قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ تۇڭعىش پرەزيدەنتٸ «بٸر جول, بٸر بەلدەۋ» ەكٸنشٸ حالىقارالىق ىنتىماقتاستىق فورۋمىنىڭ اشىلۋ رەسٸمٸنە قاتىستى, دەپ حابارلايدى "ۇلت اقپارات" اقورداعا سٸلتەمە جاساپ.
ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ قىتاي حالىق رەسپۋبليكاسىنىڭ تٶراعاسى سي تسزينپينگە قوناقجايلىق تانىتىپ, فورۋمعا شاقىرعانى ٷشٸن ريزاشىلىق بٸلدٸردٸ.
– قىتاي حالقىندا «باي بولعىڭ كەلسە, جول سال» دەگەن تەمسٸل بار. بۇل دانا سٶز بٸرلەسە جاڭعىرتىپ جاتقان ۇلى جٸبەك جولىنىڭ تاريحىنا دا تٸكەلەي قاتىستى. ەكٸ مىڭ جىل بۇرىن ادامداردىڭ باتىلدىعى مەن ٸسكەرلٸگٸنٸڭ ارقاسىندا ەۋرازييا جولداردىڭ بٸر جەلٸسٸنە بٸرٸككەن ەدٸ. مۇنى ادامزات تاريحىنداعى جاھاندانۋدىڭ العاشقى قادامدارى دەۋگە بولادى, – دەدٸ قازاقستاننىڭ تۇڭعىش پرەزيدەنتٸ.
نۇرسۇلتان نازارباەۆ سوڭعى وتىز جىل ٸشٸندە ەۋرازيياداعى جٸبەك جولىن جاڭعىرتۋدىڭ كٶپتەگەن تۇجىرىمدارى بولعانىن جەنە ولاردىڭ جٷزەگە اسپاعانىن اتاپ ٶتتٸ.
– ادامزات دامۋىنىڭ بولاشاق ٷردٸسٸ ايقىندالعانداي بولىپ كٶرٸنگەن ەدٸ. بٸراق, 2013 جىلى قىتايدىڭ قازاقستاندا ۇسىنعان جٸبەك جولى مودەلٸ قازٸرگٸ زامانعى گەوساياسي جاعدايلاردا ٶمٸرشەڭ عانا ەمەس, تابىستى جوباعا اينالدى. بۇعان ونىڭ بەس جىلدان استام ۋاقىتتاعى دامۋ كەزەڭٸ دەلەل, – دەدٸ ەلباسى.
نۇرسۇلتان نازارباەۆ «بەلدەۋ جەنە جول» باستاماسىنا قازاقستاننىڭ ەۋەل باستان قولداۋ بٸلدٸرگەنٸن اتاپ ٶتٸپ, بٸرٸنشٸ فورۋمنىڭ قورىتىندىلارى بويىنشا قول جەتكٸزٸلگەن جەتٸستٸكتەرگە توقتالدى.
– ەلەم جۇرتشىلىعى قاراما-قايشى گەوساياسي تۇجىرىمداردان شارشاعانى انىق. بارعان سايىن گەوەكونوميكا مەن بٸرلەسە دامۋدىڭ ماڭىزى ارتىپ كەلەدٸ. «بٸر بەلدەۋ, بٸر جول» ەكونوميكالىق ىنتىماقتاستىق ٷشٸن اشىلاتىن جاڭا مٷمكٸندٸكتەردەن دە اۋقىمدى ەرٸ ماڭىزدى جوبا. بۇل – ەلەمدەگٸ 120-دان استام مەملەكەتتٸڭ قاۋٸپسٸزدٸكتٸ قامتاماسىز ەتۋگە, كەڭٸنەن ساۋدا-ساتتىق جاساۋعا جەنە ٶسٸپ-ٶركەندەۋگە دەگەن تاريحي سۇرانىسىنان تۋىنداعان باستاما, – دەدٸ قازاقستاننىڭ تۇڭعىش پرەزيدەنتٸ.
ەلباسى ساياسي قاراما-قايشىلىققا, سانكتسييالار مەن ساۋدا تەكە-تٸرەسٸنە قاراماستان, وسى باستاما اياسىنداعى ساۋدا كٶلەمٸ ارتىپ, بٷگٸندە 5 تريلليون دوللار قۇراپ وتىرعانىن اتاپ ٶتتٸ.
نۇرسۇلتان نازارباەۆ «بٸر بەلدەۋ, بٸر جول» باستاماسى جاھاندانۋدىڭ جاڭا ٷلگٸسٸن ۇسىنعانىن ايتتى.
– تاريحي كەزەڭ ەلەمدٸك ىقپالداستىق ورتالىعىن قايتادان شىعىسقا قايتارۋدا. بٸز بٷگٸن ازييانىڭ شىن مەنٸندە ححٸ عاسىر ٶڭٸرٸنە اينالعانىن كٶرٸپ وتىرمىز. ەلەمدٸك ٸشكٸ جالپى ٶنٸمنٸڭ 28 پايىزى وسىندا شوعىرلانعان جەنە بۇل كٶرسەتكٸش ارتا بەرەدٸ. قازٸردٸڭ ٶزٸندە شىعىستاندىرۋ ٷردٸسٸ ىقپالداسۋدىڭ جاڭا باعىتتارىن ۇسىنۋدا, – دەدٸ قازاقستاننىڭ تۇڭعىش پرەزيدەنتٸ.
