بەيسەنبٸدە ٷكٸمەت ٷيٸندە پرەمەر-مينيستر ەليحان سمايىلوۆ ورتالىق مەملەكەتتٸك ورگاندار مەن وبلىس ەكٸمدٸكتەرٸ باسشىلىعىنىڭ قاتىسۋىمەن ەلەۋمەتتٸك ماڭىزى بار ازىق-تٷلٸك تاۋارلارىنىڭ باعاسى مەسەلەلەرٸ بويىنشا كەڭەس ٶتكٸزدٸ, دەپ حابارلايدى "ۇلت اقپارات" primeminister.kz سايتىنا سٸلتەمە جاساپ.
ساۋدا جەنە ينتەگراتسييا بٸرٸنشٸ ۆيتسە-مينيسترٸ ارمان شاققاليەۆ وسى جىلدىڭ 10 ايىندا ازىق-تٷلٸك ينفلياتسيياسى 20,5%-عا جەتكەنٸن حابارلادى. ٶتكەن ايدىڭ قورىتىندىسى بويىنشا ەلەۋمەتتٸك ماڭىزى بار ازىق-تٷلٸك تاۋارلارىنا باعانىڭ ٶسۋٸ 0,8%-دى قۇرادى. اتاپ ايتقاندا, جۇمىرتقا 7,6%-عا, ۇن 3,9%-عا, كٷرٸش 3%-عا, سٷت 2,2%-عا قىمباتتادى. سونىمەن قاتار بٸر اپتا ٸشٸندە سەبٸز (0,8%), كارتوپ (0,6%), قانت جەنە قىرىققابات (0,1%) قۇنى تٶمەندەگەن.
ازىق-تٷلٸك ٶنٸمدەرٸنٸڭ كٶلەمٸنە باعانى تۇراقتاندىرۋ ٷشٸن استىقتى, جەمشٶپ بازاسىن جەنە كٷنباعىس مايىن ارزانداتۋ مەسەلەسٸ جوسپارلانىپ وتىر. ونىڭ ايتۋىنشا, بۇل رەتتە جۇمىرتقا, ٶسٸمدٸك مايى, كٷرٸش سيياقتى جەكەلەگەن تاۋار پوزيتسييالارى بويىنشا نارىق سۋبەكتٸلەرٸنٸڭ جوسىقسىز ەرەكەتتەرٸ بايقالادى.
«اباي وبلىسىنا بارعان كەزدە سەمەيدەن 200 شاقىرىم جەردە ورنالاسقان قۇس فابريكالارى جۇمىرتقانى وندىعىنا 360-380 تەڭگەدەن ساتقان, ال سوڭعى ساتىپ الۋشىعا ول 600 تەڭگەدەن ٶتكٸزٸلگەنٸ انىقتالدى. وسىعان بايلانىستى مونوپوليياعا قارسى ەرەكەت ەتۋدٸڭ شۇعىل شارالارىن قابىلداۋ قاجەت. سونىمەن قاتار سوڭعى كەزدەرٸ باسپاسٶزدە جەكەلەگەن تاۋار ٶندٸرۋشٸلەردٸڭ الداعى ۋاقىتتا باعانىڭ كٶتەرٸلەتٸنٸ تۋرالى مەلٸمدەمەلەرٸ جارييالانۋدا. بۇل رەتتە تيٸستٸ تٷردە ەرەكەت ەتۋ قاجەت», — دەدٸ ارمان شاققاليەۆ.
اۋىل شارۋاشىلىعى مينيسترٸ ەربول قاراشٶكەەۆ قىزاناق, قييار جەنە جۇمىرتقا باعاسىنىڭ ٶسۋ سەبەپتەرٸن تالداۋ قورىتىندىلارى, سونداي-اق ولاردىڭ باعاسىن تۇراقتاندىرۋ جٶنٸندەگٸ ىقتيمال شارالار تۋرالى باياندادى. ول كەيبٸر تاۋار ٶندٸرۋشٸلەر مەملەكەتتٸك سۋبسيدييالاۋ كٶلەمٸن ۇلعايتۋدى سۇرايتىنىن اتاپ ٶتتٸ.
«بيىل اۋىل شارۋاشىلىعىن سۋبسيدييالاۋ ەكٸ ەسەگە ۇلعايتىلدى, بٸراق ونى الاتىنداردىڭ ازىق-تٷلٸك باعاسىن 20%-عا كٶتەرگەنٸن كٶرٸپ وتىرمىز. مۇنداي جاعدايعا كٶنە الماسپىز. ەگەر بٸز سۋبسيدييا بەرسەك, وندا ولار قارسى مٸندەتتەمەلەر قابىلداۋى كەرەك. سۋبسيدييالاۋ جٷيەسٸ ناقتى جۇمىس ٸستەۋٸ تيٸس», — دەدٸ ەليحان سمايىلوۆ.
مونوپوليياعا قارسى دەن قويۋ شارالارى بويىنشا بەسەكەلەستٸكتٸ قورعاۋ جەنە دامىتۋ اگەنتتٸگٸ تٶراعاسىنىڭ بٸرٸنشٸ ورىنباسارى رۋستام احمەتوۆ سٶز سٶيلەدٸ. ٶڭٸرلەردەگٸ احۋال جايلى ۇلىتاۋ وبلىسىنىڭ ەكٸمٸ بەرٸك ەبدٸعاليۇلى, قوستاناي وبلىسىنىڭ ەكٸمٸ ارحيمەد مۇحامبەتوۆ جەنە اتىراۋ وبلىسىنىڭ ەكٸمٸ سەرٸك شەپكەنوۆ باياندادى.
