە وتاندىق تاۋار ٶندٸرۋشٸلەر مەن شاعىن جەنە ورتا بيزنەستٸ قولداۋدىڭ 16-دان استام تەتٸگٸ قولدانىلادى. ولاردىڭ قاتارىندا:
وتاندىق ٶندٸرۋشٸلەردەن مٸندەتتٸ ساتىپ الۋ,
قامتاماسىز ەتۋدٸڭ بارلىق تٷرٸنەن بوساتۋ,
ەگەر جەتكٸزۋشٸ وتاندىق تاۋار ٶندٸرۋشٸ بولسا, 30%-عا دەيٸن الدىن الا تٶلەم جاساۋ جەنە جەتكٸزٸلگەن ٶنٸم ٷشٸن تٶلەم مەرزٸمٸن قىسقارتۋ شارالارى بار.
بۇل وتاندىق بيزنەسكە اينالىم كاپيتالىن تيٸمدٸ ساقتاۋعا جەنە ۇلعايتۋعا مٷمكٸندٸك بەرەدٸ.
قابىلدانعان شارالاردىڭ تيٸمدٸلٸگٸ وتاندىق ٶندٸرۋشٸلەرمەن ىنتىماقتاستىق كٶلەمٸنٸڭ تۇراقتى ٶسۋٸمەن راستالادى. 2024 جىلى قور كومپانييالارى ٶنەركەسٸپ جەنە قۇرىلىس مينيسترلٸگٸنٸڭ تٸزٸلٸمٸنە ەنگٸزٸلگەن 2 070 كەسٸپورىنمەن جالپى قۇنى 1,1 ترلن تەڭگە بولاتىن 11,1 مىڭنان استام شارت جاساستى. 2025 جىلى جاسالعان كەلٸسٸمشارتتاردىڭ كٶلەمٸ ەكٸ ەسەگە جۋىق ارتىپ, 2,17 ترلن تەڭگەگە جەتتٸ. وسى كەزەڭدە 2 283 وتاندىق ٶندٸرۋشٸمەن 8,9 مىڭنان استام شارت جاسالدى.
وڭ ٷردٸس بيىل دا ساقتالىپ وتىر. 2026 جىلدىڭ بٸرٸنشٸ جارتىجىلدىعىنىڭ قورىتىندىسى بويىنشا جالپى قۇنى 594 ملرد تەڭگەنٸ قۇرايتىن 3,8 مىڭنان استام شارتقا قول قويىلدى, بۇل ٶتكەن جىلدىڭ سەيكەس كەزەڭٸمەن سالىستىرعاندا 46%-عا جوعارى بولدى. ونىڭ ٸشٸندە جالپى قۇنى 343 ملرد تەڭگەنٸ قۇرايتىن 171 ۇزاقمەرزٸمدٸ كەلٸسٸمشارت بار. بۇل ٶتكەن جىلمەن سالىستىرعاندا 1,7 ەسە كٶپ.
جاڭا ٶندٸرٸستەردٸ ٸسكە قوسۋعا جەنە يمپورتتى الماستىرۋعا ىنتالاندىراتىن وفتەيك-كەلٸسٸمشارتتار تەتٸگٸ دە كەزەڭ-كەزەڭٸمەن دامىپ كەلەدٸ. 2024 جىلى جالپى قۇنى 190 ملرد تەڭگە بولاتىن 367 وفتەيك-كەلٸسٸمشارت, 2025 جىلى قۇنى 257,5 ملرد تەڭگەنٸ قۇرايتىن 363 وفتەيك-كەلٸسٸمشارت جاسالدى. بۇل قۇندىق كٶرسەتكٸش بويىنشا 35%-عا ارتىق. 2026 جىلدىڭ بٸرٸنشٸ جارتىجىلدىعىندا جالپى سوماسى شامامەن 47 ملرد تەڭگەگە تاعى وسىنداي 115 كەلٸسٸمشارت جاسالدى. وسى كەزەڭدە جالپى قۇنى 53 ملرد تەڭگەنٸ قۇرايتىن يمپورتتى الماستىرۋ بويىنشا 9 جوبا ماقۇلداندى. جالپى قۇنى 74 ملرد تەڭگەنٸ قۇرايتىن تاعى 13 جوبا قارالۋ ساتىسىندا.
جالپى العاندا, كەيٸنگٸ جەتٸ جىلدا «سامۇرىق-قازىنا» توبىنىڭ قولداۋ تەتٸكتەرٸ اياسىندا جالپى قۇنى 610 ملرد تەڭگەنٸ قۇرايتىن جاڭا ٶندٸرٸستەردٸ ٸسكە قوسۋ جٶنٸندەگٸ 108 جوبا ماقۇلداندى. ولاردى جٷزەگە اسىرۋ 3 مىڭنان استام جاڭا جۇمىس ورنىن اشۋعا ىقپال ەتتٸ.
قازاقستاندىق تاۋار ٶندٸرۋشٸلەردٸڭ تٸزٸلٸمٸ ساتىپ الۋ رەسٸمدەرٸنٸڭ اشىقتىعى مەن ولارعا تەڭ قولجەتٸمدٸلٸكتٸ قامتاماسىز ەتەدٸ
مەملەكەتتٸك ساتىپ الۋ نارىعىنىڭ اشىقتىعى مەن قولجەتٸمدٸلٸگٸ ۇلتتىق كەسٸپكەرلٸكتٸ دامىتۋدىڭ نەگٸزگٸ شارتتارىنىڭ بٸرٸ بولىپ قالا بەرەدٸ.
قارجى مينيسترلٸگٸنٸڭ دەرەكتەرٸنە سەيكەس, وتاندىق تاۋار ٶندٸرۋشٸلەردٸڭ مەملەكەتتٸك ساتىپ الۋعا قاتىسۋ كٶلەمٸ جىل سايىن ارتىپ كەلەدٸ. مەسەلەن, 2024 جىلى قازاقستاندىق ٶندٸرۋشٸلەرمەن جالپى قۇنى 370 ملرد تەڭگەدەن اساتىن 145 مىڭنان استام شارت رەسٸمدەلسە, 2025 جىلى بۇل كٶرسەتكٸش 16,5%-عا ارتىپ, 169 مىڭ شارتقا جەتتٸ. ال ولاردىڭ جالپى قۇنى 23,3%-عا ٶسٸپ, 456 ملرد تەڭگەنٸ قۇرادى. 2026 جىلعى 31 شٸلدەدەگٸ جاعداي بويىنشا جالپى قۇنى 97 ملرد تەڭگە بولاتىن 68 مىڭ شارت جاسالدى.
