ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ «بولاشاققا باعدار: رۋحاني جاڭعىرۋ» باعدارلامالىق ماقالاسى قوعامدا قىزۋ تالقىعا تٷستٸ. ماقالادا ايتىلعان مٸندەتتەردٸ جٷزەگە اسىرۋ جۇمىستارى باستالىپ كەتتٸ. قوعامدىق سانانى جاڭعىرتۋ بويىنشا ناسيحات توپتارى جاساقتالىپ, ۇلتتىق كوميسسييا قۇرىلدى. عالىمدار مەن ساياساتتانۋشىلار جەنە شەتەلدٸك باسىلىمدار ٶز وي-پٸكٸرلەرٸن ۇسىنىپ ٷلگەردٸ. بۇل ماقالا جٶنٸندە ل.ن.گۋميلەۆ اتىنداعى ەۇۋ قازاق ەدەبيەتٸ كافەدراسىنىڭ دوتسەنتٸ, تاريحشى, ابايتانۋشى ومار جەلەلۇلىمەن سۇقباتتاسىپ, قازٸرگٸ قازاقتىڭ ٶتكەنٸ مەن بٷگٸنٸنە كٶز جٷگٸرتكەن ەدٸك.
– ومار اعا, ەڭ الدىمەن تۇڭعىش كٸتابىڭىز – «حارەكەتتٸڭ» جارىق كٶرۋٸمەن قۇتتىقتايمىن. "حارەكەت ەتپەك - حاننىڭ عانا ٸسٸ ەمەس" دەپ, حالىقتى ٸسكەرلٸككە شاقىرىپ, ەڭبەك كۋلتٸن ناسيحاتتاپ كەلەسٸز. وسى «قازاق جالقاۋ» دەگەن ۇعىم قايدان شىقتى?
– قازاق بۇرىن ٶز ەركٸ ٶزٸندە, اتا كەسٸبٸ ٶز قولىنداعى حالىق ەدٸ. ول زاماندا جالقاۋ بولۋ مٷمكٸن ەمەس. تاريحشى رەتٸندە رەسەي يمپەريياسىنىڭ قازاق دالاسىن قالاي وتارلاعانى كٶز الدىمدا تۇر. قازاق قالالاردان شەتتەتٸلدٸ, شۇرايلى جەرلەردەن قۋىلدى. ٷندٸستەر رەزەرۆاتسييادا تۇرسا, قازاقتاردى اۋىلعا قاراي يكەمدەدٸ.
جاقسى دەگەن ۇعىم بار. جاقسى سٶزٸنٸڭ - سىن ەسٸم ەمەس, ەليتا ۇعىمىن بٸلدٸرەتٸنٸن جٷرگەن جەرٸمدە ايتىپ جٷرەم. جاقسى دەگەن – حالىقتىڭ ارىن, ۇياتىن ساقتاپ وتىراتىن ەليتا. وتارلاۋ كەزٸندە مولدا مەن بايلاردى قامشىمەن قۋ دەگەن ۇران تاستالدى. سەبەبٸ مولدا مەن باي قازاقتىڭ بۇرىنعى ەليتاسى ەدٸ. ەليتاسى بار حالىق, باسى بار حالىق ەشكٸمگە باعىنبايدى. سەرٸك اقسۇڭقارۇلى «بٸز قازاق, باسسىز سالت اتتى سەكٸلدٸمٸز» دەپ جازدى. كەنەسارىنىڭ باسى شابىلعان كٷنٸ قازاقتىڭ تولىق بوداندىققا كٸرگەنٸن سيمۆوليكالىق تٷردە ايتىپ وتىر. ال وعان دەيٸن 358 كٶتەرٸلٸس بولعان. قازاق جانتالاستى, بەرٸسپەدٸ, اتىستى, شابىستى. 1931 جىلى قازاقتىڭ مالىن تارتىپ الدى. مالىنان ايىرىلعان حالىق جانىن دا, ارىن دا ساقتاي المادى. ال تٸزە بٷككەن, قۇل بولعان حالىقتا ارمان قالمايدى, جالقاۋ بولادى, بويكٷيەز بولادى جەنە بٸر-بٸرٸن كٶرە المايتىن الاۋىز بولادى.
