قازاقستان پرەزيدەنتٸ نۇرسۇلتان نازارباەۆ ۇلتتىق بانك قىزمەتٸنٸڭ قورىتىندىلارى جٶنٸندە كەڭەس ٶتكٸزدٸ, دەپ حابارلادى اقوردانىڭ باسپاسٶز قىزمەتٸ.
جيىن بارىسىندا مەملەكەت باسشىسىنا ۇلتتىق بانكتٸڭ 2017 جىلعى اتقارعان جۇمىستارى جٶنٸندە ەسەپ بەرٸلٸپ, ەلٸمٸزدٸڭ قارجى سەكتورىنىڭ دامۋ پەرسپەكتيۆالارى باياندالدى.
ەلباسى ماكروەكونوميكالىق كٶرسەتكٸشتەردٸڭ جاقسارعانىن جەنە ينفلياتسييانىڭ بەلگٸلەنگەن مەجەدەن اسپاعانىن اتاپ ٶتٸپ, بانك جٷيەسٸنە مەملەكەتتٸڭ قولداۋ كٶرسەتٸپ جاتقانىنا, سونداي-اق رەتتەۋشٸ تاراپىنان قارجى ينستيتۋتتارىنىڭ قىزمەتٸن قاداعالاۋدى كٷشەيتۋ قاجەتتٸگٸنە نازار اۋداردى.
– مەملەكەت 3 تريلليون تەڭگەدەن استام قاراجات بٶلٸپ, بانك جٷيەسٸنە بۇرىن-سوڭدى بولماعان قولداۋ كٶرسەتتٸ. بۇل رەتتە, بانكتەر تاراپىنان بەرٸلگەن نەسيەنٸڭ كٶلەمٸ ارتپاي, 2017 جىلدىڭ سوڭىندا 12,7 تريلليون تەڭگەنٸ قۇراعان. "جۇمىس ٸستەمەيتٸن" نەسيەنٸڭ ٷلەسٸ – 10 پايىز. بيىل كٶرسەتكٸشتەرٸ ٶتە ناشار بانكتەردٸ ساۋىقتىرۋ جٶنٸندەگٸ ۇلتتىق بانك باعدارلاماسى توقتاتىلادى. اكتسيونەرلەرٸ دۇرىس باسقارا الماعاندىقتان بۇل بانكتەر قارىزعا باتىپ, سالىمشىلار الدىندا ٶز مٸندەتتەمەلەرٸن ورىنداي المادى. سول سەبەپتٸ كٶرسەتكٸشتەرٸ ناشار بولدى. بۇل جاعدايدان قالاي شىعۋعا بولادى? بۇل بانكتەردٸ ساقتاپ قالۋ ٷشٸن اكتسيونەرلەر ٶزدەرٸنٸڭ جەكە قاراجاتىن قۇيىپ, كەزٸندە ولاردان شىعارىپ العان قارجىنى قايتارۋعا تيٸس, – دەدٸ مەملەكەت باسشىسى.
نۇرسۇلتان نازارباەۆ قازاقستان حالقىنا ارناعان جولداۋىندا جەنە "بەس ەلەۋمەتتٸك باستاماسىندا" كٶرسەتٸلگەن قارجى سەكتورىن قايتا جاڭعىرتۋ جٶنٸندەگٸ شارالارعا توقتالدى.
– بٷگٸندە ەكونوميكانى ۇزاق مەرزٸمدٸ نەسيەمەن قامتاماسىز ەتۋ مەسەلەسٸ شەشٸمٸن تاپپاي وتىر. قور نارىعىن جانداندىرۋ كەرەك, سونداي-اق بانك جٷيەسٸندە تۋىنداعان جاعدايلاردى ۋاقتىلى باعامداپ, تيٸمدٸ ەرەكەت ەتۋ قاجەت. بٷگٸن پارلامەنتتە تالقىلانىپ جاتقان ۆاليۋتالىق رەتتەۋ تۋرالى زاڭعا ەنگٸزٸلەتٸن ٶزگەرٸستەردٸڭ قابىلدانۋىنا بايلانىستى "7-20-25" باعدارلاماسى اياسىندا اتقارىلاتىن جۇمىستى بيىل باستاۋ كەرەك. مەن قوس پالاتا دەپۋتاتتارىنان بۇل مەسەلەنٸ وسى سەسسيياسىنىڭ سوڭىنا دەيٸن تەزدەتٸپ قاراستىرۋدى سۇرايمىن. بۇل ەربٸر ازاماتىمىزعا ارنالعان مەنٸڭ "بەس ەلەۋمەتتٸك باستامامدى" ٸسكە اسىرۋ ٷشٸن ماڭىزدى, – دەدٸ مەملەكەت باسشىسى.
دانييار اقىشەۆ 2017 جىلى ۇلتتىق بانكتٸڭ قىزمەتٸ نارىقتاعى باعالاردىڭ تۇراقتىلىعىن قامتاماسىز ەتۋگە جەنە بانك سەكتورىنىڭ جۇمىسىن بٸر قالىپقا كەلتٸرۋگە باعىتتالعانىن اتاپ ٶتتٸ.
– قارجى نارىعىنداعى جاعداي قالىپتى. ماكروەكونوميكالىق كٶرسەتكٸشتەر مەن قارجى سەكتورىنىڭ دامۋ ينديكاتورلارى تۇراقتى تٷردە جاقسارىپ كەلەدٸ. 2018 جىلى ينفلياتسييا 5-7 پايىز شاماسىندا بولادى دەپ ويلايمىز. بيىلعى اقپان ايىنىڭ سوڭىنداعى جاعدايعا سەيكەس, زاڭدى تۇلعالارعا تەڭگەمەن بەرٸلەتٸن نەسيە ستاۆكاسى 12,9 پايىزعا دەيٸن تٶمەندەدٸ, – دەدٸ ۇلتتىق بانك تٶراعاسى.
بۇدان بٶلەك, دانييار اقىشەۆ تەڭگەنٸڭ ايىرباس باعامىنداعى احۋال مەن وعان ىقپال ەتكەن ٸشكٸ جەنە سىرتقى فاكتورلارعا تٷسٸنٸك بەردٸ.
– ٶتكەن اپتادا جەكەلەگەن رەسەيلٸك كومپانييالار مەن تۇلعالارعا قاتىستى اقش-تىڭ ەكونوميكالىق سانكتسييالارىن كەڭەيتۋٸنە بايلانىستى وقيعالار بولدى. تيٸسٸنشە رەسەيدٸڭ قور جەنە ۆاليۋتا نارىعىندا بەلگٸلٸ بٸر ٶزگەرٸستەر ورىن الدى. ەرينە, ولار قازاقستاننىڭ دا ۆاليۋتا نارىعىنا ەسەر ەتتٸ جەنە بۇل ەركٸن باعام جاعدايىندا قالىپتى نەرسە سانالادى. بٸراق بۇعان دەگەن نارىقتىڭ ەسەرٸ تۋرا پروپورتسيونالدى بولعان جوق. ەگەر رۋبل باعامى 10 پايىزدان استام قۇلدىراسا, تەڭگە نومينالدى تٷردە ايتساق, 3 پايىزعا عانا تٶمەندەدٸ, – دەدٸ ۇلتتىق بانك تٶراعاسى.
جيىن سوڭىندا مەملەكەت باسشىسى ۇلتتىق بانك جۇمىسىنىڭ جاقسارا تٷسكەنٸن اتاپ ٶتٸپ, بٸرقاتار ناقتى تاپسىرما بەردٸ.
