سۋرەت: اقوردا
بٷگٸن مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ تۋعان كٷنٸ. ول 71 جاسقا تولدى.
بارشاعا مەلٸم, پرەزيدەنت ٶز تۋعان كٷنٸن اتاپ ٶتپەيدٸ. بۇل ونىڭ وتباسىندا بۇرىننان قالىپتاسقان دەستٷر.
«ول بۇل كٷندٸ اتاپ ٶتۋدٸ ۇناتپايدى, سەبەبٸ ونىڭ وتباسىندا بالالاردىڭ دا, اتا-انالاردىڭ دا تۋعان كٷندەرٸ اتاپ ٶتٸلمەيدٸ. بۇل پرەزيدەنتتٸڭ تٷبەگەيلٸ ۇستانىمى», — دەگەن ەدٸ ونىڭ بۇرىنعى باسپاسٶز-حاتشىسى رۋسلان جەلدٸباي.
توقاەۆ 17 مامىردى قالىپتى جۇمىس كٷنٸ دەپ ەسەپتەيدٸ. بىلتىر مەملەكەت باسشىسى وسى كٷنٸ قىتايعا ٸس-ساپارمەن بارعان بولاتىن.
قاسىم-جومار كەمەلۇلى توقاەۆتىڭ قىسقاشا ٶمٸربايانى:
قاسىم-جومارت كەمەلۇلى توقاەۆ – قازاقستاننىڭ مەملەكەت جەنە قوعام قايراتكەرٸ, ساياسي عىلىمدار دوكتورى. 1953 جىلى 17 مامىردا الماتىدا تۋعان.
ەكەسٸ كەمەل توقاەۆ (1923-1986) ۇلى وتان سوعىسىنىڭ ارداگەرٸ, بەلگٸلٸ قازاق جازۋشىسى بولعان. اناسى تۇرار شابارباەۆا (1931-2000) الماتى شەت تٸلدەر پەداگوگيكالىق ينستيتۋتىندا جۇمىس ٸستەگەن.
1992 جىلى قاسىم-جومارت توقاەۆ قر سىرتقى ٸستەر مينيسترٸنٸڭ ورىنباسارى بولىپ تاعايىندالدى. 1993 جىلى سىرتقى ٸستەر مينيسترٸنٸڭ بٸرٸنشٸ ورىنباسارى, 1994 جىلى سىرتقى ساياسي ۆەدومستۆونىڭ باسشىسى بولدى. توقاەۆ سىرتقى ٸستەر مينيسترلٸگٸن بەس جىل باسقاردى.
1999 جىلدىڭ ناۋرىزىندا پرەمەر-مينيستردٸڭ ورىنباسارى بولىپ تاعايىندالدى. ال 1999-2002 جىلدارى قازاقستان ٷكٸمەتٸن باسقارعان. 2002 جىلدىڭ قاڭتارىندا وتستاۆكاعا ٶتٸنٸش بەردٸ, كەيٸن مەملەكەتتٸك حاتشى – سىرتقى ٸستەر مينيسترٸ بولىپ تاعايىندالدى.
توقاەۆ باس-اياعى ون جىل قازاقستاننىڭ سىرتقى ٸستەر مينيسترٸ بولدى (1994 – 1999, 2002 – 2007). سىرتقى ساياسي ۆەدومستۆونىڭ باسشىسى رەتٸندە يادرولىق قارۋدى تاراتپاۋ ٸسٸنە بەلسەنە اتسالىستى. بۇرىنعى ديپلوماتتار توقاەۆتى "ەل ديپلوماتتارىنىڭ جەتەكشٸسٸ, حالىقارالىق ديپلوماتييادا سالماعى بار تۇلعا" دەپ باعالايدى.
2007-2011 جىلدار ارالىعىندا قر پارلامەنتٸ سەناتىنىڭ تٶراعاسى قىزمەتٸن اتقاردى.
2011 جىلدىڭ ناۋرىزىندا توقاەۆ بۇۇ باس حاتشىسىنىڭ ورىنباسارى, بۇۇ-نىڭ جەنەۆاداعى بٶلٸمشەسٸنٸڭ باس ديرەكتورى, سونداي-اق قارۋسىزداندىرۋ جٶنٸندەگٸ كونفەرەنتسييانىڭ باس حاتشىسى بولىپ تاعايىندالدى.
2013 جىلدىڭ 16 قازانىنان بەرٸ – پارلامەنت سەناتىنىڭ تٶراعاسى.
