قازاقستان قاۋٸپتٸ دەرتتٸڭ الدىن الۋعا ەلەم ەلدەرٸنٸڭ ەڭ العاشقىلارىنىڭ بٸرٸ بولىپ كٸرٸستٸ. قر تۇڭعىش پرەزيدەنتٸ – ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ Egemen Qazaqstan گازەتٸندە جارييالاعان ماقالاسىندا وسىلاي دەپ مەلٸم ەتتٸ. "ۇلت اقپارات" ٷندەۋدٸڭ تولىق مەتٸنٸن نازارلارىڭىزعا ۇسىنادى.
***
تەۋەلسٸزدٸك جىلدارى ەل ٶمٸرٸنٸڭ ەڭ قيىن دا كٷردەلٸ كەزەڭدەرٸندە مەن كەز كەلگەن مەسەلەنٸ قادٸرمەندٸ وتانداستارىممەن بٸرگە بٷكپەسٸز, اشىق تالقىعا سالىپ, تۋعان حالقىممەن ٷنەمٸ وي بٶلٸسٸپ كەلەمٸن. بٷگٸنگٸدەي بٷكٸل ەلەم الاڭ كٷي كەشٸپ, ۇلت ساۋلىعى سىنعا تٷسكەن قازٸرگٸ سەتتە دە بارشانى سابىرعا, بايسالدىلىققا شاقىرىپ, تاعى دا جۇرتىما اق تٸلەۋلٸ سٶزٸمدٸ ارناعالى وتىرمىن.
تۇتقيىلدان كەلگەن جامان ٸندەت – كوروناۆيرۋس دەرتٸ بارشا ادامزاتقا قاۋٸپ-قاتەر تٶندٸرۋدە. قازٸردٸڭ ٶزٸندە دٷنيە جٷزٸ بويىنشا 1,4 ميلليوننان استام جان وسى سىرقاتقا شالدىعىپ, ونداعان مىڭ ادامنىڭ ٶمٸرٸ قيىلدى. سوندىقتان ەلەم مەملەكەتتەرٸ قاتەرلٸ دەرتكە بٸرلەسە داۋا ٸزدەپ, بٷگٸنگٸ زاماننىڭ بار كٷش-قۋاتىن, اقىل-ويى مەن عىلىم-بٸلٸمٸنٸڭ جەتٸستٸگٸن ورتاق ماقسات جولىنا بٸرلەسە جۇمىلدىرىپ, ىنتىماقتاسا ەرەكەت ەتۋدە.
قازاقستان قاۋٸپتٸ دەرتتٸڭ الدىن الۋعا ەلەم ەلدەرٸنٸڭ ەڭ العاشقىلارىنىڭ بٸرٸ بولىپ كٸرٸستٸ. تيٸستٸ ساقتاندىرۋ شارالارى جاسالدى. مەملەكەتتٸك ورگاندار ارناۋلى دايىندىقتان ٶتكٸزٸلدٸ. ٶزگە ەلدەردە ۆيرۋس قالاي پايدا بولىپ, پاندەمييا قالاي ٶربٸپ, ٶرشٸگەنٸ باقىلاندى. سونىڭ نەتيجەسٸندە ٸندەتتٸڭ ەتەك الىپ كەتۋٸنە مٷمكٸندٸگٸنشە جول بەرٸلمەي, احۋال كٷن سايىن تۇراقتى نازاردا ۇستالىپ وتىر. جاعدايدى وڭالتۋ ٷشٸن كٶپ جۇمىس ٸستەلدٸ, ەلٸ دە تالاي شارۋا اتقارىلاتىن بولادى. يگٸ ماقساتتاعى ٸس-شارالاردىڭ بەرٸنە جەر-جەرلەردە بٷكٸل حالىق بولىپ قولداۋ كٶرسەتكەنٸمٸز جٶن.
