حاق دٸن يسلامنىڭ باستى بەس ۇستىنىنىڭ بٸرٸ ورازا قۇلشىلىعىنىڭ ٸشكٸ مەنٸ تىم تەرەڭدە. جالپى, قۇدٸرەتتٸ دە مەيٸرٸمدٸ يەمٸز بەلگٸلٸ بٸر ماقساتسىز, حيكمەتسٸز ٷكٸم تٷسٸرمەگەن. راس, قۇراندا ايتىلعان كەز-كەلگەن ٷكٸم – سىناق: پەندەنٸڭ بويۇسىناتىنى نەمەسە بويۇسىنبايتىنى سىنالادى. الايدا سونىمەن قاتار كەز-كەلگەن ٷكٸمنٸڭ ارتىندا جاراتۋشى يەمٸزدٸڭ دانالىعى مەن قامقورلىعى جاتادى.
شاريعاتىمىزدا بەكٸتٸلگەن ەربٸر قۇلشىلىقتا ەرٸ رۋحاني, ەرٸ تەني, ەرٸ ماتەريالدىق پايدالاردىڭ بار ەكەندٸگٸ مەلٸم. مەسەلەن, ناماز – كٷنەلاردى كەتٸرۋشٸ, جاماندىقتان تىيۋشى ەرٸ جاراتۋشىنى ەسكە سالۋشى عيبادات بولۋىمەن قاتار, ادامنىڭ دەنساۋلىعىنا ٶتە پايدالى قۇلشىلىق بولسا, ورازا دا پەندەنٸ كەمەلدٸككە جەتكٸزەر رۋحاني تەرەڭدٸگٸمەن قوسا تەن ساۋلىعىنىڭ بٸر كەپٸلٸ رەتٸندە بەلگٸلٸ. بۇل جايلى ارداقتى پايعامبارىمىز (ول كٸسٸگە اللانىڭ يگٸلٸگٸ مەن سەلەمٸ بولسىن!): «ورازا – تەننٸڭ زەكەتٸ», - دەگەن (يبن مەجەھ جەتكٸزگەن). ورازانىڭ ادام دەنساۋلىعىنا ۇشان-تەڭٸز پايدا بەرەتٸنٸ جايلى كٶزٸ قاراقتى وقىرمان جاقسى بٸلەدٸ...
ەۋەلٸ قۇران اياتىنا مەن بەرەلٸك: «ەي, يمان كەلتٸرگەندەر! سەندەردەن بۇرىنعىلارعا ورازا پارىز ەتەلگەندەي, سەندەرگە دە ول پارىز ەتٸلدٸ. ەرينە, تاقۋا بولارسىڭدار». («باقارا» سٷرەسٸ, 183-ايات.) مەيٸرٸمٸ شەكسٸز, اسا دانا اللا تاعالا بۇل اياتتا ورازا ۇستاۋ بۇيرىعىنىڭ سەبەبٸن: «…تاقۋا بولارسىڭدار» دەگەن سٶزبەن تٷسٸندٸردٸ. ياعني, ورازا ۇستاۋداعى ماقسات – اش جٷرۋ ەمەس, تاقۋالىققا جەتۋ. ال كٷنە اتاۋلىدان بارىنشا ساقتانىپ, تٸپتٸ كٷمەن اتاۋلىعا جولاماۋعا تىرىساتىن تاقۋالىق دەڭگەيٸ – مۇسىلمانشىلىقتىڭ, ادامشىلىقتىڭ ٷلكەن بٸر ساتىسى. قاسيەتتٸ قۇراندا جۇماقتىڭ «تاقۋالار مەكەنٸ» دەپ سيپاتتالعانىنىڭ ٶزٸ كٶپ نەرسەنٸ اڭعارتسا كەرەك...