2019 جىلعى 20 ناۋرىزدا قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتٸ رەتٸندە انت قابىلدادى.
2019 جىلى 9 ماۋسىمدا ٶتكەن كەزەكتەن تىس پرەزيدەنت سايلاۋىندا 70,96 پايىز داۋىس جيناپ, قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتٸ بولىپ سايلاندى. 2019 جىلى 12 ماۋسىمدا قر كونستيتۋتسيياسىنىڭ 42-بابىنا سەيكەس انت بەرٸپ, رەسمي تٷردە سايلانعان پرەزيدەنت رەتٸندە مەملەكەت باسشىسىنىڭ لاۋازىمىنا كٸرٸستٸ.
قاسىم-جومارت توقاەۆ 2022 جىلدىڭ 20 قاراشاسىندا ٶتكەن كەزەكتەن تىس پرەزيدەنت سايلاۋىندا 81,31% داۋىس جيناپ, جەڭٸسكە جەتتٸ. 2022 جىلى 26 قاراشادا قازاقستان رەسپۋبليكاسى پرەزيدەنتٸن سالتاناتتى ۇلىقتاۋ رەسٸمٸ ٶتتٸ.
2021 جىلى سەۋٸر ايىنان باستاپ قازاقستان حالقى اسسامبلەياسىنىڭ تٶراعاسى. 2022 جىلى قاڭتار ايىنان باستاپ قازاقستان رەسپۋبليكاسى قاۋٸپسٸزدٸك كەڭەسٸنٸڭ تٶراعاسى. تٶتەنشە جەنە ٶكٸلەتتٸ ەلشٸ. ساياسي عىلىمدارىنىڭ دوكتورى. دٷنيەجٷزٸلٸك گۋمانيتارلىق جەنە جاراتىلىستانۋ عىلىمدارى اكادەميياسىنىڭ تولىق مٷشەسٸ. قاۋٸپسٸزدٸك جٶنٸندەگٸ ميۋنحەن كونفەرەنتسيياسى «عۇلامالار كەڭەسٸنٸڭ» مٷشەسٸ. شەنچجەن ۋنيۆەرسيتەتٸنٸڭ (قحر) جەنە رەسەي فەدەراتسيياسىنىڭ سىرتقى ٸستەر مينيسترلٸگٸ ديپلوماتييالىق اكادەميياسىنىڭ قۇرمەتتٸ پروفەسسورى. قازاقستاننىڭ حالىقارالىق قاتىناستار جٶنٸندەگٸ كەڭەسٸنٸڭ قۇرمەتتٸ پرەزيدەنتٸ. جەنەۆا ديپلوماتييا جەنە حالىقارالىق قاتىناستار مەكتەبٸنٸڭ قۇرمەتتٸ دەكانى. رەسەي بيوگرافييالىق قوعامىنىڭ تۇجىرىمى بويىنشا 2018 جىلدىڭ «جىل ادامى» لاۋرەاتتارىنىڭ تٸزٸمٸنە ەنگەن. 13 جىل بويى قازاقستاننىڭ ٷستەل تەننيسٸ فەدەراتسيياسىن باسقاردى.
حالىقارالىق قاتىناستار مەسەلەلەرٸنە ارنالعان 10 كٸتاپتىڭ اۆتورى.
قازاق, ورىس, اعىلشىن, قىتاي جەنە فرانتسۋز تٸلدەرٸن بٸلەدٸ.
بەلگٸلٸ ساياساتكەردٸڭ حوببيٸ – كٸتاپ وقۋ. مەمۋارلىق, تاريحي جەنە كٶركەم ەدەبيەتتەردٸ سٷيٸپ وقيدى.
بەلگٸلٸ ساياساتكەر "تۆيتتەر" ەلەۋمەتتٸك جەلٸسٸن بەلسەندٸ قولداناتىنداردىڭ قاتارىنان. ەلدەگٸ جەنە ەلەمدەگٸ ماڭىزدى وقيعالارعا قاتىستى پٸكٸرٸن جەلٸدە ٷنەمٸ بٸلدٸرٸپ وتىرادى.
وتباسى
اجىراسقان, بٸر بالاسى بار. ۇلى تيمۋر توقاەۆ 1984 جىلى مەسكەۋدە تۋعان, شۆەيتساريياداعى "كوللەج ديۋ لەمان" جەنە ۆەبستەر ۋنيۆەرسيتەتٸندە بٸلٸم العان. ساياسي عىلىمدار كانديداتى.
