ەلباسىنىڭ «قازاقستاندىقتاردىڭ ەل-اۋقاتىنىڭ ٶسۋٸ: تابىس پەن تۇرمىس ساپاسىن ارتتىرۋ» اتتى كەزەكتٸ جولداۋى ەل تاريحىنداعى ەرەكشە وقيعا بولدى. ونداعى قوزعالعان قوعامدىق-ەلەۋمەتتٸك مەسەلەلەردٸڭ ٸشٸندە ماعان ەرەكشە ەسەر ەتكەنٸ – ۇستاز مەرتەبەسٸ جايىنداعى تولعامدى تۇجىرىم.
مەكتەپتە وقىپ جٷرگەن كەزدەرٸمٸزدە (1960-1970 جج.) بٸز ۇستازداردى «مۇعالٸم» دەپ قانا اتايتىنبىز. ەڭ اقىلدى ەرٸ ەڭ قايراتتى, ەڭ باتىل, ەڭ سٷيكٸمدٸ ادامعا بەرٸلەر اسا جوعارى مەرتەبە رەتٸندە قابىلدايتىنبىز بٸز ونى. وندا اتا-انالىق مەيٸرٸم-قايىرىمنىڭ دا ٶزٸندٸك بٸر جانتەبٸرەنتەرلٸك ەنەرگەتيكاسى بولعانىن بٸز كەيٸندە اڭعاردىق.
بٸلە, بٸلگەنگە, ۇستازدىق دەگەن – ەشقانداي تەڭدەسٸ جوق, نٶمٸرٸ بٸرٸنشٸ ماماندىق. ۇستاز الدىن كٶرمەيتٸن, ۇستاز بٸلٸگٸن قاجەتسٸنبەيتٸن ادام بولمايدى. جارىقتىق مايدانگەر ەكەم: «شايتاندا عانا ۇستاز بولمايدى» دەۋشٸ ەدٸ. سول سٶزدٸڭ كٶپسىرلى رۋحاني ماعىناسى مەن مەنٸسٸن بٸز ەسەيا كەلە عانا ۇعىنا باستادىق.
ەلٸ ەسٸمدە, حاميت دەگەن شالعىمۇرتتى, قامشىلى قارت مۇعالٸم بولدى. و كٸسٸ ٶزٸنٸڭ سول شالعى-مۇرتىن سول سەگٸزٶرٸم قامشىسىنىڭ الاقانىمەن «تاراي» وتىرىپ, سابىرلى كەيٸپتە ساباق بەرەتٸن. سول سارىالا قامشى بٸزدٸڭ «تەربيە جٶنٸندەگٸ ۇستازىمىز» دا-تىن. بٸردەمە بٷلدٸرە قالساق-اق, سو جارىقتىق نايزاعايداي ويناپ شىعا كەلەتٸن..
وندا, مۇعالٸمدەرٸمٸزدٸڭ بەرٸ دە ەركەك مۇعالٸم ەدٸ.
«قارا مۇعالٸم» (ۇمىتپاسام, شىن اتى مۇقامەدييا بولدى-اۋ دەيمٸن), بەكەن (جانۋاقاس) دەگەن التىن ۇستازدارىمىز بولدى. بٸز مەكتەپكە جيىرما-وتىز شاقىرىم اۋماقتى الىپ جاتقان قىستاق-قىستاقتان قايسىمىز اتپەن, قايسىمىز تٷيەمەن, قايسىمىز ٶگٸزبەن قاتىناپ وقيتىنبىز. مۇعالٸم كەلە جاتسا, انادايدان قالت تۇرا قالىپ, جاماۋ-جاماۋ ٷستٸ-باسىمىزدى جٶندەمەككە ەلەككە تٷسٸپ, جامىراسا سەلەم بەرۋشٸ ەك...
سوندا, بالا كەزدە بايقايمىز عوي, اقساقالداردان باستاپ, كولحوز باستىعىنا دەيٸن, بەرٸ دە و زاماندا مۇعالٸممەن كەڭەسٸپ, بٸي الدىنا بارعانداي, سونىڭ ۋەجٸنە جٷگٸنەتٸن.