كٶپ پەندەنٸڭ پارىز بولعان ناماز, ورازا سەكٸلدٸ قۇلشىلىقتاردى قيىنسىناتىنى بەلگٸلٸ. سەبەبٸنە ٷڭٸلسەك: جالپى قۇلشىلىقتى «قيىن» كٶرۋ – نەپسٸمٸزدٸڭ (ٶزٸن تەن شەكاراسىمەن شەكتەيتٸن ٶزٸمشٸل قۇلىق) ويى ەرٸ بۇل ويدىڭ تاساسىندا «اللا تاعالا قۇلشىلىقتاردى, دٸندٸ پەندەلەرٸن قيناۋ ٷشٸن تٷسٸرگەن» دەگەن شايتاننىڭ جىمىسقى «سىبىرى» جاتىر. ال شىندىعىندا: بٸزگە بۇيىرىلعان ٷكٸمدەر بٸزدٸڭ پايدامىز ٷشٸن, بٸزگە بٸر نەرسە ٷيرەتۋ ٷشٸن تٷسٸرٸلگەن! ٶيتكەنٸ اللا تاعالا بٸزدٸ – ادام بالاسىن بارلىق جاراتىلىستان ارتىق قىلىپ, جاقسى كٶرٸپ جاراتقان! بۇل سٶزٸمٸزگە مىنا اياتتار دەلەل: «اقيقاتىندا, ادامدى كٶركەم بەينەدە جاراتتىق» («تين» سٷرەسٸ, 4-ايات.), «راسىندا, ادام بالاسىن ارداقتادىق. ولاردى جاراتقاندارىمىزدىڭ كٶبٸنەن نەعۇرلىم ارتىق جاراتتىق» («يسرا» سٷرەسٸ, 70-ايات.), «ول سونداي اللا: سەندەردٸ جەر جٷزٸنە ورىنباسار قىلدى» («فاتىر» سٷرەسٸ, 39-ايات.).اباي حاكٸمشە ايتساق: «ماحابباتپەن جاراتقان ادامزاتتى, سەن دە سٷي ول اللانى جاننان تەتتٸ!» بۇل ايتىلعانداردان شىعاتىن باستى قورىتىندى مىناۋ: اللا تاعالا دٸنٸن بٸزدٸ قيناۋ ٷشٸن ەمەس, «ەكٸ دٷنيەدە باقىتتى بولسىن» دەپ تٷسٸرگەن! انىعىندا ٶزٸ سٷيٸپ جاراتقان پەندەسٸنە ۇلى جاراتۋشى ەشقاشان زييان بەرەتٸن ٷكٸم تٷسٸرمەيدٸ! ال, «دٸن بٸزدٸڭ ٶمٸرٸمٸزدٸ قيىنداتادى» دەپ ويلاۋ – تٷبٸندە اللا تاعالا تۋرالى جامان ويلاۋ بولىپ تابىلادى... بۇل جايلى عالىمدارىمىز: «يسلام – ٷكٸمدەرٸنٸڭ بارلىعى ەدٸل جەنە تەك ادام بالاسىنىڭ پايداسىن عانا كٶزدەيتٸن حاق دٸن. بٸزگە بۇيىرىلعان نەرسەلەردٸڭ بارلىعىندا – پايدا بار, ال تىيىمداردا –زييان بار», - دەپ تٷيٸندەيدٸ. وسى اقيقاتتى تٷسٸنگەن جان كەز-كەلگەن قۇلشىلىق (قازٸر ونىڭ سىرى مەن دانالىعىن تٷسٸنبەي تۇرساق تا) ادام بالاسىنىڭ پايداسى ٷشٸن بۇيىرىلعانىن, جاراتۋشى ٷكٸمٸنٸڭ ار جاعىندا ونىڭ بٸزگە دەگەن قامقورلىعى مەن سٷيٸسپەنشٸلٸگٸ جاتقانىن ۇعىنادى! ۇعىنعان سوڭ, قۇلشىلىعىن قينالىپ ەمەس, قۋانىپ ٸستەيتٸن بولادى, ين شا اللا! ياعني, ورازا ۇستاۋ – قيىن سيياقتى كٶرٸنگەنٸمەن, بٸزگە پايدالى قۇلشىلىق; بٸزدٸڭ پايدامىز ٷشٸن بۇيىرىلعان قۇلشىلىق! سونىمەن ورازانىڭ بٸرٸنشٸ پايداسى – بٸزدٸ تاقۋالىققا باستايدى, ال تاقۋالىق اللا رازىلىعىنا, جەنناتقا جەتكٸزەدٸ...
