فوتو: informburo.kz
نازارباەۆ ۋنيۆەرسيتەتٸ مەملەكەت ميللياردتاپ قاراجات قۇيسا دا, بٸر جىل ٸشٸندە نەبارى 15 عىلىمي پاتەنت العان. بۇل تۋرالى بٷگٸن مەجٸلٸستە عىلىمدى دامىتۋ مەسەلەسٸنە ارنالىپ ٶتٸپ جاتقان ٷكٸمەت ساعاتىندا دەپۋتات مۇرات ەبەنوۆ مەلٸم ەتتٸ, دەپ حابارلايدى Azattyq Ruhy.
«مەنٸڭ سۇراعىم بٸرٸنشٸ نازارباەۆ ۋنيۆەرسيتەتٸنٸڭ ٶكٸلٸنە, كەيٸن مينيسترگە ارنالادى. جالپى, بۇل مەسەلەنٸ مەن قوعام بەلسەندٸسٸ رەتٸندە بٸرنەشە جىلدان بەرٸ قوزعاپ جٷرمٸن, ەندٸ بٷگٸن پارلامەنت مٸنبەرٸنەن قويعىم كەلٸپ وتىر», - دەدٸ سٶزٸن باستاعان ەبەنوۆ.
ونىڭ ايتۋىنشا, عىلىم جەنە جوعارى بٸلٸم مينيسترٸ ساياسات نۇربەك پەن بۇرىنعى مينيستر, قازٸر مەجٸلٸستەگٸ ەلەۋمەتتٸك دامۋ كوميتەتٸنٸڭ تٶراعاسى بولىپ وتىرعان اسحات ايماعامبەتوۆ بٸلٸم سالاسىندا جاقسى رەفورمالار باستاپ جٷرگەن باسشىلار.
«بٸرٸ مينيستر, بٸرٸ كوميتەت تٶراعاسى, ەكەۋٸ جاقسى رەفورمالار باستادى, قولدايمىن, يدەيالارى كەرەمەت. قارجىلاندىرۋدى كٶبەيتۋ, دەربەس بولۋ, زەرتحانالاردى كٷشەيتۋ سيياقتى يدەيالارى جاقسى. حالىقارالىق رەيتينگتەرتەرگە كٸرۋ تۋرالى تالاپ, عىلىمي مەكتەپ قۇرۋ تۋرالى باستاما, جالپى وسىلاردىڭ بەرٸنە قاراساق, بٸزدٸ كەرەمەت بولاشاق كٷتٸپ تۇرعان سيياقتى. بٸراق, بٸراق...» - دەگەن مۇرات ەبەنوۆ قازاقستاننىڭ وسىدان ون بەس جىل بۇرىنعى ٷلكەن جوباسى – نازارباەۆ ۋنيۆەرسيتەتٸ ٶزٸنە سالىنعان ينۆەستيتسيياعا ساي نەتيجە بەرمەگەنٸن ايتتى.
«دەل وسىنداي باستامالاردى بٸز ون بەس جىل بۇرىن جاسادىق. نازارباەۆ ۋنيۆەرسيتەتٸ ٷشٸن بٷكٸل قارجىنى تٶكتٸك. بٷكٸل ۋنيۆەرسيتەتتەردٸڭ جاعدايىن سولارعا تەڭەستٸرەمٸز دەدٸك, زەرتحانالاردىڭ بەرٸن سول نازارباەۆ ۋنيۆەرسيتەتٸنە بەردٸك. ستاتۋسىن كٷشەيتتٸك, ەشكٸم تەكسەرگەن جوق, قاراعان جوق. ول ۋنيۆەرسيتەت تٸپتٸ عىلىم اكادەميياسىنىڭ ورنىنا جۇمىس ٸستەيدٸ دەدٸك. ۋنيۆەرسيتەتتەردٸڭ بەرٸنەن قارجىنى قىسقارتىپ, وسى ۋنيۆەرسيتەتكە بەردٸك. بٸراق نەتيجەسٸن كٶرمەدٸك. مٸنە, ون بەس جىل بولدى, نەتيجە كٶرٸنبەيدٸ. قارجىلاندىرۋدى ايتايىن, 2020 جىلى 7 ملرد 600 ملن تەڭگە, 2021 