وسى سالاداعى تسيفرلاندىرۋدىڭ ماڭىزدى تەتٸكتەرٸنٸڭ بٸرٸ – 2025 جىلعى قاراشادان باستاپ شتاتتىق رەجيمدە جۇمىس ٸستەپ تۇرعان «قازاقستاندىق تاۋار ٶندٸرۋشٸلەر تٸزٸلٸمٸ» اقپاراتتىق جٷيەسٸ. بٷگٸندە جٷيەگە بيزنەستەن 41 مىڭنان استام ٶتٸنٸم تٷسٸپ, ٶڭدەلدٸ. ۆەريفيكاتسييا نەتيجەسٸندە تٸزٸلٸمگە 10 مىڭنان استام وتاندىق تاۋار ٶندٸرۋشٸ ەنگٸزٸلدٸ.
تٸزٸلٸم نەگٸزگٸ مەملەكەتتٸك اقپاراتتىق جٷيەلەرمەن جەنە ٸرٸ ساتىپ الۋ الاڭدارىمەن بٸرٸكتٸرٸلگەن. مەملەكەتتٸك ساتىپ الۋ پورتالى ارقىلى 52 مىڭنان استام ساتىپ الۋ, ال «سامۇرىق-قازىنا» اق اقپاراتتىق جٷيەسٸ ارقىلى 6,7 مىڭنان استام ساتىپ الۋ جٷرگٸزٸلدٸ.
2026 جىلدىڭ سوڭىنا دەيٸن اقپاراتتىق جٷيەنٸ بٸرىڭعاي جەكە كابينەتپەن ينتەگراتسييالاي وتىرىپ, ونى ٶنەركەسٸپتٸك پايدالانۋعا ەنگٸزۋدٸ اياقتاۋ جوسپارلانىپ وتىر.
بيزنەستٸ قولداۋ: مەملەكەت كەسٸپورىنداردىڭ كاپيتالعا قول جەتٸمدٸلٸگٸن كەڭەيتتٸ
كەسٸپكەرلەردٸ جوبالاردى جٷزەگە اسىرۋدىڭ بارلىق كەزەڭدەرٸندە قولداۋدىڭ كەڭ اۋقىمدى قۇرالدارىن «بەيتەرەك» ۇلتتىق باسقارۋشى حولدينگٸنٸڭ دامۋ ينستيتۋتتارى ۇسىنادى. بۇل جاڭا ٶندٸرٸستەردٸ ٸسكە قوسۋعا, جۇمىس ٸستەپ تۇرعان قۋاتتاردى جاڭعىرتۋعا, بيزنەستٸ كەڭەيتۋگە جەنە ەكسپورت كٶلەمٸن ارتتىرۋعا جاعداي جاساپ, وتاندىق كەسٸپكەرلٸكتٸڭ دامۋى مەن ەكونوميكانىڭ تۇراقتى ٶسۋٸنە ىقپال ەتەدٸ.
اتاپ ايتقاندا, «دامۋ» قورىنىڭ جەلٸسٸ بويىنشا 2024 جىلدان باستاپ 2026 جىلعى تامىزعا دەيٸن ٶڭدەۋ ٶنەركەسٸبٸندەگٸ 10,3 مىڭ جوباعا جالپى سوماسى 2,2 ترلن تەڭگە كٶلەمٸندە كرەديتتٸك قولداۋ كٶرسەتٸلدٸ. ونىڭ ٸشٸندە 4674 جوبا سۋبسيدييالاۋ, 3633 جوبا كەپٸلدٸك بەرۋ, 1998 جوبا جەڭٸلدەتٸلگەن قارجىلاندىرۋ قۇرالدارىن پايدالاندى.
سونداي-اق 2025 جىلدىڭ قورىتىندىسى بويىنشا «دامۋ» قورى شاعىن جەنە ورتا بيزنەستٸڭ 13 مىڭ جوباسىنا 2,2 ترلن تەڭگە كٶلەمٸندە قولداۋ كٶرسەتتٸ. بيزنەستٸڭ قارجى رەسۋرستارىنا قولجەتٸمدٸلٸگٸن ارتتىرۋدىڭ ماڭىزدى قۇرالى رەتٸندە مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرماسىمەن 2025 جىلعى سەۋٸردە كەپٸلدٸك قورلارىنىڭ تەتٸگٸ ٸسكە قوسىلدى. بۇل مەحانيزم كەسٸپكەرلەردٸڭ بانك قارجىلاندىرۋىنا قولجەتٸمدٸلٸگٸن كەڭەيتٸپ, بيۋدجەتكە تٷسەتٸن جٷكتەمەنٸ ازايتتى. اتالعان تەتٸك اياسىندا 3 مىڭنان استام كەپٸلدٸك بەرٸلٸپ, وتاندىق بيزنەستٸڭ تۇراقتى دامۋىنا قوسىمشا مٷمكٸندٸك جاسالدى.
ٸرٸ بيزنەستٸ قارجىلاي قولداۋعا قازاقستاننىڭ دامۋ بانكٸ باعىتتالعان. ٶتكەن جىلى بانك 77 ينۆەستيتسييالىق جوبا مەن ەكسپورتتىق وپەراتسييانى 2,3 ترلن تەڭگە سوماسىنا قارجىلاندىردى. نەتيجەسٸندە 10 ٸرٸ ٶندٸرٸستٸك نىسان جاڭعىرتىلىپ, پايدالانۋعا بەرٸلدٸ. ولاردىڭ قاتارىندا جىلىنا 90 مىڭ اۆتوكٶلٸك شىعاراتىن تولىق تسيكلدٸ مۋلتيبرەندتٸ اۆتوموبيل زاۋىتىنىڭ قۇرىلىسى, ماڭعىستاۋ جەنە اقتٶبە وبلىستارىنداعى جالپى قۋاتى 200 مۆت جەل ەلەكتر ستانتسييالارىنىڭ قۇرىلىسى جەنە باسقا دا ستراتەگييالىق نىساندار بار.