1822 جىلى اتاقتى «ستەپنوە ۋلوجەنيە» شىقتى, سول بويىنشا قازاقتىڭ حاندىق جٷيەسٸ جويىلدى. قازاقتىڭ ٶز جٷيەسٸجويىلعان سوڭ, رەسەي يمپەريياسى ٶزٸنٸڭ «بٶلٸپ ال دا, بيلەي بەر» ساياساتىن ەنگٸزدٸ. بولىستىقتى, ستارشىندىق پەن اۋىلنايلىقتى, پارتييانى ويلاپ تاپتى. الاۋىزدىق پەن كٶرەالماۋشىلىق وسى كەزدە باستالدى.
ەنتوني روببينس دەگەن امەريكالىق كوۋچ بار. سول كٸسٸ: «جالقاۋلىق دەگەن جوق. جالقاۋلىق ارماننىڭ بولماۋىنان پايدا بولادى. ەگەر سەنٸ تاڭعى بەستە تٶسەگٸڭنەن جۇلىپ الماسا, ول ارمان - ارمان ەمەس», – دەيدٸ. قۇل بولعان ادام ەشتەڭەنٸ ارماندامايدى ەكەن. ارماننىڭ جوقتىعىنان جالقاۋلىق دەگەن كەسەل پايدا بولدى. بۇرىن «سەندەر قۇلسىڭدار, سەندەردە مەدەنيەت جوق, تٸل جوق» دەدٸ. باسىندا «قۇل بولمايمىز, قۇل ەمەسپٸز» دەپ قارسىلاستىق, قيدالاستىق. كەنەسارىنىڭ كٶتەرٸلٸسٸ, يساتاي, ماحامبەت, سىرىم داتۇلى, سوزاق كٶتەرٸلٸسٸ… بٸراق, ۇرا بەرسە, "قۇداي دا ٶلەدٸ". ەسٸرەسە, بٸزدٸ تۇرالاتىپ كەتكەن اشتىق بولدى, اشتىقتان كەيٸن حالىقتىڭ ساعى مٷلدەم سىندى. «يە, بٸز قۇلمىز» دەدٸك, «بٸزدٸڭ جازۋىمىز جوق», «كٶزٸمٸزدٸ سەندەر اشتىڭدار», «بٸز قۇلمىز» دەپ قايتالايتىن دەڭگەيگە جەتتٸك. قازٸرگٸ ايتىپ جٷرگەنٸمٸز دە - سونىڭ جاڭعىرىعى. جالقاۋسىڭ با? يە, جالقاۋمىز. الاۋىزسىڭدار ما? يە, الاۋىزبىز. شىن مەنٸندە ولاي ەمەس. ەربٸر قازاق تەۋەكەلشٸل, جانىن ايامايتىن كەسٸپشٸل بولعان.
تەۋەلسٸزدٸك الدىق, ەگەمەن ەلگە اينالدىق. پرەزيدەنتتٸڭ «بولاشاققا باعدار: رۋحاني جاڭعىرۋ» ماقالاسى وتارسىزدانۋ پروتسەسٸنٸڭ اقجولتاي حابارشىسى دەپ ويلايمىن. رۋحاني جاڭعىرۋدان كەيٸنگٸ قادام سەنات پەن مەجٸلٸستە. قازاق حالقىنىڭ وتار بولعانى تۋرالى قاۋلى قابىلداپ, وتارسىزدانۋ تۋرالى باعدارلاما جاسالسا ارتىق ەمەس. بۇل بٸرەۋدٸ رەنجٸتەيٸك, بٸرەۋدٸڭ شامىنا تيەيٸك دەگەن ماقسات ەمەس, ٶزٸمٸز ٷشٸن, ٶز ۇلتىمىزدىڭ بولاشاعىن باياندى ەتۋ ٷشٸن كەرەك. وتارلىق دەگەنٸمٸز – رۋحاني كەسەل, ۇلتىمىزدىڭ ۇلى دەنەسٸنە تٷسكەن كەسەل. پەرعاۋىننىڭ قۇلدىعىندا بولعان ەۆرەيلەردٸ مۇسا پايعامبار 40 جىل شٶل دالامەن الىپ جٷرٸپتٸ. سەبەبٸن سۇراعاندا: «قۇل بولعان حالىق مەملەكەت قۇرا المايدى. سوندىقتان مەن ولاردى قۇلدىق سانا كەتسٸن دەپ, ەشكٸممەن ارالاستىرماي, 40 جىل بويى بٶلەكتەدٸم», – دەپتٸ. قازٸر بٸزدٸڭ سانامىزدا وتارلاۋ كەزٸندە قالىپتاسقان قۇلدىق سانا شٶگٸپ جاتىر. كٶپ ادامداردىڭ ورىسشا سٶيلەۋٸ, اتا-انالاردىڭ بالالارىن ورىس مەكتەبٸنە بەرۋٸ, كەيبٸر ازاماتتاردىڭ قازاق تٸلٸنە نەمقۇرايدى قاراۋى, مٸنە, وسىنىڭ بەرٸ وتارلاۋ دەپ اتالاتىن كەسەلدٸڭ سيمپتومدارى. «ٶزٸنٸڭ اۋرۋ ەكەنٸن بٸلگەن ادام ەندٸ اۋرۋ ەمەس», – دەيدٸ قىتايلار.
