قر پرەزيدەنتتٸگٸنە كانديدات سالتانات تۇرسىنبەكوۆا رەسپۋبليكالىق پسيحيكالىق دەنساۋلىق عىلىمي-پراكتيكالىق ورتالىعىنىڭ پاۆلودار قالاسىنداعى فيليالىندا بولدى. مۇندا ٸشٸمدٸك پەن ەسٸرتكٸگە تەۋەلدٸ ازاماتتار وڭالتۋدان ٶتەدٸ, دەپ حابارلايدى ٷمٸتكەردٸڭ باسپاسٶز قىزمەتٸ.
«مەنٸ وسى مەسەلەنٸ جاقسى بٸلەتٸن ادام رەتٸندە قابىلداعاندارىڭىزدى قالايمىن. ٶيتكەنٸ, بۇل مەسەلە مەنٸڭ جاقىن ادامدارىمنىڭ دا ٶمٸرٸندە بولدى. ول كٸسٸمەن بٸرگە وتىرىپ, جىلاپ, كەيدە اشۋلانعان تٷندەرٸم دە بولدى. مەن ەرقاشان جاقىن ادامدارىمنىڭ, قۇربىلارىمنىڭ جەنە بارشا قازاقستاندىقتاردىڭ باسىندا مۇنداي كەلەڭسٸز جاعداي ەشقاشان بولماعانىن قالايتىنمىن. مەن پاۆلودارداعى ورتالىققا وسى سەبەپپەن كەلدٸم. ەرينە, بٸزدٸڭ ايماقتىق شتاب زاۋىتتاردى, اۋرۋحانالاردى جەنە ت.ب. مەكەمەلەردٸ ۇسىندى. بٸراق مەن سٸزدەردٸڭ مەسەلەلەرڭٸزگە بەي-جاي قاراي المايمىن, ەلدەگٸ ەسٸرتكٸ مەن ٸشٸمدٸكتٸڭ تارالۋىنا بايلانىستى احۋالدى ٶزگەرتكٸم كەلەدٸ», – دەدٸ ول.
ورتالىقتا ٶمٸرٸندە تالاي قيىندىق كٶرگەن جاندار وڭالتۋدان ٶتٸپ جاتىر. كەزدەسۋگە قاتىسۋشىلاردىڭ بٸرٸ ٶزٸ تۋرالى بىلاي دەدٸ:
«مەن ٶمٸرٸمنٸڭ ٷشتەن بٸرٸن كولونييالاردا ٶتكٸزدٸم, ٶمٸرٸمنٸڭ جارتىسىنان كٶبٸندە ەسٸرتكٸ پايدالاندىم. «تەجٸريبە» پرەپاراتتارىنا 25 جىلىمدى ارنادىم. 10 جاسىمنان باستاپ جەڭٸل ەسٸرتكٸنٸ, كەيٸن الكوگولدٸ, ودان كەيٸن گەرويندٸ قولدانا باستادىم. 15 جاسىمدا گەرويندٸ تامىرعا سالدىم. سودان كەيٸن وسىندا كەلدٸم, ٶيتكەنٸ مەن تٶمەنگٸ دەڭگەيگە تٷسٸپ كەتكەن ەدٸم. اتا-انام مەنەن باس تارتتى, ەيەلٸم كەتٸپ قالدى».
قازٸر ول وڭالتۋدان ٶتٸپ جاتىر جەنە ٶزٸن ٶمٸرگە, قوعامعا قاجەت سەزٸنەدٸ, وعان جان-جاقتى قولداۋ كٶرسەتٸلۋدە.
قوعام قايراتكەرٸ ەلەمدٸك جەنە وتاندىق ستاتيستيكانى ورتاعا سالدى.