قازاقستاندىق ٶنٸمنٸڭ سىرتقى نارىقتارعا شىعۋىن قازاقستاننىڭ ەكسپورتتىق-كرەديتتٸك اگەنتتٸگٸ قولدايدى. اگەنتتٸك مەتاللۋرگييا, ماشينا جاساۋ, تاماق جەنە حيمييا ٶنەركەسٸبٸ, اگروٶنەركەسٸپتٸك كەشەن جەنە باسقا دا سالالارداعى 131 ەكسپورتتاۋشىعا 653,7 ملرد تەڭگە كٶلەمٸندە قولداۋ كٶرسەتتٸ. ٸرٸ مەمٸلەلەر قاتارىندا «Sapa Trade Company» جشس قارىزىن ساقتاندىرۋ, «شين-لاين» جشس اينالىم قاراجاتىن تولىقتىرۋ, سونداي-اق «پريما قۇس» جشس قۇس ەتٸن ٶندٸرۋ زاۋىتىنىڭ قۇرىلىسىنا بەرٸلگەن قارىزدى ساقتاندىرۋ بار.
تەك 2026 جىلدىڭ بٸرٸنشٸ جارتىجىلدىعىندا ٶڭدەۋ سەكتورى كەسٸپورىندارىنا كٶرسەتٸلگەن قولداۋ كٶلەمٸ 418,5 ملرد تەڭگەگە جەتتٸ. قولداۋ قۇرالدارىن 69 شيكٸزاتتىق ەمەس سەكتور كەسٸپورنى پايدالاندى, ونىڭ 61%-ى شاعىن جەنە ورتا بيزنەس ٶكٸلدەرٸنە تيەسٸلٸ.
شيكٸزاتتىق ەمەس سەكتورداعى ينۆەستيتسييالىق بەلسەندٸلٸكتٸ «Qazaqstan Investment Corporation» (QIC) جٷيەلٸ تٷردە ارتتىرىپ كەلەدٸ. 2025 جىلدىڭ قورىتىندىسى بويىنشا قۇرىلىمنىڭ جاڭا ينۆەستيتسييالارىنىڭ كٶلەمٸ 13 ەسەگە ٶستٸ. QIC قاتىساتىن قورلار ارقىلى ٶنەركەسٸپ, اگروٶنەركەسٸپتٸك كەشەن, ينفراقۇرىلىم جەنە تەحنولوگييالىق جوبالاردى قامتيتىن 15 جوباعا 787,5 ملرد تەڭگە كٶلەمٸندە قارجى تارتىلدى.
جىلدىڭ ماڭىزدى وقيعالارىنىڭ بٸرٸ – استانا حالىقارالىق قارجى ورتالىعى بازاسىندا تٸكەلەي ينۆەستيتسييالار قورلارىنىڭ جاڭا ارحيتەكتۋراسىنىڭ قالىپتاسۋى بولدى. نەگٸزگٸ جوبا رەتٸندە ٸرٸ ينۆەستيتسييالىق جوبالاردى قارجىلاندىرۋعا باعىتتالعان, ماقساتتى كٶلەمٸ $4 ملرد-قا دەيٸنگٸ Kokzhiyek Fund L.P. جەنە ەكسپورتقا باعدارلانعان اۋىل شارۋاشىلىعىنا, اۋىل شارۋاشىلىعى ٶنٸمدەرٸن تەرەڭ ٶڭدەۋگە جەنە وتاندىق اگروٶنەركەسٸپتٸك كەشەندٸ دامىتۋعا ينۆەستيتسييا سالاتىن, ماقساتتى كٶلەمٸ $1 ملرد-قا دەيٸنگٸ Adal Fund L.P. قۇرىلدى.
«اگرارلىق نەسيە كورپوراتسيياسى» اق جەلٸسٸ بويىنشا ٶتكەن جىلى كٶكتەمگٸ ەگٸس جەنە ەگٸن جيناۋ جۇمىستارىن قارجىلاندىرۋ كٶلەمٸ رەكوردتىق 549 ملرد تەڭگەنٸ قۇرادى. بۇل 8,5 ملن گەكتار القاپتا اۋىل شارۋاشىلىعى جۇمىستارىن جٷرگٸزۋگە مٷمكٸندٸك بەردٸ. وسى كەزەڭدە قازاقستاننىڭ اگروٶنەركەسٸپتٸك كەشەنٸ رەكوردتىق كٶلەمدە استىق الدى. 2025 جىلدىڭ قورىتىندىسى بويىنشا استىقتىڭ جالپى ٶنٸمٸ 27,1 ملن توننادان استى. ۋاقتىلى ەرٸ قولجەتٸمدٸ قارجىلاندىرۋ ديقاندارعا ەگٸس جەنە ەگٸن جيناۋ ناۋقاندارىن وڭتايلى اگروتەحنولوگييالىق مەرزٸمدە ٶتكٸزۋگە مٷمكٸندٸك بەرگەن نەگٸزگٸ فاكتورلاردىڭ بٸرٸ بولدى.
جالپى العاندا, 2025 جىلدىڭ قورىتىندىسى بويىنشا «اگرارلىق نەسيە كورپوراتسيياسى» اق مەن «قازاگروقارجى» اق بٸرلەسٸپ ۇسىنعان قارجىلاندىرۋ كٶلەمٸ 1,1 ترلن تەڭگەنٸ قۇرادى. بۇل – وتاندىق اگروٶنەركەسٸپتٸك كەشەندٸ قولداۋدىڭ ەڭ جوعارى كٶرسەتكٸشٸ.