تەۋەلسٸزدٸكتٸڭ ەڭ العاشقى كٷندەرٸنەن باستاپ مەن ۇلى اباي اتامىزدىڭ «كٸمگە دوستىعىڭ بولسا, دوستىق دوستىق شاقىرادى» دەگەن دانا قاعيداسىن باسشىلىققا الىپ, ەلەمنٸڭ بارلىق مەملەكەتٸمەن اراداعى كەلٸسٸم مەن دوستىققا, ٶزارا سەنٸم مەن ىقپالداستىققا نەگٸزدەلگەن ساياسات ۇستاندىم. ەگەمەندٸكتٸڭ باستاپقى جىلدارىندا ٸرگەلەس ەلدەردٸڭ بەرٸمەن تاتۋ قارىم-قاتىناس ورناتىپ, شەكارا مەسەلەسٸن تٷبەگەيلٸ شەشكەننەن كەيٸن تٷرلٸ دەڭگەيدەگٸ ىنتىماقتاستىق ۇيىمدارىن قۇرۋعا باستاماشى بولعانىمنىڭ باستى سەبەبٸ دە سول ەدٸ.
ەۋرازييا ەكونوميكالىق وداعىن, شانحاي ىنتىماقتاستىق ۇيىمىن, ازيياداعى ٶزارا ىقپالداستىق جەنە سەنٸم شارالارى جٶنٸندەگٸ كەڭەستٸ قۇرىپ, ەۋروپاداعى قاۋٸپسٸزدٸك جەنە ىنتىماقتاستىق ۇيىمىنىڭ تاريحي سامميتٸن, استانا ەكونوميكالىق فورۋمى مەن بٷكٸلەلەمدٸك ەكسپو كٶرمەسٸن ٶتكٸزۋ شارالارىنىڭ بەرٸ – قازاقستان مەن دٷنيە جٷزٸ مەملەكەتتەرٸ اراسىنداعى ٶزارا دوستىق پەن سەنٸمگە نەگٸزدەلگەن بايلانىستى, ەكونوميكالىق ىنتىماقتاستىقتى نىعايتۋ ٷشٸن جاسالدى. ٶمٸردٸڭ ٶزٸ, دەل بٷگٸنگٸ قالىپتاسقان جاعداي بٸز ۇستانعان بٸرٸگۋ مەن بٸرلەسۋگە نەگٸزدەلگەن ساياساتتىڭ بٸردەن-بٸر دۇرىس جول ەكەندٸگٸنە كٶزٸمٸزدٸ جەتكٸزٸپ وتىر.
جاھان جۇرتشىلىعىن ەبٸگەرگە سالعان پاندەمييا بٷكٸل ەلەمدە جاڭا ەكونوميكالىق داعدارىس تۋعىزدى. الىپ كەسٸپورىنداردىڭ جۇمىسى توقتادى, كٶلٸك اتاۋلىنىڭ قوزعالىسى شەكتەلدٸ. مۇنايدىڭ باعاسى قۇلدىرادى. ەل مەن ەل اراسىنداعى شەكارالار جابىلىپ, الىس-بەرٸس تىيىلدى. مۇنىڭ بەرٸ بۇرىن-سوڭدى بولماعان اسا اۋقىمدى رەتسەسسيياعا ەكەلٸپ سوقتىرىپ, جۇمىسسىزدىقتى كٶبەيتٸپ وتىر.
بٸزدٸڭ وتانىمىز قازاقستان – قازبا بايلىقتارعا, ونىڭ ٸشٸندە مۇنايعا باي ەل. مەن «بٸزدە مۇناي مەن گاز بار ەكەن دەپ ٷنەمٸ سوعان تەۋەلدٸ بولعان دۇرىس ەمەس» دەپ تالاي مەرتە ايتقانمىن. سوندىقتان ەگەمەندٸك جىلدارى بٸز ەل ەكونوميكاسىن ەرتاراپتاندىرۋمەن بولدىق. وسى ماقساتتى جٷزەگە اسىرۋ ٷشٸن «قازاقستان-2050» ستراتەگيياسىن جاساپ, «ٷدەمەلٸ يندۋسترييالىق-يننوۆاتسييالىق دامۋ» باعدارلاماسى اياسىندا 1000-نان استام جاڭا كەسٸپورىن اشتىق. سونىڭ ارقاسىندا ەلەمدٸك بەسەكەگە قابٸلەتتٸ ٶنٸمدەر شىعارىلىپ, ەلٸمٸزگە جاڭا تەحنولوگييالار كەلدٸ. بۇل ەلٸمٸزدٸڭ ٷشٸنشٸ تەحنولوگييالىق جاڭعىرۋىنا جول اشتى.
ەل اۋماعىندا بۇرىن-سوڭدى بولماعان تەمٸرجول, اۆتوكٶلٸك جولدارى سالىندى.