ورازا قۇلشىلىعى – نەگٸزٸ, تاڭسەرٸدەن كٷن باتقانعا دەيٸنگٸ ارالىقتا ٸشٸپ-جەۋدەن جەنە جۇبايلىق جاقىندىقتان باس تارتۋ ارقىلى كٶرٸنٸس بەرەتٸن عيبادات. الايدا ورازا بۇنىمەن عانا شەكتەلمەيدٸ. ورازانىڭ كەمٸلدٸگٸ سونىمەن قاتار كٶز بەن قۇلاققا, قول مەن اياققا دا, تٸپتٸ سەزٸم مەن ويعا دا بەلگٸلٸ شەكتەۋلەر قويۋ ارقىلى تولىعا تٷسەدٸ. ياعني ورازا دەگەنٸمٸز –راببىمىز رازى بولمايتىن بارشا ٸستەردەن تىيىلىپ, جاماندىق اتاۋلىدان اۋلاق كەتۋ ارقىلى جٷزەگە اساتىن قۇلشىلىق. مىنا حاديستەر ورازانىڭ ماقساتى مەن مەنٸن اشا تٷسەدٸ: «ورازا ۇستاۋشىعا ونىڭ ورازاسىنان اشتىقتان باسقا ەش نەرسە تيمەي قالۋى مٷمكٸن»(يبن مەجاھ جەتكٸزگەن) نەمەسە «ٶتٸرٸك ايتۋىن جەنە ٶتٸرٸككە ساي امال ەتۋٸن توقتاتپاعان ادامنىڭ ٸشٸپ-جەۋدٸ تاستاعانى اللاعا كەرەك ەمەس» (بۇحاري جەتكٸزگەن)...
سٷيٸكتٸ پايعامبارىمىز مۇحاممەد (ول كٸسٸگە اللانىڭ يگٸلٸگٸ مەن سەلەمٸ بولسىن!): «شايتان ادام بالاسىنىڭ قان جٷرەتٸن جولدارىندا جٷرەدٸ. سەندەر ونىڭ جٷرەتٸن جولىن ورازامەن بٸتەڭدەر», - دەيدٸ (بۇحاري مەن مۋسليم جەتكٸزگەن). دەمەك, ورازا شايتاننىڭ جولىن بٶگەيدٸ. ال لاعىنەتٸ شايتاننىڭ ادام بالاسىنا قاس دۇشپان ەكەنٸ بەسەنەدەن بەلگٸلٸ. كەلەسٸ بٸر حاديستە«رامازان – مٷبەراك اي. ول ايدا اللا تاعالا سەندەرگە ورازا ۇستاۋدى پارىز ەتiپ, جەننات ەسiكتەرiن ايقارا اشىپ, توزاق ەسiكتەرiن تارس جاۋىپ, جىن-شايتانداردى كiسەندەپ قويدى. ول ايدا مىڭ ايدان قايىرلى تٷن بار» (ناسايي جەتكٸزگەن) دەلٸنگەن. ياعني, رامازان ايىندا جەننات ەسٸگٸ اشىق, توزاق ەسٸكتەرٸ جابىق, شايتاندار كٸسەندەۋلٸ. الايدا, بۇل حاديستٸ «باسقا ايلاردا جابىق تۇراتىن جۇماقتىڭ ەسٸكتەرٸ وسى ايدا اشىلادى ەكەن» نەمەسە «اشىق تۇرعان توزاقتىڭەسٸكتەرٸ وسى ايدا تارس جابىلادى ەكەن, جىل بويى ەركٸندٸكتە جٷرگەن شايتاندار تەك قانا وسى ايدا كٸسەندەلەدٸ ەكەن» دەپ قانا تٷسٸنبەۋ كەرەك. ٶيتكەنٸ عالىمدار بۇل حاديستٸڭ استارلى ماعىناسى دا بار ەكەنٸن ەسكەرتكەن. «رامازان ايىندا جانناتىڭ ەسٸگٸ ايقارا اشىلادى» دەگەن سٶيلەمدٸ «بۇل ايدا ساۋاپتار ەسەلەنەدٸ, سونداي اق قادٸر تٷنٸ جاسالاتىن قۇلشىلىقتىڭ ساۋابى 83 جىلدىق قۇلشىلىقتىڭ ساۋابىنان باسىم بولۋى مٷمكٸن. باسقا ايدا ورىندالمايتىن تاراۋيح نامازى, اۋىزاشار, پٸتٸر ساداقا, قۇران حاتىم ەتۋ سەكٸلدٸ جۇماققا جەتەلەيتٸن ساليقالى, ٸزگٸ امالداردى ٸستەۋ مٷمكٸندٸگٸ كٶبەيەدٸ. سول