قاراجات كٶكتەمگٸ ەگٸس جەنە ەگٸن جيناۋ جۇمىستارىن جٷرگٸزۋگە, اۋىل شارۋاشىلىعى تەحنيكاسىنىڭ پاركٸن جاڭارتۋعا, اۋىل تاۋار ٶندٸرۋشٸلەرٸنٸڭ اينالىم قاراجاتىن تولىقتىرۋعا, سونداي-اق ٶڭدەۋدٸ دامىتۋعا جەنە ازىق-تٷلٸك تاۋارلارى بويىنشا يمپورتقا تەۋەلدٸلٸكتٸ تٶمەندەتۋگە باعىتتالعان ينۆەستيتسييالىق جوبالاردى ٸسكە اسىرۋعا جۇمسالدى.
وتاندىق تاۋار ٶندٸرۋشٸلەرگە ەلەۋلٸ قولداۋدى «ٶنەركەسٸپتٸ دامىتۋ قورى» اق كٶرسەتەدٸ. قارالعان قارجى جاڭا كەسٸپورىندار قۇرۋعا جەنە جۇمىس ٸستەپ تۇرعان ٶندٸرٸستەردٸ جاڭعىرتۋعا باعىتتالادى. كەسٸپورىندار زاماناۋي جوعارى تەحنولوگييالىق جابدىقتاردى ەنگٸزٸپ, ٶندٸرٸستٸك جەلٸلەردٸ جاڭارتىپ, ٶنٸم ساپاسى مەن بەسەكەگە قابٸلەتتٸلٸگٸن ارتتىرۋدا. 2024-2026 جىلدارى قور 153 وتاندىق تاۋار ٶندٸرۋشٸگە جالپى سوماسى 943 ملرد تەڭگەدەن استام قولداۋ كٶرسەتتٸ.
«بەيتەرەك» حولدينگٸنٸڭ دامۋ ينستيتۋتتارى جۇمىسىنىڭ نەگٸزگٸ باعىتتارىنىڭ بٸرٸ – ازاماتتاردى قولجەتٸمدٸ ەرٸ جايلى تۇرعىن ٷيمەن قامتاماسىز ەتۋ. 2025 جىلى «وتباسى بانك» تەتٸكتەرٸ ارقىلى 77 مىڭنان استام وتباسى باسپانالى بولدى. «قازاقستان تۇرعىن ٷي كومپانيياسى» تاراپىنان تۇرعىن ٷي قۇرىلىسىن قولداۋ كٶلەمٸ 700 ملرد تەڭگەدەن استى. بۇل شامامەن 3 ملن شارشى مەتر تۇرعىن ٷيدٸ پايدالانۋعا بەرۋگە مٷمكٸندٸك بەردٸ, بۇل ەلدەگٸ كٶپپەتەرلٸ تۇرعىن ٷيدٸ جالپى ەنگٸزۋ كٶلەمٸنٸڭ 22%-ىن قۇرايدى.
تولىق ٶندٸرٸستٸك تسيكل – ٶنەركەسٸپتٸك تەۋەلسٸزدٸكتٸڭ نەگٸزٸ
قارجىلىق ىنتالاندىرۋ ناقتى سەكتوردىڭ دامۋىمەن تىعىز بايلانىستى. ٷكٸمەتتٸڭ باستى نازارىندا پرەزيدەنت قويعان مٸندەتتٸ جٷزەگە اسىرۋ ماقساتى تۇر, ول – ەل ٸشٸندە شيكٸزاتتى تەرەڭ ٶڭدەۋدەن باستاپ, قوسىلعان قۇنى جوعارى دايىن ٶنٸمدٸ شىعارۋعا دەيٸنگٸ تولىق ٶندٸرٸستٸك تسيكلدى قۇرۋ. لوكاليزاتسييانى دامىتۋ يمپورتقا تەۋەلدٸلٸكتٸ ازايتۋعا, وتاندىق كەسٸپورىنداردىڭ جٷكتەمەسٸن ارتتىرۋعا جەنە جاڭا جوعارى ٶنٸمدٸ جۇمىس ورىندارىن قۇرۋعا مٷمكٸندٸك بەرەدٸ.
وسى جۇمىس شەڭبەرٸندە 2024 جىلدان بەرٸ قازاقستاندا اۋقىمدى ينۆەستيتسييالىق جوبالار جٷزەگە اسىرىلۋدا. جەڭٸل ٶنەركەسٸپتە ماقتا ٶڭدەۋدٸڭ تولىق تسيكلٸن قالىپتاستىرۋ نەگٸزگٸ ۆەكتورعا اينالدى: مەسەلەن, تٷركٸستان وبلىسىنداعى «TURAN» اەا اۋماعىندا «تٷركٸستان توقىما» جشس LIHUA GROUP-پەن بٸرلەسٸپ يٸرۋدەن باستاپ دايىن ٷي توقىما بۇيىمدارىن شىعارۋعا دەيٸنگٸ بارلىق كەزەڭدٸ قامتيتىن تولىق ٶندٸرٸستٸك تسيكلدٸ زاماناۋي توقىما كەشەنٸن سالادى. كەسٸپورىن ماقتانى تەرەڭ قايتا ٶڭدەپ, جاڭا تەكستيل ٶنٸمٸن شىعارادى. وندا 1,3 مىڭ جۇمىس ورىنى قۇرىلادى.
قازاقستاندىق اۆتوموبيل جاساۋ سالاسى ساپالى ديناميكا كٶرسەتٸپ وتىر, مۇندا كەسٸپورىنداردىڭ قۇزىرەتٸ بۇرىنعى ٸرٸ توراپتىق قۇراستىرۋدان بٷگٸنگٸدەي شاعىن توراپتىق قۇراستىرۋ وپەراتسييالارىن ورىنداۋعا اۋىسقان. سونىڭ ارقاسىندا كەيبٸر اۆتوموبيل ماركالارى بويىنشا لوكاليزاتسييالاۋدىڭ ورتاشا دەڭگەيٸ 40%-عا جەتتٸ. 2024-2025 جىلدار ارالىعىندا قۋاتتىلىعى جىلىنا 70 مىڭ اۆتو بولاتىن Kia Qazaqstan جەنە مۋلتيبرەندتٸك Astana Motors Manufacturing Kazakhstan اۆتوزاۋىتتارى پايدالانۋعا بەرٸلدٸ. سوڭعىسى جىلىنا Changan, Great Wall Motor جەنە Chery ٷشٸن 120 مىڭ اۆتو شىعارادى.