جٷيەلٸ جٷرگٸزٸلگەن رەفورمالار نەتيجەسٸندە اۋىل شارۋاشىلىعى دا ايتارلىقتاي دامىپ, قازاقستان ٶزٸن ەت, سٷت جەنە تاعى باسقا دا ازىق-تٷلٸك ٶنٸمدەرٸمەن ەمٸن-ەركٸن قامتاماسىز ەتٸپ قانا قويماي, ەلەمدەگٸ استىق ەكسپورتتاۋشى العاشقى التى مەملەكەتتٸڭ قاتارىنا قوسىلدى.
بولاشاق ٷشٸن, الدا كٷتٸپ تۇرعان وسىنداي الماعايىپ زاماندار سىناعىن ەركٸن ەڭسەرۋ ٷشٸن كٶپ قارجى-قاراجات سالىپ, زور جاۋاپكەرشٸلٸكپەن اتقارىلعان بۇل رەفورمالاردىڭ دۇرىس بولعانىن ٶمٸردٸڭ ٶزٸ دەلەلدەدٸ.
بٸزدٸڭ اتا زاڭىمىزدىڭ بٸرٸنشٸ بابىندا «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ەڭ قىمبات قازىناسى – ادام جەنە ونىڭ ٶمٸرٸ» دەپ ناقتى جازىلعان. سوندىقتان ەلٸمٸزدە دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىن دامىتۋعا ايرىقشا كٶڭٸل بٶلٸندٸ. «سالاماتتى قازاقستان» باعدارلاماسىن قابىلداپ, بارلىق ٶڭٸردە بۇرىن بولماعان جٷزدەگەن زاماناۋي اۋرۋحانا مەن ەمحانا سالدىق. ەلوردادا ەلەمدٸك دەڭگەيدەگٸ ەڭ وزىق تەحنيكالارمەن جاراقتالعان اسا ٸرٸ عىلىمي-مەديتسينالىق ورتالىقتار اشىپ, ونىڭ ماماندارىن ەلەمنٸڭ ەڭ دامىعان ەلدەرٸندە تەجٸريبەدەن ٶتكٸزدٸك جەنە «بولاشاق» باعدارلاماسى اياسىندا وقىتتىق. وسىلاي الدىن الا قامدانۋدىڭ نەتيجەسٸندە ۇلت دەنساۋلىعىنا قاتەر تٶندٸرگەن بٷگٸنگٸدەي قيىنشىلىق زاماندا جۇقپالى دەرتتٸڭ دەل دياگنوستيكاسىن جاساۋ, ونىڭ الدىن الۋ, ناۋقاستى ەمدەۋ سيياقتى تيٸستٸ شارالاردى بٸزدٸڭ دەرٸگەرلەرٸمٸز جوعارى كەسٸبي دەڭگەيدە اتقارۋدا.
ەرينە قالىپتاسىپ وتىرعان جاعداي وڭاي ەمەس. بۇل – بٷكٸل ەلەم مەملەكەتتەرٸنە تٷسكەن زور اۋىرتپاشىلىق. بٸز ونى وسىنداي سىن ساعاتتا سەپتٸگٸن تيگٸزەتٸن حالقىمىزدىڭ تٶزٸمدٸلٸگٸ, ەرٸك-جٸگەرٸ جەنە ٶزٸنە دەگەن زور سەنٸمٸ ارقاسىندا مٸندەتتٸ تٷردە جەڭٸپ شىعامىز. ول ٷشٸن بٸزگە قاجەتتٸ نەرسە – قارجى-قاراجات, ماتەريالدىق رەسۋرس, تەحنيكا, ازىق-تٷلٸك – بەرٸ بار. الاڭدايتىن, ابىرجيتىن ەش نەگٸز جوق.
ەدەتتە جۇرت كٶڭٸلٸ الاڭ وسىنداي كەزدە ەل ٸشٸنە ٷرەي تاراتىپ, بايبالام سالۋشىلار ٶز مٷددەسٸنە پايدالانۋعا تىرىسادى. مەن حالىقتى ەرتٷرلٸ سونداي ازعىرىندى, ارزان ەڭگٸمەلەرگە ەرۋدەن ساق بولۋعا شاقىرامىن. شىنىمەن كٶپتٸڭ قامىن كٶزدەيتٸن ادام ايعايشىل كٷشٸمەن ەمەس, يگٸلٸكتٸ ٸسٸمەن قىزمەت ەتكەنٸ دۇرىس. عايبات پەن بايبالام ورنىنا عىلىم-بٸلٸممەن شۇعىلدانعان ابزال.