سەبەپتٸ رامازان ايىندا ورازا ۇستاعان ادام ٷشٸن جەننات ەسٸگٸ ايقارا اشىلادى» دەپ تٷسٸنۋگە بولادى. وسى سەكٸلدٸ «توزاقتىڭ ەسٸكتەرٸ تارس جابىلادى» دەگەن سٶز ورازا ۇستاعان ادامنىڭ توزاققا باستايتىن ٸس-ەرەكەتتەردەن تىيىلاتىندىعىن مەڭزەيدٸ. ال «شايتاندار كٸسەندەلەدٸ» دەگەندٸ «شىنايى, شىن كٶڭٸلٸمەن ورازا ۇستاعان ادامدى شايتان ازعىرا المايدى» دەپ تٷسٸنگەن ابزال بولماق. ٶيتكەنٸ, ورازاۇستاۋشى بٷكٸل دەنە مٷشەلەرٸندەگٸ جاعىمسىز قىلىقتار مەن ەرەكەتتەرگە «كٸسەن سالىپ تاستايدى». يە, ورازا ۇستاۋشى ٷشٸن جەننات ەسٸكتەرٸ ايقارا اشىق, توزاق جابىق, شايتاندار كٸسەندەۋلٸ!..
نەگٸزٸ, بٸز مىنانى تٷسٸنۋٸمٸز كەرەك: قۇلشىلىق – بٸزگە كەرەك; يمانىمىزدى, مۇسىلمانشىلىعىمىزدى, ادامشىلىعىمىزدى ساقتاپ قالۋ ٷشٸن كەرەك!.. وسى ارادا ورازانىڭ تاعى بٸر ٷلكەن ماقساتى ورتاعا شىعادى: ورازا ۇستاۋ ارقىلى ادام بالاسى ٶز نەپسٸسٸن تٸزگٸندەپ, تەربيەلەيدٸ. ٶيتكەنٸ تەربيەلەنبەگەن نەپسٸ يەسٸن جاماندىققا, كٷنەعا باستايتىنى قۇران اياتتارىندا انىق ايتىلادى. ال, «نەپسٸ» دەگەندە ەۋەلٸ ادامنىڭ ۇيقى, تاماق, جىنىستىق قۇمارلىق سەكٸلدٸ تەن قالاۋلارى ايتىلادى. سونىمەن بٸرگە, وسى تەنگە بايلانۋدان تۋىندايتىن مەنمەندٸك, ٶزٸمشٸلدٸك سەزٸمٸ; تەكەپپارلىق, كٶرەالماۋشىلىق, ماقتانشاقتىق, ىزاقورلىق, ٶشپەندٸلٸك, جالقاۋلىق سيياقتى جاعىمسىز قۇلىقتار دا – نەپسٸنٸڭ مازمۇنىن قۇرايدى. عالىمدار: «بٸر بويىندا جان مەن تەن, اقىل مەن نەپسٸ, يمان مەن كٷپٸرلٸك سيياقتى قاراما-قايشى قاسيەتتەر توعىسقان ادام بالاسىنىڭ رۋحاني جەتٸلۋٸ – نەپسٸسٸن تٸزگٸندەۋ ارقىلى, سول نەپسٸ قالاۋىن قانشالىقتى باسقارا الاتىندىعىنا سەيكەس ٶسەدٸ. كەرٸسٸنشە, نەپسٸنٸڭ ەۋەسٸنە ەرۋ – يماندى ەلسٸرەتٸپ, رۋحتى جۇتاڭداتادى; وعان تولىق باعىنۋدىڭ سوڭى – اپات», - دەيدٸ. ال ەندٸ بايقاپ قاراساڭىز: بٸز كٶبٸنەسە تەنٸمٸزدٸڭ قالاۋىن كٷيتتەۋگە بەيٸمبٸز. مەسەلەن, ۇيقىمىز كەلسە – ۇيىقتاي سالامىز, قارىنىمىز اشسا – اس-سۋىن توسامىز, اشۋلانساق – ارىنداپ كەتەمٸز... بۇنىڭ بەرٸ بٸزدٸڭ نەپسٸمٸزدٸ سەمٸرتٸپ, ٶزٸمشٸلدٸگٸمٸزدٸ ارتتىرا تٷسپەك. ال «مەن, مەن!» دەپ كەۋدەسٸن ۇرعان نەپسٸ, جاراتۋشى بۇيرىعىن ورىنداماق تۇرماق, ٶزٸ قۇداي بولعىسى كەلەدٸ... سول سەبەپتٸ ارداقتى پايعامبارىمىز (ول كٸسٸگە اللانىڭ يگٸلٸگٸ مەن سەلەمٸ بولسىن!) بٸر حاديسٸندە: «سٸزدەردٸڭ ەڭ ٷلكەن دۇشپاندارىڭىز – نەپسٸلەرٸڭٸز» (بەيحاكي