جىلى 7 ملرد 21 ملن, 2022 جىلى 2 ملرد 154 ملن تەڭگە سالىندى. بٸراق, نەتيجە جوق. مىسالى, بٸر جىلدىڭ ٸشٸندە ۋنيۆەرسيتەت 15-اق پاتەنت العان. مەن سەتباەۆ ۋنيۆەرسيتەتٸنٸڭ ديرەكتورلار كەڭەسٸنٸڭ مٷشەسٸ بولدىم. بۇل وقۋ ورنىنىڭ قارجىلاندىرۋ دەڭگەيٸ نازارباەۆ ۋنيۆەرسيتەتٸنەن 3-4 ەسە از بولسا دا, بٸر جىلدا 44 پاتەنت العان. بٸز قارجىنىڭ بەرٸن بٸر عانا ۋنيۆەرسيتەتكە ٷيٸپ-تٶكتٸك, بٸراق نەتيجەسٸن كٶرٸپ وتىرعان جوقپىز. سوندىقتان سۇراعىم بىلاي: نازارباەۆ ۋنيۆەرسيتەتٸنٸڭ نەتيجەسٸن, قارجىنىڭ قايدا جۇمسالىپ جاتقانىن مينيسترلٸك قاراي ما, تەكسەرە مە? نازارباەۆ ۋنيۆەرسيتەتٸ بٸزدٸڭ ۋنيۆەرسيتەتتەرمەن بٸرگە جۇمىس ٸستەيدٸ دەپ ەدٸ, قازٸر زەرتحانالارىن بەرٸپ, بايلانىس جاساپ جاتىر ما? باسقا ۋنيۆەرسيتەتتەردٸڭ بەرٸنٸڭ اۋزىنان جىرىپ الىپ, وسى ۋنيۆەرسيتەتكە بەردٸك, بٸراق, باسقا ۋنيۆەرسيتەتتەرمەن بايلانىس ورناتتى دەگەنٸن ەستٸگەن جوقپىن. حالىقارالىق رەيتينگتەردٸڭ تٶرتەۋٸن كٶرٸپ شىقتىم, بٸرەۋٸندە دە نازارباەۆ ۋنيۆەرسيتەتٸ جوق. سوندا, قارجىنىڭ بەرٸ قايدا كەتتٸ?», - دەدٸ مۇرات ەبەنوۆ.
ٷكٸمەت ساعاتىنا مودەراتور بولىپ وتىرعان دەپۋتات دانييا ەسپاەۆا سۇراققا جاۋاپ بەرۋ ٷشٸن نازارباەۆ ۋنيۆەرسيتەتٸنٸڭ عىلىمي ەكٸمشٸلٸك ديرەكتورى اسانباي جۇمابەكوۆكە سٶز بەردٸ.
«رۇقسات بولسا, مەن بۇل سۇراققا ورىس تٸلٸندە جاۋاپ بەرسەم. قازٸر نازارباەۆ ۋنيۆەرسيتەتٸندە 300-دەن استام عىلىمي-تەحنيكالىق جوبالار جٷزەگە اسىپ جاتىر. ولار ۋنيۆەرسيتەتتٸ دامىتۋعا بٶلٸنگەن قاراجات پەن دەمەۋشٸلەردٸڭ ەسەبٸنەن قارجىلاندىرىپ جاتىر. 2022 جىلدان بەرٸ ۋنيۆەرسيتەت بٸرلەسكەن زەتتەۋلەر باعدارلاماسىن جٷزەگە اسىرىپ كەلەدٸ, بۇل باعدارلاماعا قازاقستاننىڭ ۋنيۆەرسيتەتتەرٸ مٸندەتتٸ تٷردە قاتىسادى. قازٸر بٸز 75 جوبانى قارجىلاندىرىپ وتىرمىز, ولار جوبالارعا وتاندىق 34 جوعارعى وقۋ ورىندارى قاتىسىپ جاتىر. بٸز سٸزدەردٸ (دەپۋتاتتاردى – رەد.) ۋنيۆەرسيتەتٸمٸزگە شاقىرىپ, جوبالارىمىزدى قۋانا تانىستىرامىز. سٸزدەردٸ كٷتەمٸز», - دەدٸ نازارباەۆ ۋنيۆەرسيتەتٸنٸڭ عىلىمي ەكٸمشٸلٸك ديرەكتورى اسانباي جۇمابەكوۆ.