بٷگٸنگٸ كٷرەس داڭقتى قولباسشى باۋىرجان مومىشۇلىنىڭ: «تەرتٸپسٸز – ەل بولمايدى, تەرتٸپكە باس يگەن ەل قۇل بولمايدى» دەگەن قاناتتى سٶزٸن ەسكە سالادى جەنە سونى بەكەم ۇستانۋدى تالاپ ەتەدٸ. ٶزدەرٸڭٸز بٸلەسٸزدەر, بۇل پاندەمييانى كٶرشٸمٸز قىتاي ەلٸ ۇيىمشىلدىعى مەن تەمٸردەي بەرٸك تەرتٸبٸنٸڭ ارقاسىندا اۋىزدىقتاي الدى.
قازٸرگٸ قازاقستاندى كەڭەس وداعى ىدىراعان ٶتكەن عاسىردىڭ 90-جىلدارىنداعى قازاقستانمەن سالىستىرۋعا بولمايدى. بٸزدە وسىنداي قيىندىق تۋعاندا ەشكٸمگە الاقان جايماۋ ٷشٸن, ۇرپاق قامى, ەل بولاشاعى ٷشٸن جيناقتالعان ۇلتتىق قور مەن التىن-ۆاليۋتا قورىندا 90 ميلليارد اقش دوللارى بار. رەتٸمەن, ٷنەمدٸ پايدالانار بولساق, ول بٷگٸن باسىمىزعا تٷسكەن تاعدىر مەن تاريح سىنىنان ەڭسەمٸزدٸ تٸك ۇستاپ ٶتۋٸمٸزگە مول مٷمكٸندٸك بەرەدٸ.
ەل پرەزيدەنتٸ قاسىم-جومارت كەمەلۇلى توقاەۆ حالىققا ارناعان تاياۋداعى ٷندەۋٸندە بارلىق ەلەۋمەتتٸك توپتارعا, كەسٸپكەرلەرگە, اۋىل شارۋاشىلىعى سالاسىنا كٶرسەتٸلەتٸن الۋان تٷرلٸ كٶمەك تۋرالى جان-جاقتى ماعلۇمات بەردٸ. ەگەر قازاقستاننىڭ ۇلتتىق ەكونوميكاداعى قول جەتكٸزگەن تابىستارى مەن جوعارىدا اتالعان قور قۇرىلماسا, مۇنىڭ بٸرٸ دە بولماس ەدٸ. كەزٸندە سونىڭ بەرٸن تاراتىپ بەرەيٸك دەگەندەر دە بولعان, بٸراق ٶمٸر بٸز قابىلداعان شەشٸمنٸڭ دۇرىس بولعانىن كٶرسەتتٸ.
ەندٸ ٷكٸمەت پەن جەرگٸلٸكتٸ اتقارۋشى ورگاندارى سونى ٷنەمدٸ تٷردە, رەت-رەتٸمەن ورىنداۋعا كٸرٸسۋٸ كەرەك. ەر مينيستر, ەربٸر وبلىس, قالا جەنە اۋدان باسشىلارى جٷيەمەن, تەرتٸپپەن, ٷيلەسٸممەن, ناقتى جوسپارمەن, نىق سەنٸممەن ەرەكەت ەتٸپ, ۋاقىتشا قيىندىقتان شىعۋعا بارلىق كٷش-قۋاتتى جۇمىلدىرۋى قاجەت. Nur Otan پارتيياسىنىڭ مٷشەلەرٸ دە وسى بٸر ساۋاپتى ٸستٸڭ الدىڭعى قاتارىنان تابىلۋى تيٸس.
ەلٸمٸزدٸڭ ەڭ ٷلكەن بايلىعى – ادام مەن ونىڭ ٶمٸرٸ بولعاندىقتان, ەربٸر ادام ٶزٸنٸڭ, وتباسىنىڭ, اتا-اناسى مەن بالا-شاعاسىنىڭ ٶمٸرٸنە, دەنساۋلىعىنا زور جاناشىرلىقپەن, ەرەكشە جاۋاپكەرشٸلٸكپەن قاراۋى كەرەك. ٶيتكەنٸ ۇلت دەنساۋلىعى – مەملەكەت قاۋٸپسٸزدٸگٸنٸڭ قۇرامداس بٶلٸگٸ.