جەتكٸزگەن) دەسە, كەلەسٸ بٸر حاديسٸندە نەپسٸمەن كٷرەستٸ «ٷلكەن جيھاد» دەپ اتاعان... مٸنەكي, ورازادا وسى نەپسٸ تٸزگٸندەلەدٸ: ٸشٸپ-جەۋدەن عانا ەمەس, ارتىق سٶزدەن, اشۋدان دا تىيىلادى; تىيىپ ٷيرەتەمٸز. حاديستە بىلاي دەلٸنەدٸ: «ورازا قالقان سانالادى, سەندەردەن كٸم ورازا ۇستاسا, ول كٷنٸ ٶزٸن بارلىق ەدەپسٸزدٸكتەن ساقتاسىن جەنە داۋسىن كٶتەرمەسٸن, ەگەر ونى بٸرەۋ ۇرىسسا نەمەسە ونىمەن تالاسقىسى كەلسە, ول كٸسٸگە: «راسىندا, مەن ورازا ۇستاۋشى اداممىن!», - دەپ ايتسىن...»(بۋحاري, مۋسليم جەتكٸزگەن)
يە, بٸز ورازا كەزٸندە اقىلىمىز, يمانىمىز ارقىلى نەپسٸمٸزدٸ باعىندىرىپ, ودان ٷستەم بولىپ ٷيرەنەمٸز. نەپسٸمٸزدٸ اتقا تەڭەسەك, رامازاندا ونى ەرتتەپ مٸنگەندەي بولامىز; ال باسقا ايلاردا اتتى ٶزٸمٸز ارقالاپ جٷرگەندەيمٸز بە?..
مۇسىلماننىڭ كٶركٸ – كٶركەممٸنەز. راسىندا, ادامنىڭ شىنايى باعاسى مٸنەزٸمەن ٶلشەنەدٸ. «ەدەتتەن مٸنەز, مٸنەزدەن تاعدىر قالىپتاسادى» دەگەن تۇجىرىم تاعى بار. ارداقتى پايعامبارىمىز (ول كٸسٸگە اللانىڭ يگٸلٸگٸ مەن سەلەمٸ بولسىن!) بٸر حاديسٸندە سىناق ٶمٸردٸڭ نەتيجەسٸ شىعارىلاتىن قييامەت كٷنٸ ساۋاپ تارازىسىن سالماقتى قىلاتىن, ەڭ اۋىر تارتاتىن نەرسە كٶركەممٸنەز ەكەنٸن ەسكەرتكەن. ال كٶركەممٸنەزدٸڭ باستى سيپاتىنىڭ بٸرٸ – سابىر بولسا,ورازا ارقىلى بويىمىزدا وسى «سابىر» دەگەن باعا جەتپەس قاسيەت قالىپتاسادى. وعان دەلەل:«ورازا – سابىرلىلىقتىڭ جارتىسى» (يبن مەجاھ جەتكٸزگەن)دەگەن حاديس ەرٸ ٶزٸمٸزدٸڭ ٶمٸرلٸك تەجٸريبەمٸز. ال قاسيەتتٸ قۇراندا «اللا سابىرلىلاردى جاقسى كٶرەدٸ» («ەلي-عيمران» سٷرەسٸ, 146-ايات.) جەنە «شىن مەنٸندە, سابىر ەتۋشٸلەرگە سىيلىقتارى ەسەپسٸز بەرٸلەدٸ» («زٷمەر» سٷرەسٸ, 10-ايات.), - دەلٸنەدٸ…
اقيقاتى سول: قۇدٸرەتتٸ دە مەيٸرٸمدٸ يەمٸزدٸ تانۋ ارقىلى جەنە ونىڭ زاڭىنا باعىنۋ ارقىلى ادامنىڭ جان-دٷنيەسٸندە تىنىشتىق, وتباسىندا بەرەكە, قوعامدا تاتۋلىق پەن بٸرلٸك ورنايدى. قاسيەتتٸ قۇراندا ايتىلعانىنداي, پەندە جٷرەگٸندەگٸ تىنىشتىقتىڭ كەپٸلٸ – اللا تاعالانى ەسكە الۋ بولسا, ادامداردى ٶزارا جاراستىرۋدىڭ جولى – مەيٸرٸم مەن ماحابباتتا. ورازا قۇلشىلىعى وسى ماقساتتى ٶز دەڭگەيٸندە جٷزەگە اسىرادى. ٶيتكەنٸ ورازا ۇستاعان جان اشىققان ادامنىڭ جاعدايىن جان-دٷنيەسٸمەن سەزٸنەدٸ; مۇقتاجدىق پەن جوقتىقتىڭ اششى دەمٸن ٶز باسىنان ٶتكەرەدٸ; سول ارقىلى باسقا جاننىڭ قايعىسىنا يٸلٸپ ٷيرەنەدٸ...
