جادىراعان جاز كەلگەندە دەمالىسىمىزدى قاي جەردە ٶتكٸزەمٸز دەپ ويلاناتىنىمىز بار. شٷكٸر, قازاق جەرٸ تابيعاتى كٶركەم, تاۋى مەن دالاسى جانعا جايلى مەكەندەرگە كەندە ەمەس. جەر جەنناتى جەتٸسۋ, شىڭدارى كٶك تٸرەگەن التاي, ەمدٸك قاسيەتٸ دە, شيپاسى دا مول الاكٶل, كٶرگەن كٶزدٸ تاڭ قالدىرار بالقاش… ايتا بەرسەك كٶپ. بٸراق بٸز ٶز ەلٸمٸزدەگٸ تۋريستٸك ورىنداردىڭ قادٸرٸن ەلٸ كٷنگە دەيٸن بٸلمەي جٷرگەن سيياقتىمىز. قازاقستانداعى تۋريزمدٸ قولدايىق دەپ قانشاما باستامالار كٶتەرٸلٸپ, يدەيالار ايتىلسا دا, شەتەلدەرگە اڭسارىمىز اۋىپ تۇراتىنى نەلٸكتەن ەكەن?
بۇل ورايدا ەركٸمنٸڭ ايتار ٶز ۋەجٸ بار. بٸرەۋلەرٸ قازاقستانداعى تۋريستٸك ورىنداردا قازٸرگٸ تٸلمەن ايتقاندا دۇرىس سەرۆيس جوق نەمەسە باعالارى تىم قىمبات دەگەندٸ العا تارتادى. ودان دا سول كەتكەن اقشاعا بٸرنەشە ەلدٸ ارالاپ قايتۋعا بولاتىنىن دەلەلدەيدٸ. بٸراق قالاي بولعاندا دا بٸز ٸشكٸ تۋريزمدٸ دامىتۋعا كٷش سالۋىمىز كەرەك ەمەس پە? جاسىراتىنى جوق, ەلەمدٸك تالاپتار تۇرعىسىنان قارايتىن بولساق, بٸزگە ەلٸ كٶپ شارۋالاردى اتقارۋعا تۋرا كەلەدٸ. ٶيتكەنٸ تۋريزم بۇل مەملەكەتتٸڭ بەت-بەينەسٸن تانىتاتىن بٸردەن بٸر جوبا. دەمەك, وعان ستراتەگييالىق تۇرعىدان قاراۋعا تيٸسپٸز. ستاتيستيكاعا جٷگٸنسەك, دامىعان ەلدەر وسى سالادان قىرۋار پايدا تاۋىپ وتىر. كٸشكەنتاي ارالدىڭ ٷستٸندە وتىرىپ-اق مول تابىسقا كەنەلٸپ وتىرعان مەملەكەتتەردٸ بٸلەمٸز. ال سوندا بٸزدٸڭ ەلدەگٸ تۋريستٸك ەلەۋەتتٸڭ مٷمكٸندٸگٸ بٸرنەشە ەسە ٷلكەن ەمەس پە دەگەن وي كەلەدٸ. بەلكٸم, ارنايى باعدارلامالار قابىلداۋ كەرەك شىعار. كەسٸپكەرلەر مٷددەلٸلٸك تانىتىپ, جاقسى جوبالارىن ۇسىنسا, قانەكي. سٶز كٶپ, اتقارىلىپ جاتقان ناقتى ٸستەر از. وسى تاقىرىپتى زەرتتەۋ بارىسىندا وتاندىق تۋريستٸك بازالاردىڭ باعالارىن بٸرشاما شولىپ شىققانىمىز بار. سوندا بايقاعانىمىز, باعالارى شارىقتاپ, اسپانداپ تۇر.
مەسەلەن, الماتى قالاسىنىڭ ماڭىندا ورنالاسقان ساۋىقتىرۋ ورىندارىنىڭ قۇنى تەۋلٸگٸنە 10 مىڭ مەن 53 مىڭ ارالىعىندا ەكەن. ال سارىعاش شيپاجايلارى 7000 تەڭگەدەن 200 مىڭ تەڭگەگە دەيٸن بارادى. التاي ايماعىنداعى ساۋىقتىرۋ ورىندارىنىڭ قۇنى – 9000-25000 تەڭگە. بۇل بٸر-ەكٸ مىسال عانا. سوندا مۇنداي باعا قاراپايىم حالىق ٷشٸن قولجەتٸمدٸ ەمەس ەكەنٸ تٷسٸنٸكتٸ عوي. وسىنداي قۇندى كٶرگەن ازاماتتار بۇدان بٸرنەشە ەسە ارزان شەتەلدٸڭ دەمالىس ورىندارىنا بارماعاندا قايتەدٸ? دەمەك, مەملەكەتتٸك تۇرعىدان رەتتەيتٸن ارنايى زاڭدار كەرەك شىعار. مۇنداعى باستى مەسەلەنٸڭ بٸرٸ – باعا ساياساتى. ول اقىلعا قونارلىقتاي بولماي, تۋريزمنٸڭ تاسى ٶرگە دومالامايتىنى انىق.
ماماندار بولسا تۋريستٸك قىزمەتتٸڭ دۇرىس ۇيىمداستىرىلماۋىنا, زاڭنىڭ شيكٸلٸگٸنە, قاپتاعان تۋريستٸك فيرمالاردىڭ الا قويدى بٶلە قىرقاتىنىنا سٸلتەيدٸ. قىمباتشىلىقپەن تۋريزم سالاسىن دامىتا المايتىنىمىز بەسەنەدەن بەلگٸلٸ. ولاي بولسا, جەرگٸلٸكتٸ تۇرعىندارعا ارنايى جەڭٸلدٸكتەر جاساۋ جاعىن نەگە قاراستىرماسقا?
دينا يمامباەۆا
