ەكونوميكالىق دامۋدىڭ جازىلماعان زاڭدىلىقتارىنىڭ بٸرٸ – بانكتەردٸڭ زاڭدى تۇلعالارعا نەسيە بەرۋٸ جەكە تۇلعانى نەسيەلەندٸرۋدەن ٷنەمٸ ارتىق, ٶسٸمٸ دە جوعارى بولۋ كەرەك. سوندا دامۋ قالىپتى جاعدايدا دەپ باعالانادى.
ال بٸزدەگٸ جاعداي كەرٸسٸنشە بولىپ وتىر. اتاپ ايتقاندا, 2017 جىلدىڭ قورىتىندىسىنا قاراعاندا زاڭدى تۇلعالارعا بەرٸلگەن نەسيەلەر 5,8 پايىزعا قىسقارعان. ال جەكە ادامدارعا بەرٸلگەن نەسيەلەر 12,4 پايىزعا ارتقان. ابسوليۋتتٸ كٶلەمٸن ايتساق, كومپانييالارعا بەرٸلگەن نەسيەلەر 500 ملرد. تەڭگەگە تٶمەندەگەن دە, ال حالىققا بەرٸلگەن نەسيەلەر سونشا كٶلەمگە ارتقان.
بۇل نەنٸڭ بەلگٸسٸ? بۇل – ٶندٸرۋدٸ ەمەس, تۇتىنۋدى نەسيەلەندٸرۋ ٶسٸپ وتىر دەگەن سٶز. ياعني, ەكونوميكانىڭ دامۋى توقىراعان. الىنعان نەسيەلەر وتاندىق ەمەس, نەگٸزٸنەن شەتەلدٸك بۇيىمداردى ساتىپ الۋعا جۇمسالاتىنىن ەسكەرسەك, بۇل باعانىڭ ٶسٸمٸنە جەنە ٶندٸرٸستٸڭ دامۋ مٷمكٸندٸگٸنٸڭ تٶمەندەۋٸنە سوقتىراتىن تەندەنتسييا.
ونىڭ ٷستٸنە, جەكە تۇلعالاردى نەسيەلەندٸرۋدٸڭ ٶسٸمٸ ٸشكٸ جالپى ٶنٸمنٸڭ (ٸجٶ) نەبارى 4 پايىزعا عانا ارتۋى مەن ازاماتتاردىڭ شىنايى تابىسىنىڭ 2,5 پايىزعا تٶمەندەۋٸ جاعدايىندا ورىن الىپ وتىر. ەلەمدٸك تەجٸريبەدە مۇندايدا كەرٸسٸنشە بولادى. نەسيەلەندٸرۋدٸڭ ٶسٸمٸ حالىقتىڭ قارجىلاي تابىسىنىڭ جەنە جالپى ەكونوميكانىڭ ٶسٸمٸنە سەيكەس بولۋى كەرەك ەدٸ. ال قازاقستانداعى حالىقتى نەسيەلەندٸرۋدٸڭ 12 پايىزعا ۇلعايۋى - ٶمٸر سٷرۋ دەڭگەيٸن قالىپتى جاعدايدا ۇستاپ تۇرۋ ٷشٸن حالىق تۇتىنۋشىلىق نەسيەگە جٷگٸنۋگە مەجبٷر دەگەندٸ كٶرسەتٸپ تۇر. ياعني حالىق ٶزدەرٸنٸڭ تٶمەن تابىستارىن نەسيە الۋ ارقىلى تولتىرۋدا... بۇل جاقسىلىققا سوقتىرمايتىن جايت.
2017 جىلدىڭ سوڭىندا جەكە تۇلعالاردى نەسيەلەندٸرۋ بويىنشا ورتاشا سىياقى مٶلشەرلەمەسٸ 21 پايىزعا جەتتٸ. بۇل بانكتەردٸڭ تۇتىنۋشىلىق نەسيەلەندٸرۋدٸ جوعارى تابىس تابۋدىڭ كٶزٸنە اينالدىرىپ العانىن دا كٶرسەتٸپ تۇر. تەجٸريبە كٶرسەتٸپ وتىرعانداي, مۇندايدىڭ زاردابىن نەگٸزٸنەن قوعامنىڭ تابىسى تٶمەن بٶلٸگٸ تارتادى.
ەلٸمٸزدە بانكتٸك نەسيەلەندٸرۋدەن باسقا ونلاين-نەسيەلەندٸرۋ دە قارقىندى جٷرٸپ جاتىر. ول 350 پايىزعا ٶسكەن جەنە ونى ەشكٸم رەتتەمەيدٸ. بۇل زايمدار بويىنشا سىياقى ٶتە جوعارى, جىلدىق ٷستەماقى شامامەن 700 پايىزدى قۇرايدى.
وسى مەسەلەلەردٸ مەجٸلٸستٸڭ پلەنارلىق وتىرىسىندا بايانداعان دەپۋتات ايقىن قوڭىروۆ باستاعان دەپۋتاتتار پرەمەر-مينيستردٸڭ اتىنا ساۋال جولداپ, مۇنداي مەسەلەنٸڭ ۇزاققا كەتپەۋٸ تيٸس ەكەنٸن جەتكٸزدٸ. بورىشتى قايتارۋ بۇقارالىق مەسەلەگە سوقتىرىپ, ەلەۋمەتتٸك شيەلەنٸسكە سوقتىرۋى مٷمكٸندٸگٸ كٶرسەتٸلٸپ, ٷكٸمەتكە ۋاقىت وزدىرماي نەسيەلەندٸرۋ نارىعىندا ازاماتتارىمىزدىڭ قۇقىعىن قورعاۋ بويىنشا كەشەندٸ شارا قابىلداۋ قاجەتتٸگٸ ۇسىنىلدى.
س.ەلەۋ, ساراپشى