حاديستە «تەڭدەسٸ جوق» دەپ اتالعان ورازانىڭ تاعى بٸر باستى ەرەكشەلٸگٸنٸڭ بٸرٸ – ونىڭ رييادان, ياعني «باسقالار كٶرسٸن» دەگەن كٶزبوياۋشىلىقتان تازا بولۋىندا. ٶيتكەنٸ, ورازا – ەگەر ورازا ۇستاۋشى ٶزٸ ايتىپ قويماسا, باسقا ەشكٸم بٸلە المايتىن, اللا تاعالا مەن قۇلىنىڭ اراسىنداعى سىر تەرٸزدٸ ەرەكشە عيبادات. ەۋەلٸ بەرٸمٸزگە بەلگٸلٸ حاديس مەتٸنٸنە زەر سالايىق:«ادام بالاسىنىڭ بارلىق امالى ەسەلەنەدٸ: جاقسى امال وننان جەتٸ جٷز ەسەگە دەيٸن كٶبەيەدٸ. اللا تاعالا ايتادى: «ادام بالاسىنىڭ بارلىق امالى – ٶزٸ ٷشٸن. تەك ورازا – مەن ٷشٸن. ورازانىڭ ەسەسٸن, سىيىن ٶزٸم بەرەمٸن. ٶيتكەنٸ, پەندەم مەن ٷشٸن شاقۋات قالاۋى مەن تاماعىنان تىيىلادى». ورازا ۇستاۋشى بٶلەنەتٸن ەكٸ شاتتىق بار: اۋىز اشقان كەزدەگٸ قۋانىش جەنە راببىسىمەن جولىققان ۋاقىتتاعى قۋانىش. مۇحاممەدتٸڭ جانى قولىندا بولعان اللامەن انت ەتەمٸن! اللا تاعالانىڭ الدىندا ورازا ۇستاعان ادامنىڭ اۋزىنىڭ يٸسٸ ميسكتٸڭ (ەتٸردٸڭ) يسٸنەن دە جاعىمدى!» (بۇحاري, مۋسليم جەتكٸزگەن)
وسى حاديستە ايتىلعان اللا تاعالانىڭ «ورازانىڭ ساۋابىن ٶزٸم بەرەمٸن» دەگەن سٶزٸنە وراي عالىمدارىمىز: «ادامدار باسقا قۇلشىلىق تٷرلەرٸندە ريياعا ۇرىنىپ جاتادى, ال رييانى, ياعني ەرەكەت-امالدى كٶرەر كٶز ٷشٸن ٸستەۋدٸ پايعامبارىمىز (ول كٸسٸگە اللانىڭ يگٸلٸگٸ مەن سەلەمٸ بولسىن!) «كٸشٸ سەرٸك قوسۋ» دەپ اتاعان. ورازادا ريياعا ۇرىنۋ قاۋپٸ جوققا تەن; سوندىقتان ونىڭ سىيى دا – ەرەكشە», - دەيدٸ.