سونىمەن قاتار قۇرامداس بازا دا كەڭەيتٸلۋدە: ساران قالاسىندا Tengri Tyres شينا زاۋىتى ٸسكە قوسىلدى, الماتىدا Hyundai مۋلتيمەدييالىق جٷيەلەرٸن, HVAC مودۋلدەرٸن جەنە ەدەن جابىندارىن شىعاراتىن Kazakhstan Mobility Engineering جەنە اۆتوورىندىقتار شىعاراتىن Almaty Autoparts Production كەسٸپورىندارى, ال قوستانايدا اۆتوكومپونەنتتەردٸڭ مامانداندىرىلعان لوكاليزاتسييالىق ورتالىعى جۇمىس ٸستەيدٸ.
اۋىل شارۋاشىلىعى جەنە تەمٸرجول ماشينالارىن جاساۋدا «اگروماشحولدينگKZ» بازاسىندا John Deere تەحنيكاسىن ٶندٸرۋدٸ باستاۋ, Valmont Industries كومپانيياسىنىڭ Valley جاڭبىرلاتىپ سۋ شاشۋ ماشينالارىن لوكاليزاتسييالاۋ, استانادا شۆەيتسارييالىق Stadler جولاۋشىلار ۆاگوندارىن قۇراستىرۋ جەنە Wabtec لوكوموتيۆ زاۋىتىندا لوكاليزاتسييا دەڭگەيٸن 45%-عا جەتكٸزۋ ماڭىزدى قادام بولدى.
سونىمەن قاتار, XCMG Group-پەن («Barys Truck Manufactory» جشس) ارنايى تەحنيكالار, ساراندا Samsung كومپانيياسىنىڭ تەلەديدارلارى مەن كٸر جۋعىش ماشينالارىن شىعارۋ جەنە الماتىداعى Xiaomi تەلەديدارلارىن قۇراستىرۋ جولعا قويىلعان.
سونداي-اق, پەتروپاۆل قالاسىندا «قازتەحماش» ماشينا جاساۋ زاۋىتى» جشس-نٸڭ ٶندٸرٸستٸك الاڭىندا LiuGong ەلەمدٸك برەندٸنٸڭ جول-قۇرىلىس تەحنيكالارى ٶندٸرٸسٸ ۇيىمداستىرىلدى.
مەتاللۋرگييا مەن حيمييا ٶنەركەسٸبٸندە ٷلكەن ديامەترلٸ بولات قۇبىرلاردى («تەمپو-كازاحستان»), اليۋمينيي قاپتاماسىن («QazAlPack»), اليۋمينيي رادياتورلارىن («Silumin of Qazaqstan»), سونداي-اق سۇيىق شىنى, ناتريي سيليكاتى جەنە مەتيلەتانول شىعاراتىن زاۋىتتار ٸسكە قوسىلدى.
مۇنداعى جٷيەلٸ نەتيجەنٸ كەشەندٸ مەملەكەتتٸك قولداۋ قامتاماسىز ەتٸپ وتىر. ٶنەركەسٸپتٸك جوبالارعا «بەيتەرەك» حولدينگٸنٸڭ دامۋ ينستيتۋتتارى ارقىلى ۇزاق مەرزٸمگە جەڭٸلدٸكپەن قارجى بەرٸلۋدە, 21 ينۆەستيتسييالار تۋرالى كەلٸسٸم جاسالعان, «اتىراۋ», «اقتٶبە», «قورقىت اتا» جەنە «الاتاۋ» يسلك»-لاردى قوسا العاندا 11,1 ترلن تەڭگەدەن استام ينۆەستيتسييا تارتقان 18 ارنايى ەكونوميكالىق ايماق جۇمىس ٸستەپ تۇر.
جالپى العاندا ٸشكٸ تۇراقتى سۇرانىستىڭ, ەاەو مەن ورتالىق ازييا نارىعىنا شىعۋ مٷمكٸندٸگٸنٸڭ بولۋى, شيكٸزات بازاسى مەن ٶنەركەسٸپتٸك پرەفەرەنتسييالار ينۆەستورلاردى قاراپايىم قۇراستىرۋ ٶندٸرٸسٸنەن وتاندىق قوسىلعان قۇننىڭ جوعارى ٷلەسٸ بار تولىققاندى تٸزبەكتەردٸ قالىپتاستىرۋعا كٶشۋگە ىنتالاندىرىپ وتىر.
ٸرٸ كەسٸپورىنداردىڭ اينالاسىنداعى شاعىن جەنە ورتا بيزنەس
مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرمالارى شەڭبەرٸندە ٷكٸمەت ٸرٸ كەسٸپورىنداردىڭ اينالاسىندا تۇراقتى شوب جەلٸسٸن قۇرۋدى كٶزدەيتٸن كەسٸپكەرلٸكتٸ دامىتۋدىڭ جاڭا مودەلٸن قالىپتاستىرۋدا. تاۋارلار مەن جيىنتىقتاۋىشتاردى ٶندٸرۋگە, قىزمەتتەر كٶرسەتۋگە جەنە سەرۆيس جاساۋعا قاتىسى بار ٶڭٸرلٸك بيزنەستٸ دامىتۋعا باستى نازار اۋدارىلىپ وتىر. بۇل تەسٸل ٶندٸرٸستٸك كووپەراتسييانى كەڭەيتەدٸ, ەل ٸشٸندە قوسىمشا قۇندى لوكاليزاتسييالاۋعا جەنە قۇرۋعا ىقپال ەتەدٸ.
مۇنداي ەكوجٷيەنٸ قالىپتاستىرۋ ٷشٸن مەملەكەت بيزنەستٸ قولداۋدىڭ قارجىلىق قۇرالدارىن جەتٸلدٸرۋدە. نەگٸزگٸ تەتٸكتەردٸڭ بٸرٸ – 2025 جىلى ٸسكە قوسىلعان «ٶرلەۋ» جەڭٸلدٸكپەن قارجىلاندىرۋ باعدارلاماسى. ول جۇمىس ٸستەپ تۇرعان ٶندٸرٸستەردٸ كەڭەيتۋگە, كەسٸپورىنداردى تەحنولوگييالىق جاڭعىرتۋعا جەنە ٶڭدەۋشٸ ٶنەركەسٸپ, اگروٶڭدەۋ, لوگيستيكا, بٸلٸم بەرۋ, سونداي-اق دەنساۋلىق ساقتاۋدى قوسا العاندا, ەكونوميكانىڭ باسىم سەكتورلارىندا جاڭا ينۆەستيتسييالىق جوبالاردى ٸسكە قوسۋعا باعىتتالعان.