– ماقالادان كەيٸن زييالى قاۋىم اراسىندا «تامىرى تاريحىنىڭ تەرەڭٸنەن باستاۋ الاتىن رۋحاني كود» مەسەلەسٸنە تٷرلٸ كٶزقاراس ايتىلا باستادى. سٸزدٸڭ پايىمىڭىزشا, قازاققا تەن ۇلتتىق كود قالاي قالىپتاستى?
– مۇقاعالي جازعان بٸر ٶلەڭ بار. بٸر بالا تاۋ ٸشٸندە وقۋدان قىستاعىنا قايتىپ كەلە جاتادى. سوندا ونىڭ جانىنان سەمٸز جاراۋ اتقا مٸنگەن, ەكٸ بەتٸ شيقانداي قىزىل, ٷستٸنە ٸشٸك, باسىنا تىماق, اياعىنا پيما كيگەن ەر كٸسٸ اعىزىپ ٶتە شىعادى. ياعني بالانى قىستىڭ ورتاسىندا تاستاپ كەتەدٸ. «ەي اعاي, بويىڭدا قازاقتىڭ قاسىقتاي قانى بولسا, سەن مەنٸ تاستاماۋشى ەدٸڭ عوي» دەيدٸ بالا. قان دەگەنٸمٸز – كود, اقپارات, سول بۇزىلىپ تۇر بٸزدە. «قارنىمنىڭ اشقانىنا ەمەس, قادٸرٸمنٸڭ قاشقانىنا جىلايمىن» دەيدٸ قازاق. قادٸرٸ قاشقان, ٶز-ٶزٸن سىيلامايتىن حالىق ەكونوميكانى جاساي المايدى, ەلەمدٸك بەسەكەگە تٶتەپ بەرە المايدى. بٸر عۇلاما «جان رۋحتى تۋدىرادى, رۋح ەكونوميكانى جاسايدى» دەپ ايتقان ەكەن. جاپوندارعا قاراڭىز, ولار جاپوننىڭ رۋحىن كٶتەردٸ. جاپون كينوسىنىڭ, جاپون مەدەنيەتٸنٸڭ ناسيحاتىن كٷشەيتتٸ. سول ارقىلى ەكونوميكانى جاسادى. قازاق «ٶزٸڭدٸ ٶزٸڭ سىيلاساڭ, جات جانىنان تٷڭٸلەر» دەيدٸ. بٸزدٸڭ جاستاردان نەگە قازاقشا سٶيلەمەيسٸڭ دەپ سۇراساڭ, ونىڭ ايىرماسىن بٸلمەيدٸ. ولار ٷشٸن قاي تٸلدە سٶيلەيتٸندەرٸ ماڭىزدى ەمەس.
سانالارىنا كەسەلدٸڭ باتپانداپ كٸرٸپ كەتكەنٸ سونداي, ٶز تٸلٸندە سٶيلەمەۋ ولار ٷشٸن ۇيات ەمەس. سەبەبٸ ونىڭ ساناسى ازات. بٷگٸنگٸ رۋحاني جاڭعىرۋدى قازاقتىڭ قانىن قايتارۋ دەپ تٷسٸنەم.
– قازاقتىڭ ٶزگە حالىقتاردان ەرەكشەلٸگٸ نەدە دەپ ويلايسىز?
