اناليتيكتەر مەن نەمٸس باسىلىمى «Berlin Today» ساراپشىلارى سوڭعى جەتٸ جىلداعى قازاقستاننىڭ ەلەۋمەتتٸك-ەكونوميكالىق دامۋ قارقىنىنا كەڭ كٶلەمدٸ تالداۋ جاسادى. ساراپشىلاردىڭ پٸكٸرٸنشە, 2019 جىلدان باستاپ پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ باسشىلىعىمەن ەل بۇرىنعى جەتٸستٸكتەردٸ جاي عانا ساقتاپ قالۋدان ٶزٸنٸڭ ساپالى جاڭا ەكونوميكالىق جەنە ەلەۋمەتتٸك نەگٸزدەرٸن قالىپتاستىرۋعا كٶشتٸ, دەپ حابارلايدى Ult.kz.
شاعىن جەنە ورتا بيزنەستٸڭ دامۋى مەن كەسٸپكەرلٸككە بەت بۇرۋ
نەمٸس ساراپشىلارى ەلدەگٸ تٷبەگەيلٸ ٶزگەرٸستەردٸڭ باستى قوزعاۋشى كٷشٸ رەتٸندە شاعىن جەنە ورتا بيزنەستٸڭ قارقىندى سەرپٸنٸن اتايدى. قازاقستان بۇرىننان رەسۋرستارعا باي ەكونوميكالارعا تەن, مەملەكەت پەن بٸرنەشە ٸرٸ مونوپولييالار باسىم ورىن الاتىن قۇرىلىمدىق مەسەلەمەن بەتپە-بەت كەلٸپ كەلگەن ەدٸ. بٷگٸندە دەستٷرلٸ ٶندٸرٸستٸك سالالارمەن قاتار كەڭ اۋقىمدى جەكە كەسٸپكەرلٸك ورتا قالىپتاسىپ ٷلگەردٸ.
2025 جىلدىڭ سوڭىنا قاراي تٸركەلگەن شوب سۋبەكتٸلەرٸنٸڭ سانى 47,5%-عا ٶسٸپ, 2,3 ميلليونعا جەتتٸ. بۇل سەكتوردا 4,5 ميلليونعا جۋىق ادام جۇمىسپەن قامتىلعان, بۇل جەتٸ جىل بۇرىنعى كٶرسەتكٸشتەن 31,6%-عا ارتىق. ٸس جٷزٸندە بۇل قازاقستاننىڭ ەربٸر بەسٸنشٸ تۇرعىنى وسى سالامەن تىعىز بايلانىستى ەكەنٸن بٸلدٸرەدٸ.
«ەدٸلەتتٸ قازاقستان» ساياسي باعدارىنىڭ ەكونوميكالىق ماڭىزى ٶتە زور: تۇراقتى ەرٸ بەرٸك ٶسٸم تەك كٶبٸرەك ادام ەكونوميكالىق پروتسەستەرگە قاتىسا العاندا عانا مٷمكٸن بولادى. جاڭا كەسٸپورىندار مەن قىزمەت كٶرسەتۋ نىساندارى ەلدٸڭ جاس ەرٸ ۋربانيزاتسييالانعان حالقىن ساپالى جۇمىس ورىندارىمەن قامتاماسىز ەتەتٸن نارىق قۇردى.
حالىقتىڭ ەل-اۋقاتى مەن ماكروەكونوميكالىق تابىستار
كەسٸپكەرلٸكتٸڭ ٶركەندەۋٸ مەن ديۆەرسيفيكاتسييا پروتسەستەرٸ ازاماتتاردىڭ تابىسىنا تٸكەلەي ەسەر ەتتٸ. جەتٸ جىل ٸشٸندە قازاقستاننىڭ جان باسىنا شاققانداعى ٸجٶ-سٸ 50%-دان استام ٶستٸ. دٷنيەجٷزٸلٸك بانكتٸڭ 2025 جىلعى دەرەكتەرٸ بويىنشا, بۇل كٶرسەتكٸش شامامەن 14 700 دوللاردى قۇرادى. سالىستىرمالى تٷردە الساق, ٶزبەكستاندا بۇل دەڭگەي 4 000 دوللار تٶڭٸرەگٸندە, ال قىرعىز رەسپۋبليكاسىندا شامامەن 3 100 دوللار بولدى. ەل ەكونوميكاسىنىڭ نومينالدى كٶلەمٸ 306 ميلليارد دوللارعا جەتٸپ, قازاقستاننىڭ ورتالىق ازيياداعى باستى ەكونوميكالىق پلاتفورما رەتٸندەگٸ ورنىن ايقىندادى.