ەلباسى, سونداي-اق, جٸبەك جولىنىڭ ەكونوميكالىق بەلدەۋٸ جوباسى مەن ەۋرازييا ەكونوميكالىق وداعىن ۇشتاستىرۋدىڭ ەلەۋەتٸ زور ەكەنٸن اتاپ ٶتتٸ.
– «بٸر بەلدەۋ, بٸر جول» باستاماسى گەوگرافييالىق جاعىنان ورنالاسۋعا جەنە دامۋ ٷدەرٸسٸندەگٸ تەڭسٸزدٸكتەرگە قاتىستى سىن-تەگەۋرٸندەردٸ ەڭسەرە الدى. ەۋرازييا قايتادان بٸرتۇتاس كەڭٸستٸككە اينالۋدا. بٸزدٸڭ قۇرلىقتىڭ ەرتٷرلٸ جەنە قاشىقتىقتا ورنالاسقان ٶڭٸرلەرٸ ەكٸ مىڭ جىل بۇرىنعىداي بٸر جەلٸگە بٸرٸكتٸ. بٸز قىسقا مەرزٸم ٸشٸندە كٷردەلٸ تابيعي جەر بەدەرلەرٸن جەنە گەوساياسي قاراما-قايشىلىقتاردى اينالىپ ٶتكەن ەكونوميكالىق دەلٸزدەر قۇردىق, – دەدٸ نۇرسۇلتان نازارباەۆ.
قازاقستاننىڭ تۇڭعىش پرەزيدەنتٸ ينفراقۇرىلىمدى دامىتۋ جەنە كٶلٸك-ترانزيت ەلەۋەتٸن ارتتىرۋ جۇمىستارىنىڭ نەتيجەلەرٸنە ارنايى توقتالدى.
– قازاقستان سوڭعى ون جىل ٸشٸندە ينفراقۇرىلىمدى, كٶلٸك-لوگيستيكا اكتيۆتەرٸن جەنە قۇزىرەتتٸلٸكتٸ دامىتۋعا شامامەن 30 ميلليارد دوللار ينۆەستيتسييا سالدى. 3 مىڭ شاقىرىمعا جۋىق ۇلتتىق تەمٸرجول جەلٸسٸ جەنە 12,5 مىڭ شاقىرىم اۆتوموبيل جولدارى سالىندى نەمەسە قايتا جٶندەۋدەن ٶتتٸ. ەلٸمٸزدەگٸ تەڭٸز جەنە ەۋە پورتتارى جاڭعىرتىلدى. نەتيجەسٸندە قىسقا مەرزٸم ٸشٸندە بٸزدٸڭ ەلدە زاماناۋي جەنە بەسەكەگە قابٸلەتتٸ ترانزيتتٸك حاب قۇرىلدى, – دەدٸ ەلباسى.
سونىمەن قاتار, نۇرسۇلتان نازارباەۆ قازاقستاننىڭ بەلسەنە ارالاسۋىمەن جٷزەگە اسىرىلىپ جاتقان لوگيستيكالىق جوبالار تۋرالى ەڭگٸمەلەدٸ.
– 2016 جىلدان باستاپ «نۇرلى جول» باعدارلاماسىن جٸبەك جولىنىڭ ەكونوميكالىق بەلدەۋٸمەن ۇشتاستىرۋ جوسپارى تابىستى ٸسكە اسىرىلۋدا. ەۋروپا مەن قىتايدى رەسەي مەن قازاقستان ارقىلى «باتىس ەۋروپا – باتىس قىتاي» قۇرلىقارالىق جوعارى دەڭگەيلٸ اۆتوماگيسترال بايلانىستىردى. بٸزدٸڭ ەلٸمٸز قىتايدىڭ ليانيۋنگان پورتىندا لوگيستيكالىق تەرمينال سالدى. «قازاقستان – تٷرٸكمەنستان – يران – پارسى شىعاناعى» باعىتىنداعى تەمٸرجول ٸسكە قوسىلدى. قىتايدان وڭتٷستٸك كاۆكازعا, تٷركيياعا جەنە ودان ەرٸ ەۋروپاعا قازاقستاننىڭ اقتاۋ جەنە قۇرىق پورتتارى ارقىلى جٶنەلتٸلەتٸن جٷكتەردٸڭ كٶلەمٸ ارتىپ كەلەدٸ, – دەدٸ قازاقستاننىڭ تۇڭعىش پرەزيدەنتٸ.
ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ قىتاي حالىق رەسپۋبليكاسىنىڭ تٶراعاسى سي تسزينپيننٸڭ «بٸر بەلدەۋ, بٸر جول» ارقىلى تاعدىرى ورتاق ادامزات قوعامداستىعىن بٸرلەسە قۇرۋعا شاقىرىپ وتىرعانىن اتاپ ٶتتٸ.
– ەلەمدٸك ساياساتتاعى جاڭاشا ويلاۋ بارلىق ەلدەردٸڭ مٷددەلەرٸن جۇمىلدىرۋعا باعىتتالعان مەنٸڭ G-Global يدەياممەن ٷندەسەدٸ, – دەدٸ نۇرسۇلتان نازارباەۆ.
سوڭىندا ەلباسى بٷكٸل قىتاي حالقىن قىتاي حالىق رەسپۋبليكاسىنىڭ 70 جىلدىعىمەن قۇتتىقتاپ, مەملەكەتتٸ دامىتۋ جولىنداعى ماقساتتارىنىڭ ورىندالۋىنا تٸلەكتەستٸك بٸلدٸردٸ.