– مەشھٷر جٷسٸپ قازاقتىڭ ەكٸسٸنٸڭ بٸرٸ – جاقسى-جاقسى سٶزٸ ەليتا دەگەن ماعىنادا, ەكٸسٸنٸڭ بٸرٸ – ەۋليە بولدى» دەيدٸ. نەگە دەگەندە, قازاق ەشقاشان دٷنيەگە قىزىقپاعان حالىق دەپ جاۋاپ بەرەدٸ. ونىڭ وقۋى, مەدرەسە سانى كٶپ بولعان جوق, بٸراق جٷرەگٸن تازا ساقتاپ قالدى دەپ جازعان. اللا تاعالانىڭ «كٸم جٷرەگٸن تازا ساقتاپ قالسا, مەن ونى ەرٸكسٸز ەۋليە عىپ جٸبەرەمٸن» دەگەن ۋەدەسٸ بار ەكەن.
ٶتكەن عاسىرلاردا جوڭعارلار, قالماقتار سىندى قانشاما حالىق قىرىلىپ كەتتٸ, قازاقتار ەۋپٸرٸمدەپ امان قالدى. جەرٸن, مەملەكەتٸن ساقتاپ قالدى. اللا تاعالا قۇراندا «مەن سەندەردٸڭ جٷزدەرٸڭە دە قارامايمىن, مالدارىڭا دا قارامايمىن, جٷرەكتەرٸڭە قارايمىن» دەگەن. قازاقتار – جانى مەن جٷرەگٸ تازا حالىق. سول دٷنيەگە قىزىقپايتىن قازاقتى وتارلىق جٷيە دٷنيەمەن الداپ, رۋحاني قالپىن بۇزدى, بٸر-بٸرٸنە ايداپ سالىپ, ٷلكەن كەساپاتتارعا جول بەرٸلدٸ.
ارقادا بايقوتان دەگەن بي ٶتكەن. سول كٸسٸنٸڭ ايتقانى بار: سۋ سٷزٸلمەيدٸ, سٷيەك ٷزٸلمەيدٸ. سٷيەك دەگەنٸمٸز تەك ەكەن, بٸزدٸڭ تەگٸمٸز ٷزٸلمەيدٸ. وتارلاۋ جٷيەسٸنٸڭ ەڭ باستى ماقساتى – حالىقتى ٶزٸنە دەگەن سەنٸمنەن ايىرۋ. ٶزٸنە سەنەتٸن حالىق ەشكٸمگە باس بوستاندىعىن بەرمەيدٸ. بٸر ٶلەڭٸندە مۇقاعالي «بٸز – انتەيمٸز» دەپ جازدى. انتەي دەگەن گرەكتٸڭ تيتانى بولعان, ونى گەراكلدەن باسقا ەشكٸم جەڭبەگەن. سٶيتسە, ونىڭ كٷشٸ جەردە ەكەن. گەراكل ونى جەردەن كٶتەرٸپ العاندا, انتەي بار كٷشٸنەن ايىرىلىپ, جانى شىعىپ كەتكەن.
– جاھاندانۋ مەن دٸني-يدەولوگييالىق ەكسپانسييالار ٶرشٸپ تۇرعان زاماندا ۇلتتىق كودتى ساقتاپ قالۋدىڭ جولدارى قانداي? ۇلتتىق يممۋنيتەتتٸ قالاي قالىپتاستىرۋ كەرەك?
– ۇلتتىق يممۋنيتەت بٸزدٸڭ اۋىز ەدەبيەتٸمٸزدە جاتىر. ەگەر بالا جاستايىنان باتىرلار جىرىن, قيسسا-داستانداردى جاتتاپ ٶسسە, مەكتەپتە جىراۋلاردى جاتتاسا, سەل ٶسكەن سوڭ اباي, شەكەرٸم, مەشھٷر جٷسٸپتٸ جاتتاپ ٶسسە, ولاردى ەشقانداي جاۋ المايدى. يممۋنيتەت دەگەن وسى. ياعني ەربٸر حالىقتىڭ يممۋنيتەتٸ حالىقتىڭ ٶز ٸشٸندە, تۋعان مەدەنيەتٸندە, ٶزٸنٸڭ دەستٷرٸندە. اتاتٷرٸك 1924 جىلى بيلٸككە كەلگەندە, انتانتا تٷركييانى بٶلٸپ الامىز دەپ انتالاپ تۇردى. سوندا اتاتٷرٸك ٶز حالقىنا بىلاي دەپ ٷن قاتتى: «ەي, تٷرٸك حالقى! سەندەر ەلەمدەگٸ ەڭ مىقتى حالىقسىڭدار, سەندەر ماقتانىڭدار! تٷرٸك تٸلٸ – ەلەمدەگٸ ەڭ باي تٸل». وتارلانۋدى كەسەل دەپ قارار بولساق, ناۋقاستى ەڭ الدىمەن جانساقتاۋ بٶلٸمٸنە اپارادى, كەسەلدٸ جەڭۋ ٷشٸن وعان دەرٸ ەگەدٸ, گليۋكوزا مەن دەرۋمەندەر بەرەدٸ. ۇلتتىق يدەولوگييا دا سول, ٶزٸن قۇل ساناپ, ەزٸلگەن, ٶز تٸلٸندە سٶيلەۋگە ۇيالاتىن, ٶزٸنەن ٶزٸ جيرەنەتٸن حالىققا ٶز سەنٸمٸن قايتارۋ ٷشٸن گليۋكوزا, ياعني قارجى بٶلٸنۋ كەرەك. ۇلتتىق قۇندىلىقتارعا باسىمدىق بەرٸپ, جەر اتاۋلارىن ٶزگەرتٸپ, فاميلييالار ٶزگەرٸپ, بەرٸن قالپىنا كەلتٸرۋ قاجەت.