بايانداماشىلاردى تىڭداعان پرەمەر-مينيستر ازىق-تٷلٸك باعاسىن تۇراقتاندىرۋ بويىنشا مەملەكەتتٸك ورگانداردىڭ قىزمەتٸنە قاتىستى ماڭىزدى مەسەلەلەر بار ەكەنٸن اتاپ ٶتتٸ.
«مينيسترلٸكتەر مەن ەكٸمدٸكتەردە ەلەۋمەتتٸك ماڭىزى بار ازىق-تٷلٸك تاۋارلارىنىڭ باعاسىن رەتتەۋ ٷشٸن بارلىق قاجەتتٸ قۇرالدار, قارجى قۇرالدارى, باقىلاۋ فۋنكتسييالارى بار, بٸراق باعانىڭ ٶسۋ سەرپٸنٸ جوعارى», — دەدٸ ەليحان سمايىلوۆ.
سونداي-اق ول بۇعان دەيٸن «اينالىم سحەماسىن» قارجىلاندىرۋدى 100 ملرد تەڭگەگە دەيٸن جەتكٸزۋ تاپسىرىلعانىن, الايدا التى ٶڭٸر – الماتى, جامبىل, پاۆلودار, اتىراۋ, قوستاناي جەنە اقمولا وبلىستارى وسى ۋاقىتقا دەيٸن ونى ٸسكە اسىرماعانىن اتاپ ٶتتٸ.
ونىڭ ايتۋىنشا, قىزمەتٸن قايتا فورماتتاۋ تاپسىرىلعان باعا بەلگٸلەۋ تٸزبەگٸن تەرگەۋ جٶنٸندەگٸ ٶڭٸرلٸك كوميسسييالاردىڭ جۇمىسىنان ەلٸ دە نەتيجە جوق جەنە كٶكٶنٸس ساقتاۋ قويمالارى بويىنشا دەرەكتەر بازاسىن ٶزەكتەندٸرۋ جٷرگٸزٸلمەگەن.
«بۇل – ەكٸمدٸكتەردٸڭ ەلسٸز جۇمىسىنىڭ جەنە اۋىل شارۋاشىلىعى, ساۋدا جەنە ينتەگراتسييا مينيسترلٸكتەرٸ تاراپىنان ٷيلەستٸرۋدٸڭ جەتكٸلٸكسٸزدٸگٸنٸڭ نەتيجەسٸ. ٶز مٸندەتتەرٸن تيٸسٸنشە ورىنداماعانى ٷشٸن اتالعان ٶڭٸرلەر ەكٸمدەرٸنٸڭ جەتەكشٸلٸك ەتەتٸن ورىنباسارلارىن تەرتٸپتٸك جاۋاپكەرشٸلٸككە تارتۋدى تاپسىرامىن», — دەدٸ ەليحان سمايىلوۆ.
سونىمەن قاتار پرەمەر-مينيستر ساۋدا جەنە ينتەگراتسييا مينيسترلٸگٸنە وسى باعىتقا جەتەكشٸلٸك ەتەتٸن لاۋازىمدى تۇلعالاردى تەرتٸپتٸك جاۋاپكەرشٸلٸككە تارتۋعا ۇسىنىس ەنگٸزۋدٸ, سونداي-اق ساۋدا كوميتەتٸنٸڭ تٶراعاسىن قىزمەتٸنەن بوساتۋدى تاپسىردى.
قورىتىندىلاي كەلە, ول قييار, قىزاناق جەنە جۇمىرتقا سيياقتى باعانىڭ ەڭ كٶپ ٶسۋٸ بايقالاتىن تاۋارلىق پوزيتسييالار بويىنشا ناقتى شارالار قابىلداۋ قاجەت ەكەنٸن اتاپ ٶتتٸ.
«نەگٸزگٸ جەتكٸزۋشٸلەردٸڭ كٸم ەكەنٸن, باعانىڭ نەگە ٶسٸپ جاتقانىن انىقتاۋ كەرەك. ەگەر ولار ٶز مارجالارىن باعانى كٶتەرۋدٸڭ ەسەبٸنەن السا, وندا نارىقتىق ورتادا جۇمىس ٸستەسٸن, ال بٸز سۋبسيدييالاردى باسقا باعىتتارعا جۇمسايمىز. بۇل رەتتە ٶڭٸرلەردە رۇقسات ەتٸلگەن ساۋدا ٷستەمەسٸنە جەنە ارنايى كوميسسييالاردىڭ جۇمىسىنا مونيتورينگتٸ جٷيەلٸ جولعا قويۋ قاجەت. ەرٸپتەستەر, ەلەۋمەتتٸك ماڭىزى بار ازىق-تٷلٸك ٶنٸمدەرٸنٸڭ نەگٸزسٸز ٶسۋٸنە جول بەرمەۋ جٶنٸندەگٸ جۇمىستى كٷشەيتۋدٸ سۇرايمىن. قۇرالداردىڭ بەرٸ بار», — دەپ تٷيٸندەدٸ ەليحان سمايىلوۆ.