ەلەۋمەتتٸك ينفراقۇرىلىمنىڭ كەڭەيۋٸ
ەكونوميكالىق جەتٸستٸكتەر حالىقتىڭ كٷندەلٸكتٸ ٶمٸرٸنەن دە كٶرٸنٸس تاپتى. 2019-2025 جىلدار ارالىعىندا ەلٸمٸزدە 118,3 ميلليون شارشى مەتر تۇرعىن ٷي پايدالانۋعا بەرٸلٸپ, 761 مەكتەپ پەن 345 بالاباقشا بوي كٶتەردٸ. دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىندا ٷش جىل ٸشٸندە 813 جاڭا مەديتسينالىق نىسان اشىلدى, ونىڭ 655-ٸ اۋىلدىق جەرلەرگە تيەسٸلٸ. وسى شارالاردىڭ نەتيجەسٸندە كٷتٸلەتٸن ٶمٸر سٷرۋ ۇزاقتىعى 2,79 جىلعا ۇلعايىپ, 75,97 جاستى قۇرادى.
ٶندٸرٸستٸك بازا مەن ينۆەستيتسييا اعىنى
قازاقستان ٶندٸرۋشٸ سەكتوردان تىس ٶنەركەسٸپتٸ دە بەلسەندٸ دامىتىپ كەلەدٸ. سوڭعى جەتٸ جىلدا ەلدە 800 مىڭعا جۋىق اۆتوكٶلٸك قۇراستىرىلدى. ارنايى ەكونوميكالىق جەنە يندۋسترييالىق ايماقتاردا 2025 جىلدىڭ سوڭىنا قاراي 57 200 جۇمىس ورنىن قۇرعان 860 جوبا ٸسكە اسىرىلدى, ال 2030 جىلعا دەيٸن تاعى 200-گە جۋىق جاڭا ٶندٸرٸس ورنىن اشۋ جوسپارلانعان.
تٸكەلەي شەتەلدٸك ينۆەستيتسييالاردىڭ (تشي) جالپى اعىنى 2025 جىلى 14,4%-عا ٶسٸپ, 20,5 ميلليارد دوللارعا جەتتٸ. كاپيتالدىڭ نەگٸزگٸ بٶلٸگٸ قايتا ٶڭدەۋ, ٶنەركەسٸپ جەنە لوگيستيكا سالالارىنا باعىتتالۋدا.
سىرتقى ساياسات پەن سىن-قاتەرلەر
«Berlin Today» ساراپشىلارى بۇل نەتيجەلەرگە پاندەمييا, لوگيستيكالىق داعدارىستار مەن گەوساياسي تەكەتٸرەستەرگە قاراماستان قول جەتكٸزٸلگەنٸن اتاپ ٶتەدٸ. پرەزيدەنت توقاەۆتىڭ پراگماتيكالىق كٶپۆەكتورلى سىرتقى ساياساتى قىتاي, رەسەي, ەو جەنە اقش-پەن تەڭگەرٸمدٸ قارىم-قاتىناستى ساقتاۋعا, گەوساياسي سٸلكٸنٸستەر جاعدايىندا مانەۆر جاساۋعا مٷمكٸندٸك بەردٸ. ينفلياتسييا مەن ەكونوميكاداعى مەملەكەت ٷلەسٸن ازايتۋ سيياقتى مٸندەتتەر ساقتالعانىنا قاراماستان, قازاقستان ٶز دامۋىنىڭ كەلەسٸ كەزەڭٸنە نىق قادام باسىپ كەلەدٸ.