– عالىم رەتٸندە قانداي وقۋلىقتاردى, شىعارمالاردى قازاق تٸلٸنە اۋدارۋدى ۇسىناسىز?
– احمەت بايتۇرسىنۇلى ٶتكەن عاسىردا: «بٸزگە ٷش نەرسە كەرەك. بٸلٸمدٸ بولۋ كەرەك, باي بولۋ كەرەك جەنە كٷشتٸ بولۋ كەرەك. بٸلٸمدٸ بولۋ ٷشٸن وقۋ كەرەك, باي بولۋ ٷشٸن كەسٸپ كەرەك, كٷشتٸ بولۋ ٷشٸن بٸرلٸك كەرەك», – دەپ جازدى. قازٸرگٸ ۋاقىتتا قازاققا كەسٸپ كەرەك. وقۋلىقتار بولماسا دا, بەلگٸلٸ بٸر اۆتورلاردىڭ ەڭبەگٸن اۋدارۋ كەرەك. ەرينە, بەرٸ ورىس تٸلٸندە جازىلىپ قويعان, ولاردى قازاقتىڭ قازانىنا قۇيۋ ٷشٸن, قازاقشاعا تٷپنۇسقا تٸلدەن اۋدارۋ كەرەك. حالىقتىڭ ەركٸن ويلاۋى دا وتارسىزدانۋدىڭ بٸر بەلگٸسٸ. دەل قازٸرگٸ ۋاقىتتا حالىقتى ەركٸن ويعا جەتەلەيتٸن كٸتاپتار كەرەك. ماعان ۇناعان دجون كەحونىڭ «پودسوزنانيە موجەت ۆسە» دەگەن كٸتابى بار. ٶتە پايدالى كٸتاپ دەر ەدٸم. بٸز بٸلەتٸن جالعىز موتيۆاتور دەيل كارنەگي بەر جاعى عانا ەكەن. امەريكادا ودان دا مىقتى ترەنەرلەر كٶپ. باتىستاعى بيزنەستٸڭ نەگٸزٸن قالاۋشى الىپتاردىڭ بٸرٸ ستيۆەن كوۆيدٸڭ «7 ناۆىكوۆ ۋسپەشنوگو چەلوۆەكا» اتتى تۋىندىسى بار, ەلەمدٸك بەستسەللەر. بودو شەفەردٸڭ كٸتاپتارى دا وقۋعا تۇرارلىق.
– ماقالادا ايتىلعان «تۋعان جەر» باعدارلاماسى قىزۋ تالقىلانعان تاقىرىپتاردىڭ بٸرٸنە اينالدى. ٶتكەن عاسىرلاردا ەلٸنە, جۇرتىنا شاپاعاتى تيگەن اتاقتى بايلار بولدى. قازٸرگٸ قازاق بايلارى قانداي? نە ٶزگەردٸ?
– نەگٸزٸ, ەر نەرسە ٶزٸن اقتاۋ كەرەك. قازاق رۋحانيياتىندا بايلىق ٶزٸن قايىرمەن عانا اقتايدى ەكەن. قايىر – اراب تٸلٸندە جاقسىلىق جاساۋ دەگەن ماعىنانى بەرەدٸ. اقتامبەردٸ ايتادى:
قايىرلى بولسا, باياجان,
ايدىن شالقار كٶلمەن تەڭ.