«ەلەمدە پسيحواكتيۆتٸ زاتتاردى بەلسەندٸ تٷردە قولداناتىن شامامەن 275 ميلليون ادام بار. ەسٸرتكٸ جىل سايىن 500 مىڭنان استام ادامنىڭ ٶلٸمٸنە سەبەپكەر بولادى. 19 ميلليون حالقى بار قازاقستان ٷشٸن ەسٸرتكٸ تۇتىنۋدىڭ از عانا كٶرسەتكٸشٸ ۇلتتىق قاۋٸپسٸزدٸككە ٷلكەن قاۋٸپ تٶندٸرەدٸ. دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلٸگٸنٸڭ مەلٸمەتٸنشە, ەلٸمٸزدە 18,5 مىڭنان استام ناشاقور تٸركەلگەن. ونىڭ ٸشٸندە 1,5 مىڭ ەيەل بار», - دەدٸ ول.
تۇرسىنبەكوۆا بۇل تەك رەسمي دەرەكتەر ەكەنٸن باسا ايتتى. راسىندا, ناشاقورلار ودان دا كٶپ. سەبەبٸ, «دەستٷرلٸ» دەپ اتالاتىن ەسٸرتكٸلەر جاڭا پسيحواكتيۆتٸ زاتتارمەن الماستىرىلعان. جىل سايىن پسيحواكتيۆتٸ زاتتاردىڭ 20-25-تەن استام جاڭا تٷرٸ سينتەزدەلەدٸ. ولار ەسٸرتكٸنٸڭ باسقا تٷرلەرٸنەن سالىستىرمالى تٷردە ارزاندىعىمەن, ايقىن پسيحوتروپتىق ەسەرٸمەن, ەسٸرەسە جاستاردا بەيٸم بولاتىن تەۋەلدٸلٸكتٸڭ تەز قالىپتاسۋىمەن ەرەكشەلەنەدٸ.
قۇقىق قورعاۋشى قاراپايىم مەكتەپ وقۋشىسىنىڭ دا بۇل ٸسكە شاتىلىپ ٷلگەرگەنٸن ايتتى. بالالار قالانىڭ ەر جەرٸندە كۋرەر بولىپ, ەسٸرتكٸ تاسۋمەن اينالىسىپ جٷر.
«نەگٸزگٸ مەسەلە - بٷگٸنگٸ كٷنٸ پسيحواكتيۆتٸ زاتتاردى جاساۋ وڭاي. بارلىق دەرلٸك كومپونەنتتەر زاڭدى جەنە قول جەتٸمدٸ. وسى فاكتورلاردىڭ بارلىعى سينتەتيكالىق ەسٸرتكٸنٸ ٶز ساناسىنا ەكسپەريمەنت جاساۋعا بەيٸم جەنە بارلىق قاۋٸپتٸ تٷسٸنبەيتٸن جاستار ٷشٸن تارتىمدى ەتەدٸ», - دەپ بٶلٸستٸ تۇرسىنبەكوۆا.
كانديداتتىڭ ايتۋىنشا, تەۋەلدٸلٸكتٸ جەڭگەن ادامداردىڭ قوعامداستىعىن قۇرۋ ماڭىزدى. ەكٸمدٸكتەر ولارعا جان-جاقتى قولداۋ كٶرسەتٸپ, كٶمەك بەرۋٸ كەرەك.
«بٸز قۇقىق قورعاۋ ورگاندارىمەن بٸرلەسە جۇمىس ٸستەۋٸمٸز كەرەك, سوندا ولار قىلمىسكەر مەن كٶمەككە مۇقتاج ناشاقوردى اجىراتا الادى. اتا-انامەن, وتباسىمەن, ولاردىڭ جاقىن قارىم-قاتىناستاعى ورتاسىمەن جۇمىس ٸستەۋ دە اسا قاجەت. ناركولوگ-پسيحياترلار پسيحولوگتارمەن بٸرلەسە وتىرىپ, وتباسىلارعا ارنالعان پروفيلاكتيكالىق باعدارلامالاردى جاساپ, ترەنينگتەر ٶتكٸزۋٸ قاجەت. بۇل تولەرانتتىلىق, قامقورلىق جەنە بٸر-بٸرٸنە دەگەن جاقسى بايلانىستى كٶرسەتە وتىرىپ, بارلىعى اتسالىسۋعا تيٸس جۇمىستىڭ ٷلكەن بٶلٸگٸ», - دەپ قوستى ول.