راسىندا, دٸنٸمٸزدەگٸ كٶپتەگەن قۇلشىلىق تٷرلەرٸنە قاتىستى ىقىلاس-نيەتكە بايلانىستى جەنە امال ەتۋگە بايلانىستى قاتەلٸكتەردٸ كەزدەستٸرۋگە بولادى. مەسەلەن: بٸلمەستٸكپەن ەرۋاقتارعا ارناپ قۇرباندىق شالىپ جاتقاندار كەزدەسەدٸ; بەرگەن زەكەتٸ مەن ساداقاسىنا ماقتان مەن مٸندەتسۋ ارالاستىرىپ الىپ جاتقاندار قانشاما? قاجىلىققا بارسا دا ريياعا ۇرىنعان, قايتىپ كەلگەن سوڭ دا «قاجىلىعىن» بۇلداپ جٷرگەن كٸسٸلەردٸ دە كٶرٸپ جٷرمٸز. جەكە وقىعان نامازى – باسقاشا, كٶپتٸڭ كٶزٸنشە وقىعانى – باسقاشا قانشاما جان بار. ياعني, شايتاننىڭ ازعىرۋى, نەپسٸنٸڭ ماقتانى ارالاسپاعان عيبادات تٷرٸن كٶزگە ەلەستەتۋ - قيىن. الايدا, ورازا قۇلشىلىعى – بۇل كەمشٸلٸكتەردەن ادا. ٶيتكەنٸ, ورازانى تەك اللا تاعالاعا عانا ارناۋعا بولادى جەنە ٶزٸ ايتپاسا, جاراتۋشى يەسٸ مەن ورازا ۇستاۋشى ادامنىڭ اراسىنداعى قۇپييا سىر بولعان بۇل قۇلشىلىقتى باسقا ەشكٸم بٸلە دە المايدى, كٶرە دە المايدى. شىندىعىندا, ورازا ۇستاۋشى ادامنىڭ ەشكٸم جوق جەردە تاماقتانىپ الۋىنا, ال باسقالاردىڭ كٶزٸنشە اۋزى بەرٸك ادام سەكٸلدٸ جٷرٸپ-تۇرۋىنا ەشنەرسە كەدەرگٸ ەمەس. ونى ونداي ەكٸجٷزدٸلٸكتەن تەك اللا تاعالانىڭ كٶرٸپ تۇرعانىنا دەگەن كەمٸل يمان مەن تەك جاراتۋشىسىنىڭ رازىلىعىن ٸزدەگەن شىنايى ىقىلاسى عانا ساقتايدى. «سىي» دەمەكشٸ, قاجىلىق, ناماز, زەكەت, ساداقا سەكٸلدٸ عيباداتتارىمىز ٷشٸن ماقتاۋ ەستٸپ, يىعىمىزعا شاپان جابىلىپ, ٶزٸمٸز سەكٸلدٸ پەندەلەردەن «سىيلىق الىپ» جٷرمٸز عوي. ال ول قۇرمەت پەن ماقتان پەندەنٸڭ نەپسٸسٸن سەمٸرتٸپ جٸبەرۋٸ ەبدەن مٷمكٸن... ال ورازا – جوعارىدا ايتقانىمىزداي, ەل كٶرەتٸن قۇلشىلىق ەمەس. ورازاعا جاراتۋشى يەمٸز عانا كۋە, ول ٷشٸن اللانىڭ رازىلىعىنان باسقا سىي دا جوق! قورىتا ايتقاندا, ورازادا حاق دٸن يسلامنىڭ باستى تالابى بولعان اللا تاعالانى بٸرلەۋ – تاۋحيد سەنٸمٸ انىق كٶرٸنٸس تابادى جەنە نيەتتەگٸ ىقىلاس تا ٶز كەمەلٸن تابادى. مٸنە, سوندىقتان تەك ٶزٸنە عانا باعىشتالعان ورازانىڭ ساۋابىن جاراتۋشى يەمٸز ٶزٸ بەرەدٸ جەنە ٶزٸنٸڭ قۇدٸرەتٸ مەن مەيٸرٸمٸنە لايىق تٷردە بەرەدٸ!..