2025 جىلى «ٶرلەۋ» باعدارلاماسى اياسىندا 588 ملرد تەڭگە سوماسىنا 2 278 جوبا قارجىلاي قولداۋ الدى. باعدارلامانىڭ جيناقتالعان پورتفەلٸ ٸرٸ يندۋسترييالىق-ەكونوميكالىق ورتالىقتار مەن يندۋستريالدى دامىعان ٶڭٸرلەردە ەڭ جوعارى بەلسەندٸلٸك كٶرسەتتٸ. تارتىلعان قاراجات كٶلەمٸ بويىنشا الماتى قالاسى (104 ملرد تەڭگەگە 319 جوبا), استانا قالاسى (90 ملرد تەڭگەگە 268 جوبا), الماتى وبلىسى (56 ملرد تەڭگەگە 150 جوبا) جەنە شىمكەنت قالاسى (52 ملرد تەڭگەگە 182 جوبا) كٶش باستاپ شىقتى. قارجىنىڭ ەدەۋٸر كٶلەمٸ قوستاناي (30 ملرد تەڭگە), قاراعاندى (29 ملرد تەڭگە) جەنە اقتٶبە (23 ملرد تەڭگە) وبلىستارىنا باعىتتالدى.
2026 جىلدىڭ باسىنان باستاپ «ٶرلەۋ» باعدارلاماسى اياسىندا 23 ملرد تەڭگە شاماسىندا تاعى 131 جوبا قارجىلاندىرىلدى. بيىل قاراجاتتىڭ ەڭ كٶپ كٶلەمٸن اقتٶبە وبلىسى تارتتى, وندا ٸرٸ باستامالاردى جٷزەگە اسىرۋ ەسەبٸنەن 7,4 ملرد تەڭگەگە 12 جوبا قارجىلاندىرىلدى. جوعارى قارقىن استانا (4 ملرد تەڭگەگە 24 جوبا), الماتى (3,7 ملرد تەڭگەگە 21 جوبا) جەنە شىمكەنت (1,4 ملرد تەڭگەگە 12 جوبا) قالالارىندا, سونداي-اق قاراعاندى (0,7 ملرد تەڭگەگە 8 جوبا) جەنە اباي (0,7 ملرد تەڭگەگە 10 جوبا) وبلىستارىندا ساقتالىپ وتىر.
قارجى ەكٸنشٸ دەڭگەيلٸ بانكتەر مەن «دامۋ» قورىنىڭ بٸرٸگە قارجىلاندىرۋ شارتتارى ارقىلى ۇسىنىلىپ وتىر, بۇل رەتتە تٷپكٸ قارىز الۋشى ٷشٸن مٶلشەرلەمە 12,6%-دان اسپايدى. قارجىلاندىرۋدىڭ ماكسيمالدى كٶلەمٸ ينۆەستيتسييالىق جوبالار ٷشٸن 7 ملرد تەڭگەگە جەنە اينالىم قاراجاتىن تولىقتىرۋ ٷشٸن 3,5 ملرد تەڭگەگە جەتەدٸ.
پرەزيدەنتتٸڭ تاپسىرماسىن ورىنداۋ ماقساتىندا ٷكٸمەت 2025 جىلدىڭ سوڭىندا بەكٸتكەن «ٸسكەر ايماق» شاعىن بيزنەستٸ قولداۋدىڭ بٸرىڭعاي باعدارلاماسى اياسىندا اۋىلدىق ەلدٸ مەكەندەردەگٸ, اۋدان ورتالىقتارىنداعى جەنە شاعىن قالالارداعى ميكرو جەنە شاعىن كەسٸپكەرلٸك جوبالارىنا قولداۋ كٶرسەتٸلٸپ كەلەدٸ. جەرگٸلٸكتٸ ٶندٸرٸسكە, اۋىل شارۋاشىلىعى شيكٸزاتىن قايتا ٶڭدەۋگە, قولٶنەرگە جەنە ايماقتىق قوسىلعان قۇن تٸزبەگٸن قۇراتىن باسقا دا باعىتتارعا باسىمدىق بەرٸلگەن. قىزمەتتٸڭ باسىم تٷرلەرٸنٸڭ تٸزبەسٸن ەكٸمدٸكتەر اۋماقتاردىڭ ماماندانۋىن ەسكەرە وتىرىپ ايقىندايدى.
كەسٸپكەرلەردٸ قولداۋ نەسيەلەردٸ سۋبسيدييالاۋدان جەنە ينجەنەرلٸك جەلٸلەرگە قوسىلۋدان باستاپ ٷي-جايلاردى, جەر ۋچاسكەلەرٸن بەرۋگە جەنە وقىتۋعا دەيٸنگٸ قارجىلىق, ينفراقۇرىلىمدىق جەنە كونسۋلتاتسييالىق شارالاردى قامتيدى. وسى جىلدىڭ شٸلدە ايىنىڭ سوڭىنداعى جاعداي بويىنشا ماماندار 127 اۋدان مەن 16 قالاعا 146 رەت بارىپ, كەسٸپكەرلەرگە 1,8 مىڭنان استام كەڭەس بەردٸ. باعدارلامانى جٷزەگە اسىرۋعا 2026 جىلى 24 ملرد تەڭگە قاراستىرىلعان, بۇل 5 مىڭعا جۋىق جاڭا جوبانى قولداۋعا مٷمكٸندٸك بەرەدٸ. تامىز ايىنىڭ باسىندا جالپى سوماسى 18 ملرد تەڭگە بولاتىن 266 جوبا قولداۋ تاپتى.