دەل وسى تۇستا بەرٸمٸزگە حالقىمىزدىڭ ەردايىم ٷلكەنگە قۇرمەت كٶرسەتٸپ, كٸشٸگە قامقور بولاتىن ابزال قاسيەتتەرٸ سەپتٸگٸن تيگٸزەدٸ دەپ سەنەمٸن.
ادامنىڭ ٶزٸنە دەگەن سەنٸمٸ – ٷلكەن كٷش. بۇل بويىمىزعا – قاجىر, دەنەمٸزگە – قۋات, جٷرەگٸمٸزگە سەنٸم ۇيالاتادى. بٸز قازٸر كٶمەككە اسا مۇقتاج قارييالاردى, ارداگەرلەرٸمٸزدٸ, كٶپبالالى انالاردى, ەل-اۋقاتى تٶمەندەردٸ, جۇمىسقا جارامسىز جانداردى ەرەكشە قامقورلىققا الۋىمىز كەرەك. حالقىمىزدىڭ بويىنداعى ۇرپاقتان ۇرپاققا ٷزٸلمەي جەتكەن ەڭ ٸزگٸ قاسيەتتەر بٸزدٸ وسىعان ٷندەيدٸ.
دەل قازٸر بٷكٸل ادامزات جولايرىقتا تۇر. ەلەمدٸك گەوساياساتتى, ەكونوميكانى, ەكولوگييانى, قوعام ٶمٸرٸنٸڭ سان الۋان سالاسىن قامتىپ, تٸزبەكتەلە كەلگەن, بۇرىن-سوڭدى بولماعان پروبلەمالار ەلەم مەملەكەتتەرٸنٸڭ قارىم-قاتىناسىن دا ٶزگەرتە باستادى. ٷندٸ حالقىنىڭ ۇلى گۋمانيست قايراتكەرٸ ماحاتما گاندي: «ەلەمدٸ ٶزگەرتۋ ٷشٸن ەۋەلٸ ٶزٸمٸز ٶزگەرۋٸمٸز كەرەك», دەگەن ەكەن. كەشە عانا بٸر-بٸرٸن اياقتان شالىپ, جاعادان الىپ, «سانكتسييالىق سوعىستارعا» جول اشقان مەملەكەتتەر ەندٸ ٶزارا كٶمەك قولىن سوزىسۋدا. بۇل – جاھاندىق دەڭگەيدەگٸ ٷلكەن ٶزگەرٸستەردٸڭ باستاۋى.
ەلەم تاريحىندا ونداعان جىلعا, تٸپتٸ جٷز جىلدان دا استام ۋاقىتقا سوزىلعان تالاي سوعىستار, شيەلەنٸستٸ جاعدايلار مەن كيكٸلجٸڭدەر ورىن العان. ميلليونداعان ادامدى باۋداي تٷسٸرگەن ٸندەتتەر دە از بولماعان. ادامزات سونىڭ بەرٸن جەڭگەن. جان القىمنان الىپ تۇرعان بۇل شىرعالاڭنان دا شىعامىز. ەلەمنٸڭ ەڭ الپاۋىت مەملەكەتتەرٸ وسى قيىندىقتان ساباق الۋى كەرەك.
كەزٸندە ەيتەكە بي بابامىز: «ەل مۇراتى – كٶرەشەك, ەر مۇراتى – كەلەشەك. وسىلاردى ويلاعان – قويماس تٷبٸ سٷيٸنبەي», دەگەن ەكەن. قانداي كەرەمەت ايتىلعان سٶز! دەل قازٸر بٸزگە بٷكٸل ادامزات ٶركەنيەتٸن سٷرٸندٸرەتٸن ەمەس, بارشا ەلەم حالقىن سٷيٸندٸرەتٸن جاڭاشىل ساياسات كەرەك.
كەز كەلگەن قيىندىق ادامدى تىعىرىقتان شىعۋعا, ٶزگەشە ويلاۋعا, قالىپتاسقان جۇمىس تەسٸلدەرٸن جەتٸلدٸرۋگە باستايدى. ال بۇل عىلىم مەن تەحنولوگييانى دامىتۋعا, سەرگەك ٶمٸر سالتىن قالىپتاستىرۋعا الىپ كەلەدٸ. بٷگٸندە ەڭبەكتٸ ۇيىمداستىرۋدىڭ كرەاتيۆتٸ ەدٸستەرٸ, تٸپتٸ جاڭا كەسٸپ تٷرلەرٸ شىعا باستادى. قازٸر ادامدار بٸرتٸندەپ قاعازباستىلىقتان ارىلىپ, قاشىقتان جۇمىس ٸستەۋ رەجٸمٸنە كٶشتٸ. وسىنىڭ بەرٸ بٸر كەزدە الدىن الا جوسپارلانىپ, كەڭٸنەن ويلاستىرىلعان شارالاردىڭ ارقاسىندا عانا مٷمكٸن بولىپ وتىر.