بەرٸمٸز بٸلەمٸز: حاق دٸن يسلامدى قابىلداۋ – اللادان باسقا تەڭٸر جوق ەكەنٸنە ەرٸ مۇحاممەدتٸڭ (ول كٸسٸگە اللانىڭ يگٸلٸگٸ مەن سەلەمٸ بولسىن!) اللانىڭ ەلشٸسٸ ەكەنٸنە جان-جٷرەگٸمٸزدە كٷدٸكسٸز سەنۋ جەنە تٸلمەن ايتۋ ارقىلى جٷزەگە اسادى. ٶز كەزەگٸندە «اللادان باسقا تەڭٸر جوق» دەگەن سەنٸمنٸڭ استارىندا: «اللا تاعالادان باسقا جاراتۋشى, باسقارۋشى جوقجەنە اللا تاعالادان ٶزگە قۇلشىلىق قىلۋعا لايىق باسقا قۇداي جوق» دەگەن ٶزەكتٸ ۇعىم جاتىر. ال, دەل وسىلاي اللا تاعالانى بٸر دەپ بٸلۋ, وي-نيەتٸمٸزبەن, سٶزٸمٸزبەن جەنە دەنەمٸزبەن ورىندالاتىن قۇلشىلىقتاردى تەك قانا اللاعا ارناۋ جەنە تەك ونىڭ عانا رازىلىعىن ماقسات تۇتۋ – بٸزدٸڭ مۇسىلماندىق سەنٸمٸمٸزدٸڭ نەگٸزٸ ەرٸ حاق دٸندٸ دۇرىس ۇستانۋدىڭ, قۇلشىلىقتارىمىزدىڭ قابىل بولۋىنىڭ ەڭ باستى شارتى. مٸنە, وسى شارتقا ورازا تولىق ساي بولىپ تۇر...
يە, بٸز, اياتتا ايتىلعانىنداي, بٸر اللاعا عانا قۇلشىلىق جاساۋعا مٸندەتتٸمٸز جەنە سول ارقىلى عانا ادامدىق ابىرويعا بٶلەنەمٸز. ٶيتكەنٸ, قۇلشىلىق – يمانىمىزدىڭ قۋاتى, اقىرەتٸمٸزدٸڭ ازىعى. ال يمان – ادامدىقتىڭ جۇلىنى. بٸزگە پارىز بولعان قۇلشىلىقتار – بٸزدٸ ەكٸ دٷنيەدە باقىتقا جەتكٸزەر تەربيە مەكتەبٸ. سونداي-اق, قۇلشىلىق-عيبادات – بٸزگە بەرگەن سانسىز جاقسىلىق-نىعمەتتەرٸ ٷشٸن ۇلى راببىمىزعا دەگەن العىس-شٷكٸرلٸگٸمٸز بەن سٷيٸسپەنشٸلٸگٸمٸزدٸڭ بەلگٸسٸ. وسى تۇرعىدان العاندا ەش قيىندىققا قاراماستان ورازا ۇستاۋ - جاراتىلۋ ماقساتىمىزعا ساي بولعانىمىزدىڭ, قۇلدىعىمىزدىڭ كٶرٸنٸسٸ بولماق; ماحابباتپەن جاراتقان يەمٸزگە ماحابباتپەن جاۋاپ بەرگەنٸمٸزدٸڭ بٸر دەلەلٸ بولماق... رامازان ايى – شىن مەنٸندە, اللا تاعالانىڭ مۇسىلمان جۇرتىنا جاساعان تەڭدەسسٸز تارتۋى! ٶيتكەنٸ, رامازان – ريزىعىمىزدى بەرەكەتتەندٸرەتٸن, ساۋابىمىزدى ارتتىراتىن قۇتتى اي! رامازان – جٷرەكتەردٸ جۇمسارتاتىن مەيٸرٸم ايى; سابىر مەن شٷكٸر ايى; كەشٸرٸم مەن جەردەم ايى, قۇلشىلىق پەن جالبارىنۋ ايى جەنە ەڭ باستىسى كٷنەلارىمىز كەشٸرٸلەتٸن, توزاقتان قۇتىلاتىن, جان-جٷرەك تازاراتىن اي! ەندٸگٸ مەسەلە: وسى بٸر ايداعى ىنتا-جٸگەرٸمٸزدٸ باسقا ايلاردا بەسەڭسٸتٸپ الماۋ, وسى اي ٸشٸندە قالىپتاسقان جاقسى ەدەتتٸ ارى قاراي جالعاستىرىپ, مٸنەزٸمٸزدٸڭ بٸر قىرىنا اينالدىرۋ!..
العاداي ەبٸلعازىۇلى
تاۋگٷل مەشٸتٸ
muftyat.kz