قابىلدانىپ جاتقان شارالار ٸرٸ كەسٸپورىنداردىڭ اينالاسىنداعى وتاندىق جەتكٸزۋشٸلەردٸڭ جەلٸسٸن كەڭەيتۋگە, سونداي-اق ٶنٸمدٸ, سەرۆيستٸ جەنە مەردٸگەرلٸك جۇمىستاردى لوكاليزاتسييالاۋعا شوب تارتۋ ٷشٸن جاعداي تۋعىزادى. بۇل ٶندٸرٸستٸك كووپەراتسييانى دامىتۋعا, ٶڭٸرلەردە جۇمىسپەن قامتۋ مەن بيزنەس تابىسىنىڭ ٶسۋٸنە, سونداي-اق ەكونوميكانى ەرتاراپتاندىرۋعا ىقپال ەتەدٸ.
ەنەرگەتيكاداعى قازاقستاندىق مازمۇن ٷلەسٸ
وتاندىق ٶندٸرۋشٸلەردٸ قولداۋدىڭ جەكە بٸر باعىتى جابدىقتاردى, تاۋارلار مەن قىزمەتتەردٸ ەڭ ٸرٸ تۇتىنۋشىلاردىڭ بٸرٸ سانالاتىن ەنەرگەتيكالىق سەكتورمەن دە بايلانىستى.
ٷكٸمەت ەنەرگەتيكا مينيسترلٸگٸ اتىنان جەر قويناۋىن پايدالانۋشىلارمەن بٸرلەسٸپ مۇناي-گاز جوبالارىن جٷزەگە اسىرۋ كەزٸندە پايدالانىلاتىن تاۋارلاردى, جۇمىستار مەن كٶرسەتٸلەتٸن قىزمەتتەردٸ ساتىپ الۋداعى قازاقستاندىق مازمۇن ٷلەسٸن ۇلعايتۋ جٶنٸندەگٸ شارالار كەشەنٸن جٷيەلٸ تٷردە جٷزەگە اسىرىپ كەلەدٸ. نەگٸزگٸ مٸندەت – وتاندىق ٶندٸرۋشٸلەردەن ساتىپ الۋ كٶلەمٸن ۇلعايتۋ عانا ەمەس, سونىمەن قاتار ۇلتتىق ٶنەركەسٸپتٸڭ ۇزاق مەرزٸمدٸ دامۋىن قامتاماسىز ەتەتٸن مەملەكەتتٸڭ, ٸرٸ وپەراتورلار مەن بيزنەستٸڭ ٶزارا ٸس-قيمىلىنىڭ تۇراقتى جٷيەسٸن قۇرۋ.
وتاندىق ٶندٸرۋشٸلەردٸ قولداۋدى كٷشەيتۋ ٷشٸن زاڭناما جەتٸلدٸرٸلۋدە. جەر قويناۋىن پايدالانۋشىلاردىڭ كەلٸسٸمشارتتارىندا تاۋارلاردى ساتىپ الۋ كەزٸندە جەرگٸلٸكتٸ قامتۋدىڭ ەڭ از ٷلەسٸ بەكٸتٸلەدٸ, ەلٸشٸلٸك قۇندىلىق بويىنشا مٸندەتتەمەلەردٸ ورىنداۋ ٷشٸن جاۋاپكەرشٸلٸك كٷشەيتٸلەدٸ. وتاندىق ٶندٸرۋشٸ بولعان جاعدايدا ساتىپ الۋ قازاقستاندىق تاۋار ٶندٸرۋشٸلەر اراسىندا جٷرگٸزٸلەدٸ, ال ەلٸشٸلٸك قۇندىلىقتىڭ ەڭ از ٷلەسٸ جۇمىستار مەن قىزمەتتەردە 50% جەنە جوبالاۋ جۇمىستارىندا 80% دەڭگەيٸندە بەلگٸلەنگەن.
ەلٸمٸزدٸڭ تەڭٸز, قاراشىعاناق جەنە قاشاعان سەكٸلدٸ ٸرٸ مۇناي-گاز جوبالارىنا ەرەكشە كٶڭٸل بٶلٸنٸپ وتىر. «تەڭٸزشەۆرويل», «قاراشىعاناق پەتروليۋم وپەرەيتينگ ب.ۆ.» جەنە NCOC وپەراتورلارىمەن بٸرلەسٸپ قازاقستاندىق تاۋارلاردىڭ, جۇمىستار مەن كٶرسەتٸلەتٸن قىزمەتتەردٸڭ ٷلەسٸن جىل سايىن ۇلعايتۋدى, ۇزاق مەرزٸمدٸ شارتتار مەن وفتەيك-كەلٸسٸمشارتتار جاساسۋدى, جاڭا ٶندٸرٸستەردٸ لوكاليزاتسييالاۋدى, سونداي-اق بەلگٸلەنگەن كٶرسەتكٸشتەرگە قول جەتكٸزۋ بويىنشا كومپانييالاردىڭ باسشىلىعى ٷشٸن KPI ەنگٸزۋدٸ كٶزدەيتٸن جەرگٸلٸكتٸ قامتۋدى دامىتۋدىڭ بەس جىلدىق باعدارلامالارى جٷزەگە اسىرىلۋدا. 2025 جىلدىڭ قورىتىندىسى بويىنشا وسى باعدارلامالاردى ورىنداۋ ەلٸشٸلٸك قۇندىلىقتى ارتتىرۋ جەنە وتاندىق ٶندٸرۋشٸلەردٸڭ ٸرٸ مۇناي-گاز جوبالارىنا قاتىسۋىن كەڭەيتۋ جٶنٸنەن وڭ سەرپٸندٸ كٶرسەتتٸ.
مۇناي-گاز سالاسىنداعى ماشينا جاساۋدى دامىتۋعا دا ەرەكشە كٶڭٸل بٶلٸنۋدە. IMBC ورتالىعىمەن بٸرگە ٸرٸ وپەراتورلاردىڭ قاجەتتٸلٸكتەرٸ دە زەردەلەندٸ: نەتيجەسٸندە 19 پەرسپەكتيۆالى تاۋار ساناتى انىقتالدى, 120 مىڭنان استام پوزيتسييا قارالدى جەنە جوعارى سۇرانىسقا يە 160-تان استام ٶنٸم تٷرٸ انىقتالدى. ولاردىڭ نەگٸزٸندە ٶندٸرٸستەردٸ قازاقستاندا لوكاليزاتسييالاۋ ٷشٸن ناقتى باعىتتار قالىپتاستىرىلدى.