رۋحى مىقتى, ٶزٸنە سەنٸمدٸ ادامدى قيىندىقتار شىنىقتىرادى. سوندىقتان بٸز بويكٷيەزدٸكتەن, سارىۋايىمنان, ەنجارلىقتان ارىلىپ, تىعىرىقتان شىعۋدىڭ جولىن ٸزدەگەن بٷكٸل ەلەم حالقىمەن بٸرگە شيرىعا, شىڭدالا تٷسۋٸمٸز كەرەك.
«بٸرلٸك جوق جەردە تٸرلٸك جوق», دەگەن ەكەن ەيگٸلٸ دانىشپان تٶلە بي. بەرەكە-بٸرلٸكتٸڭ المايتىن قامالى, باعىندىرمايتىن بيٸگٸ بولمايدى. بٸز ٷشٸن اتا-بابالارىمىز عاسىرلار بويى اڭساپ كٷتكەن, 30 جىلعا جۋىق ۋاقىت بۇرىن قولىمىز جەتكەن ازاتتىقتى مەڭگٸ باياندى ەتۋدەن اسقان مۇرات جوق. قازاقستان – حالقىمىز تاتۋ-تەتتٸ جەنە كەلٸسٸمدە ٶمٸر سٷرٸپ جاتقان ورتاق شاڭىراعىمىز. الۋاندىعىمىز – بەسەكەلٸ جەنە جاھاندىق ەلەمدەگٸ بٸزدٸڭ باعا جەتپەس بايلىعىمىز بەن ارتىقشىلىعىمىز. تەۋەلسٸزدٸك جىلدارى قول جەتكٸزگەن بارلىق تابىسىمىزدىڭ قاينارى – ەڭ الدىمەن حالقىمىزدىڭ بەرەكە-بٸرلٸگٸ. اللا تاعالا بٸزدٸ وسى بٸرلٸگٸمٸزدەن دە, تٸرلٸگٸمٸزدەن دە ايىرماسىن.
مەن سٶزٸمدٸ الدىمەن اعا ۇرپاق پەن زييالى قاۋىم ٶكٸلدەرٸنە ارنايمىن: حالىقتى ىنتىماققا شاقىرىپ, جاقسىلىققا, ٸزگٸ امالدار جاساۋعا, سالاماتتى ٶمٸر سالتىن ۇستانۋعا ٷندەڭٸزدەر. «ىرىس الدى – ىنتىماق» ەكەنٸن ۇمىتپاڭىزدار. جاستاردى ەڭبەككە, بٸلٸم الۋعا, قاتارىنىڭ الدى بولۋعا تەربيەلەڭٸزدەر. ۇرپاق الدىنداعى جاۋاپكەرشٸلٸك بٸزدٸ وسىعان مٸندەتتەيدٸ.
جاڭا ٶسكٸن – جاس ۇرپاققا ايتارىم: تەۋەلسٸزدٸك جىلدارى دٷنيەگە كەلگەن سەندەر كەلەر جىلى وردا بۇزار وتىزعا تولاسىڭدار. ەلٸمٸزدەگٸ ەڭ قۋاتتى كٷش – ٶزدەرٸڭسٸڭدەر. اعا ۇرپاق سەندەر ٷشٸن قولدان كەلگەننٸڭ بەرٸن جاسادى, ەندٸ سەندەردٸڭ دە كٷش-قايرات جۇمسايتىن كەزدەرٸڭ كەلدٸ. جاماندىقتان, جات ەدەتتەن ساقتانىپ, يگٸ ٸستەر جاساۋعا ۇمتىلىڭدار. ٷلكەنگە – ٸزەتتٸ, كٸشٸگە – قامقور, بٸر-بٸرٸڭە دوس بولىڭدار. «بٸرٸڭدٸ, قازاق, بٸرٸڭ دوس, كٶرمەسەڭ – ٸستٸڭ بەرٸ بوس» دەگەن اباي اتالارىڭنىڭ ٶسيەتٸن ەشقاشان ەستەن شىعارماڭدار.
