ورال سٶزٸ ورىس تٸلٸندە دە سولاي جازىلۋى كەرەك. بۇل تۋرالى ورال قالاسى ەكٸمدٸگٸندە ٶتكەن «ونوماستيكا - رۋحاني تۇتاستىق نەگٸزٸ» اتتى دٶڭگەلەك ٷستەلدە تٸلشٸ-عالىم, حالىقارالىق «قازاق تٸلٸ» قوعامى بقو فيليالىنىڭ تٶراعاسى بولات جەكسەنعاليەۆ مەلٸم ەتتٸ, دەپ حابارلايدى قازاقپارات تٸلشٸسٸ.
ونىڭ ايتۋىنشا, ونوماستيكا عىلىمي نەگٸزدە تاريحي جەنە تٸلدٸك قالىپتارعا ساي جٷرگٸزٸلۋٸ تيٸس. ٶيتكەنٸ مۇندا ەڭ الدىمەن مەملەكەت, ۇلت مٷددەسٸ الدىڭعى ورىنعا شىعىپ, قوعامدىق سانا ٶزگەرۋٸ كەرەك.
شەت ەلدەردە شەكارالىق ايماقتاردا ونوماستيكا مەسەلەسٸنە ايرىقشا مەن بەرٸلەدٸ. مىسالى, گەرمانييانىڭ فرانتسييامەن شەكارالاس بٶلٸگٸندە اتاۋلاردى تەك نەمٸس تٸلٸندە اتاۋ تالاپ ەتٸلەدٸ. وسى تۇرعىدان العاندا, باتىس قازاقستان وبلىسى رەسەيدٸڭ بەس بٸردەي ٶڭٸرٸمەن شەكتەسەتٸندٸكتەن, بۇل مەسەلەنٸڭ ماڭىزى زور ەكەندٸگٸ كٷمەن تۋعىزبايدى.
«وبلىس ورتالىعى - ورال قالاسىنا كەلەيٸك. قالاعا قارايتىن كەنتتەر ەلٸ كٷنگە سەرەبرياكوۆ, جەلاەۆ, كرۋگلووزەرنىي, دەركٶل بولىپ اتالىپ كەلەدٸ. زاچاگانسك زاشاعان, زاچاگان بولىپ تٷرلٸشە اتالىپ جٷر. ورال قالاسىنىڭ اتاۋىن كەزٸندە پاتشا ٶزگەرتكەنٸمەن, تۋىسقان تاتار, باشقۇرت تٸلدەرٸندە دە «قايتىپ كەل» دەگەن ماعىنانى بٸلدٸرەدٸ. ياعني تٷركٸلٸك اتاۋ بولىپ ەسەپتەلەدٸ. ورال سٶزٸنٸڭ تٷركٸلٸك تابيعاتىن رەسەيلٸك عالىمدار ەلدەقاشان مويىنداعان. ولاي بولسا, ورال قالاسىنىڭ اتاۋىن ورىس تٸلٸندە نەگە ۋرالسك دەيمٸز. سونىڭ كەسٸرٸنەن اعىلشىن, نەمٸس جەنە باسقا تٸلدەردە دە سولاي جازىلادى. ورال سٶزٸنە باسقا حالىقتىڭ تٸلٸ كەلمەيدٸ دەپ سىلتاۋراتۋدىڭ قاجەتٸ جوق, اقتٶبە اكتيۋبينسك ەمەس, اكتوبە بولىپ ٶزگەردٸ عوي. شاھاردىڭ ٶزٸندە «ورال» ساۋدا ٷيٸنٸڭ اتاۋىن ٶزگە ۇلت ٶكٸلدەرٸ ايتىپ جٷر, ياعني ەتٸ ٷيرەندٸ. سول سەكٸلدٸ جايىق ٶزەنٸ دە ەكٸ تٷرلٸ بولىپ اتالىپ كەلەدٸ. رەسەي اۋماعىندا ۋرال بولىپ كەلەدٸ دە, سودان كەيٸن جايىققا اينالادى. بٸر ٶزەندە ەكٸ اتاۋ بولا ما, مۇنى دا زاڭداستىرۋ كەرەك. قورىتا ايتقاندا, ورال قالاسىنىڭ اتاۋى ورىس تٸلٸندە دە ورال بولىپ جازىلۋى تيٸس», - دەدٸ بولات ٶتەعاليۇلى ٶز سٶزٸندە.
جيىندا ەڭبەك ارداگەرٸ, بەلگٸلٸ ايتىس اقىنى, قازاقستاننىڭ ەڭبەك سٸڭٸرگەن مەدەنيەت قىزمەتكەرٸ شولپان قىدىرنييازوۆا ونوماستيكا, تٸل مەسەلەلەرٸنٸڭ بارلىعىن عىلىمي نەگٸزدە جٷرگٸزۋ قاجەتتٸگٸن اتاپ كٶرسەتتٸ.
«اتقارىلعان جۇمىس از ەمەس. تٸلشٸ-عالىمدارمەن اقىلداسىپ, كەڭەسٸپ جاساعاننىڭ ارتىعى جوق. ەكٸنشٸدەن, كٶشەلەردٸڭ, شاعىناۋدانداردىڭ اتاۋلارى ٶزگەرٸپ جاتىر. الايدا سولار جاڭاشا ايتىلىپ جاتقان جوق. قاراپايىم مىسال, اۆتوبۋس ايالدامالارى سول بۇرىنعى اتاۋلارىمەن حابارلانىپ جاتادى. سونداي-اق, كٶشەلەردٸڭ اتاۋلارى تٷرلٸشە بولىپ جازىلىپ تۇر. ورال قالاسى ەكٸمدٸگٸنە قۇلاققاعىس, سولاردى نەگە رەتتەمەسكە!?», - دەدٸ ش.قىدىرنييازوۆا.
ورال قالاسى ەكٸمٸنٸڭ ورىنباسارى ميربولات نۇرجانوۆ دٶڭگەلەك ٷستەل وتىرىسىندا كٶتەرٸلگەن ۇسىنىس-پٸكٸرلەردٸڭ ەسكەرٸلەتٸنٸن جەتكٸزدٸ.