بٷگٸنگٸ تاڭدا قازاقستاندا مۇناي-گاز سالاسىنا ارنالعان بٸرەگەي جابدىقتاردىڭ 10 ٶندٸرٸسٸ لوكاليزاتسييالاندى, ولار – بەكٸتۋ ارماتۋراسى مەن باقىلاۋ-ٶلشەۋ اسپاپتارىنان باستاپ حيمييالىق رەاگەنتتەرگە, كومپوزيتتٸك ماتەريالدارعا جەنە كورروزيياعا قارسى جابىندارعا دەيٸنگٸ ٶندٸرٸس ورىندارى. 2027 جىلعا دەيٸن ەلەمنٸڭ جەتەكشٸ ٶندٸرۋشٸلەرٸن تارتا وتىرىپ, سۇرانىسقا يە ٶنٸمدەردٸڭ تاعى 15 ٶندٸرٸسٸن لوكاليزاتسييالاۋ جوسپارلانۋدا.
سونىمەن بٸر مەزگٸلدە مۇناي-گاز كومپانييالارى مەن وتاندىق ٶندٸرۋشٸلەر اراسىندا ۇزاق مەرزٸمدٸ شارتتار مەن وفتەيك-كەلٸسٸمشارتتار جاساسۋ تەجٸريبەسٸ دە كەڭەيتٸلۋدە. ەگەر 2024 جىلدىڭ قورىتىندىسى بويىنشا مۇنداي ۇزاق مەرزٸمدٸ كەلٸسٸمدەردٸڭ سوماسى 21 ملرد تەڭگەنٸ قۇراعان بولسا, 2025 جىلى ول ەكٸ ەسەدەن استام, ياعني 49 ملرد تەڭگەگە دەيٸن ۇلعايدى. وڭ ديناميكا 2026 جىلى دا ساقتالماق. مينيسترلٸك يمپورتتى الماستىرۋ ەلەۋەتٸن انىقتاۋ ماقساتىندا ساتىپ الۋلارعا تۇراقتى نەگٸزدە تالداۋ جٷرگٸزٸپ كەلەدٸ, سونداي-اق مۇناي-گاز سالاسى ٷشٸن جابدىقتار مەن قىزمەتتەردٸ جەتكٸزۋگە قازاقستاندىق ٶندٸرۋشٸلەردٸڭ قاتىسۋىن كەڭەيتۋ بويىنشا جەر قويناۋىن پايدالانۋشىلارمەن بٸرلەسكەن كەڭەستەر ۇيىمداستىرىلۋدا.
شارالار كەشەنٸ ەلٸشٸلٸك قۇندىلىقتى نىعايتۋعا, ٶنەركەسٸپتٸك بازانى كەڭەيتۋگە جەنە قازٸرگٸ زامانعى ٶندٸرٸستەردٸ لوكاليزاتسييالاۋعا باعىتتالعان. بۇل مۇناي-گاز سالاسىنىڭ يمپورتقا تەۋەلدٸلٸگٸن تٶمەندەتۋگە, تەحنولوگييالىق قۇزىرەتتەردٸ دامىتۋعا, ينۆەستيتسييالار تارتۋعا جەنە جاڭا جۇمىس ورىندارىن قۇرۋعا ىقپال ەتەدٸ.
وتاندىق ٶندٸرۋشٸنٸ قولداۋ – ەكونوميكالىق ٶسۋدٸڭ جاڭا مودەلٸنٸڭ نەگٸزٸ
قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ جاڭا كونستيتۋتسيياسىندا ۇلتتىق ەكونوميكانى ودان ارى جاڭعىرتۋ جەنە ازاماتتاردىڭ ەل-اۋقاتىن دەيەكتٸ تٷردە ارتتىرۋ ٷشٸن بەرٸك قۇقىقتىق جەنە ينستيتۋتسيونالدىق ٸرگەتاس قالاندى. جەرگٸلٸكتٸ ٶندٸرٸستٸ دامىتۋ, قازاقستاندىق قامتۋ ٷلەسٸن كەڭەيتۋ جەنە بيزنەستٸ قارجىلىق قولداۋ جٶنٸندەگٸ شارالار كەشەنٸن جٷزەگە اسىرۋ نەگٸزگٸ كونستيتۋتسييالىق باعدارلارعا تٸكەلەي جاۋاپ بولا الادى.
مەملەكەت قابىلدايتىن بارلىق شارالار نەتيجە بەرۋدە: ٶندٸرٸس پەن ينۆەستيتسييا كٶلەمٸ ٶسۋدە, وتاندىق كەسٸپورىندار سانى ارتۋدا, شوب ٷشٸن مٷمكٸندٸكتەر كەڭەيۋدە, قازاقستاندىق ٶنٸمنٸڭ ٸشكٸ جەنە سىرتقى نارىقتارداعى پوزيتسيياسى نىعايۋدا.
تولىق ٶندٸرٸستٸك تسيكلدى قۇرۋ, شوب-تىڭ ايماقتىق بەلدەۋٸن تيٸمدٸ لوكاليزاتسييالاۋ جەنە دامىتۋ – ٶنەركەسٸپ پەن ەل ەكونوميكاسىنىڭ ورنىقتى دامۋىنىڭ نەگٸزٸنە اينالۋدا.
وسىلايشا, وتاندىق تاۋار ٶندٸرۋشٸلەردٸ ىنتالاندىرۋ ٶنەركەسٸپتٸك ساياساتتىڭ اعىمداعى قۇرالى عانا ەمەس, مەملەكەتتٸك دامۋدىڭ جاڭا كەزەڭٸندەگٸ قازاقستاننىڭ ۇزاق مەرزٸمدٸ ەكونوميكالىق تەۋەلسٸزدٸگٸ مەن بەسەكەگە قابٸلەتتٸلٸگٸنٸڭ باستى درايۆەرٸنە اينالىپ كەلەدٸ.