كەسٸپكەرلەرگە دە ارنايى ايتارىم بار: سٸزدەر تەۋەلسٸزدٸكتٸڭ ارقاسىندا ٶز ٸستەرٸڭٸزدٸ قالىپتاستىرىپ, اياقتارىڭىزعا نىق تۇردىڭىزدار, مول دەۋلەتكە كەنەلدٸڭٸزدەر. ەندٸ «مەن ەلٸمە نە بەرەمٸن?» دەيتٸن كەزدەرٸڭٸز دە كەلدٸ.
وسى ورايدا, مەنٸڭ ٶتٸنٸشٸم بويىنشا ٶز وتانداستارىنا قول ۇشىن بەرٸپ, قارجىلاي, زاتتاي كٶمەكتەسٸپ جاتقان كەسٸپكەر ازاماتتار بارشىلىق. وسى بٸر جاراسىمدى ٷردٸس, يگٸ ٸس ودان ەرٸ جالعاسىن تابادى دەپ سەنەمٸن.
ۇرپاق پەن دەستٷر ساباقتاستىعى بولعان جەردە عانا يگٸلٸك پەن ٸزگٸلٸك قاتار ٶركەن جايادى. وسى قاسيەتتٸ قاعيدا ەربٸر قازاقستاندىقتىڭ جادىنان, جٷرەگٸنەن ورىن الۋى كەرەك.
ماعان نەبٸر قيىن-قىستاۋ كٷندەردە ەشقاشان نامىسىن بەرمەگەن, قاشاندا بٸرلٸگٸ بەكەم, پەيٸلٸ كەڭ, قۇشاعى اشىق, باۋىرمال حالىققا باسشىلىق ەتۋ باقىتى بۇيىردى. سوندىقتان قازٸرگٸدەي الابۇرتپا كٶڭٸل جاعدايىندا دانا دا دارقان حالقىما – بارشاڭىزعا زور ريزاشىلىققا تولى وسى سٶزدەرٸمدٸ جولدادىم.
بٸز تەۋەلسٸزدٸك جىلدارى سان الۋان قيىندىق پەن داعدارىستى باستان ٶتكەردٸك. سونىڭ بەرٸندە مەن انىق جاعدايدى, تٷيتكٸلدٸ پروبلەمالاردى اشىق تٷردە الدارىڭىزعا جايىپ سالىپ وتىردىم. سٸزدەر ماعان ٷنەمٸ سەنٸم ارتتىڭىزدار, مەن تۋعان حالقىمنىڭ سول سەنٸمٸنەن ۇدايى كٷش-قۋات الدىم. سول ٷشٸن سٸزدەرگە تاعى مىڭ دا بٸر العىسىمدى بٸلدٸرەمٸن.
ۇلت دەنساۋلىعى مەن مەملەكەت قاۋٸپسٸزدٸگٸ – بٸر-بٸرٸمەن ەتەنە, ەگٸز ۇعىمدار. مەملەكەت بۇل قيىندىقتان شىعۋ ٷشٸن قولدان كەلگەننٸڭ بەرٸن جاسايدى جەنە تيٸستٸ شارانىڭ بارلىعىن اتقارادى. بٸردە-بٸر ادام, ەلٸمٸزدٸڭ ەشبٸر ازاماتى قامقورلىقسىز قالمايدى.
بٸز – بٸرتۇتاس ەل, بٸرلٸگٸ بەرٸك جۇرتپىز. مەن ەرقاشان حالقىممەن بٸرگە بولعانمىن, بۇل جولى دا سٸزدەرمەن بٸرگەمٸن.
بٸز بٸرگەمٸز. قيىندىققا قايىسپاي, بەلٸمٸزدٸ بەكەم بۋىپ, بەرەكە-بٸرلٸگٸمٸزدەن ايرىلمايىق. سوندا عانا بٸز قاستەرلٸ تەۋەلسٸزدٸگٸمٸزدٸ ساقتاپ, قازاقستاندى مەڭگٸلٸك ەل بولۋعا لايىقتى ەتە الامىز.
نۇرسۇلتان نازارباەۆ,
قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ تۇڭعىش پرەزيدەنتٸ – ەلباسى