قايىرسىز بولسا, جامان باي,
تارتىلىپ قالعان شٶلمەن تەڭ.
اسىلىندا, بايلار مەن باياجانداردى اجىراتا بٸلۋٸمٸز كەرەك. حالقىنا شاپاعاتى تيگەن دەۋلەتتٸ ادامداردى حالىق باياجان دەپ ەركەلەتكەن. بٷگٸنگٸ مەتسەناتتاردى ٶتكەن عاسىرلارداعى باياجانداردىڭ جۇرناعىنداي كٶرەمٸن. قازاق دالاسىندا ەشقاشان تاپتىق قايشىلىق بولماعان. باي – مەنەدجەر, بٷكٸل اۋىل ەرٸكتٸ تٷردە سونىڭ مالىن باعادى. ٶز كەزەگٸندە باي حالىقتىڭ كەرەك مالىن سويىپ بەرٸپ, بالاسىن ٷيلەندٸرٸپ, قىزىن ۇزاتىپ, بار شىعىندى كٶتەرٸپ وتىرعان. جەتٸمٸن جىلاتپاعان, جەسٸرٸن جٸبەرمەگەن. سوندا بٷكٸل اۋىل, كەدەي-كەپشٸگٸنە دەيٸن بايدىڭ مالىن ٶز مالىم دەپ ەسەپتەگەن. كٶردٸڭٸز بە, قازاقتىڭ ٶز جٷيەسٸ, ٶز جولى بولعان.
– «ساكرالدى قازاقستان» جوباسىنا كەلسەك. ەلەنبەي قالعان, حالىق بٸلە بەرمەيتٸن, كيەلٸ جەرلەر تٸزٸمٸنە ەنۋگە لايىق ورىندار ما?
– ٶزٸم جاقسى بٸلەتٸن ارقادا بٸرتالاي ەۋليەلەردٸڭ زيراتتارى بار. قاراعاندى وبلىسىنىڭ بوتاقارا اۋدانىندا بۇقار جىراۋ جاتىر, ونىڭ باسىنا ەشكٸم بارمايدى. بەرٸ مەشھٷرگە بارىپ تەۋ ەتٸپ جٷر, شىن مەنٸندە مەشھٷردٸڭ ۇستازى – بۇقار جىراۋ. «بۇقارەكەڭنٸڭ جازعانىن تاۋىسىپ بٸتۋ ٷشٸن جەردٸ قاعاز قىلىپ, كٶكتٸ سييا ەتسەم دە جەتپەيدٸ» دەپ جازعان. الدىمەن بۇقارعا بارۋ كەرەك. اقكٶل جايىلمادا مەشھٷر جٷسٸپتٸڭ ۇستازى يسابەك يشان جاتىر. باياناۋىلدىڭ ٶزٸ بٸرتۇتاس اڭىز. ارقادا شورتانباي جاتىر, ابايعا باتا بەرگەن شابانباي بي بار. سەمەيدەگٸ اقشوقىدا قۇنانباي جاتىر, شەكەرٸمنٸڭ سايات قوراسىنا بارۋ كەرەك. پەتروپاۆلدا شال اقىن بار, كٶكشەتاۋدا ناۋان حازٸرەت, اقان سەرٸ, بٸرجان سال جاتىر. قازاق قاشاندا كٸرلەگەن كەزدە, قينالعاندا, بالا تٸلەگەندە الدىمەن اللانى ايتىپ, ەۋليەلەردەن مەدەت تٸلەگەن. قازٸر تٷرلٸ دٸني باعىتقا شىرمالعاندار ەۋليەلەردٸڭ باسىنا بارۋدى شيرك دەپ جٷر, حالىقتىڭ ٶزٸ نە ٸستەرٸن بٸلمەي قالدى. قازاق ايتادى, ەۋليە ٶلگەنٸمەن, ونىڭ كەرەمەتٸ كەتپەيدٸ, زيراتىنىڭ ماڭىندا ەرەكشە اۋرا بولادى. كيەلٸ ورىندار تٸزٸمٸنە ەنبەي قالسا دا, مۇنداي ورىنداردى نازاردان تىس قالدىرماۋ كەرەك.
– سۇقباتىڭىزعا راقمەت! قازاق ەلٸ كٶركەيە بەرسٸن, قارىشتاپ دامي بەرسٸن!
ايجان قاسىم
«اق جەلكەن» جۋرنالى, №2
اقپان, 2018
.jpg)