بۇل رەتتە دانييا ەسپاەۆا نازارباەۆ ۋنيۆەرسيتەتٸنٸڭ ٶكٸلٸنە ەسكەرتۋ جاساپ, مەملەكەتتٸك تٸلدە قويىلعان سۇراققا كەلەسٸ جولى مەملەكەتتٸك تٸلدە جاۋاپ تالاپ ەتەتٸنٸن ايتتى.
ٶز كەزەگٸندە دەپۋتات مۇرات ەبەنوۆ نازارباەۆ ۋنيۆەرسيتەتٸنٸڭ عىلىمي ەكٸمشٸلٸك ديرەكتورى بەرگەن جاۋاپقا قاناعاتتانباعان كەيٸپ تانىتقان سوڭ, دانييا ەسپاەۆا بۇل مەسەلەنٸ ەلٸ دە كەڭ ورتادا تالقىلايىق دەگەن ۇسىنىس بٸلدٸردٸ.
«بۇل مەسەلە ٶتە اۋقىمدى. سوندىقتان, مەجٸلٸس بٸلٸم جٶنٸندەگٸ جۇمىس توبى بيۋدجەتتٸ ناقتىلاۋ تۋرالى وتىرىس ٶتكٸزكەندە, وسى نازارباەۆ ۋنيۆەرسيتەتٸنٸڭ بٷكٸل شىعىنىن بٸلەيٸك, ول شىعىننىڭ تيٸمدٸلٸگٸن قارايىق. اسانباي جۇمابەكوۆ, جاقىن ارادا جۇمىس توبىنىڭ وتىرىسىنا جاقسىلاپ دايىندالىپ, كەمٸ سوڭعى ٷش جىلدا قانشا قاراجات الدىڭىزدار, ونى قايدا جۇمسادىڭىزدار دەگەن تولىق ەسەپپەن كەلٸڭٸز», - دەدٸ دانييا ەسپاەۆا.
ال دەپۋتات مۇرات ەبەنوۆتٸڭ سۇراعىنا قىسقاشا كوممەنتاريي بەرگەن مينيستر ساياسات نۇربەك نازارباەۆ ۋنيۆەرسيتەتٸنٸڭ جۇمىسى ٶز الدىنا بٶلەك زاڭمەن رەتتەلەتٸنٸن ايتتى.
«ۋنيۆەرسيتەتتٸ باسقارۋ جٷيەسٸ ٶتە كٷردەلٸ ەكەن, شىنى كەرەك, ونى ٶزٸمٸز ەندٸ-ەندٸ تٷسٸنٸپ كەلەمٸز. جوعارعى قامقورشىلىق كەڭەس, ودان كەيٸنگٸ كەڭەس, نازارباەۆ ۋنيۆەرسيتەتٸ بٸر بٶلەك, نازارباەۆ زيياتكەرلٸك مەكتەپتەرٸ بٸر بٶلەك, نازارباەۆ قورى بٸر بٶلەك جۇمىس ٸستەيدٸ. مەن مينيستر رەتٸندە ۋنيۆەرسيتەتتٸڭ قامقورشىلىق كەڭەسٸنە مٷشە بولا المايمىن, مٷشەلٸككە ٶتۋ ٷشٸن زاڭدى ٶزگەرتۋ كەرەك. ٷكٸمەت دەڭگەيٸندە سول زاڭعا قازٸر تيٸستٸ ٶزگەرٸس قاراستىرىلىپ جاتىر. ول ۇزاق پروتسەسس. دەپۋتات مۇرات ەبەنوۆپەن تولىعىمەن كەلٸسەمٸن, شىن مەنٸندە قوماقتى قارجى بٶلٸنەدٸ. شىنىندا دا جوعارعى بٸلٸم سالاسىنىڭ ٷلكەن بيۋدجەتٸ بٸر ۋنيۆەرسيتەتكە بەرٸلدٸ. «وسى ون بەس جىلدا بٸر ۋنيۆەرسيتەتكە سالعان قاراجاتتى باسقا ۋنيۆەرسيتەتكە بٶلگەندە, قانداي نەتيجە بولار ەدٸ?» دەگەن سۇراق تا بار كٶكەيدە. سوندىقتان, زاڭ ٶزگەرگەن جاعدايدا اقىرىن باقىلاۋعا الامىز», - دەدٸ ساياسات نۇربەك.