كەيٸن, كەلە-كەلە, ەيەل مۇعالٸمدەردٸڭ سانى كٷرت كٶبەيدٸ. قازٸر سالعاستىرا قاراساق, ەركەك مۇعالٸم مٷلدە جوق ەسەپ-تٸ. جاسىراتىنى جوق, بٸرجاقتى ول تەندەنتسييانىڭ, بالا وقۋى مەن تەربيەسٸنە, مٸنەز-قۇلقىنا, بەلگٸلٸ بٸر مٶلشەردە, كەرٸ ەسەر ەتەتٸنٸن دە بايقاعانىمىزعا كٶپ جىلدىڭ جٷزٸ بولدى. بۇل دا بٸر - ويلاناتىن شارۋا-تىن.
قازٸر ۇستازداردى «مۇعالٸم» دەپ اتاۋ دا مٷلدە ۇمىتىلدى. ۇستازدىڭ ەلەۋمەتتٸك, قوعامدىق مەرتەبەسٸ دە, اتقاراتىن پەداگوگيكالىق نەگٸزگٸ قىزمەتٸ دە سول قاسيەتتٸ اتاۋمەن بٸرگە كٶمەسكٸلەنە, ادىرا قالعانداي بولىپ كٶرٸنەتٸن ماعان. ٶيتكەنٸ, باسپاسٶز ٶنٸمدەرٸنە جازىلۋ ناۋقانىنا دا, مەكتەپ ماڭايىنداعى كٶشە-كٶشەنٸڭ تازالىعىنا دا, تٷرلٸ ٷگٸت-ناسيحات ٸستەرٸنە دە, مەكتەپتٸڭ جٶندەۋ جۇمىستارىنا دا, باسقا الۋان ٸس-شارالارعا دا, بەرٸنە-بەرٸنە ۇستازدار جاۋاپتى بولاتىن بولدى. جەر-جەردە, ۇستاز بٸتكەن ەكٸمدٸكتٸڭ قولجاۋلىعىنا اينالدى. ونىڭ ٷستٸنە, وقۋ باعدارلامالارى, زامان تالابىنا وراي, كٷرت كٷردەلەنٸپ ول كەتتٸ. ۇرپاقتىڭ دەۋٸر ٷدەرٸسٸنە ساي اكسەلەراتسييالىق-گەنەتيكالىق تابيعي پسيحولوگيياسى دا جىل ٶتكەن سايىن سۇراپىل ٶزگەرٸپ بارا جاتىر. ال, ۇستازداردىڭ جاعدايى ەلگٸندەي مٷشكٸل كٷيدە قالىپ قويدى. ەرينە, ەرتە مە, كەش پە, ول سوراقىلىققا بٸر تىيىم بولۋى كەرەك ەدٸ.
ەل پرەزيدەنتٸنٸڭ اتالمىش جولداۋىندا تالقىلانعان ۇستازدار جالاقىسى (و جٶنٸندە مىناداي دا "مەتەل" بار: "مۇعالٸمنٸڭ شايلىعىن دا جاساي الماساڭ, سوتتىڭ ايلىعىن كٶتەرٸپ ەلەككە تٷسەرسٸڭ"), وقۋ ورىندارىنىڭ بٸلٸم بەرۋ ساپاسى, وقۋشىلاردىڭ وقۋ جٷكتەمەسٸن ازايتۋ, بٸلٸم سالاسىن قارجىلاندىرۋدى ەسەلەۋ جٶنٸندەگٸ شەشٸمدٸ ويلاردىڭ, ەڭ باستىسى - پەداگوگ مەرتەبەسٸ تۋرالى قابىلدانار زاڭ جٶنٸندەگٸ كەسكەكتٸ ۇيعارىمنىڭ ٶزٸم ٷشٸن كٶپتەن كٷتكەن اسا ماڭىزدى جاڭالىق بولعانى دا سودان. سەبەبٸ, كٶپتەگەن ماماندىقتارىمنىڭ ٸشٸندەگٸ ەڭ ارداقتىسى دا – ٶزٸمنٸڭ مۇعالٸمدٸك ماماندىعىم. سوندىقتان, ەلباسىنىڭ بۇل جولداۋىندا ايتىلعان ٶزگە دە مەسەلەلەر مەنٸ ەرەكشە تولعانتتى. تولعانتىپ قانا قويعان جوق, ولاردىڭ جٷزەگە اسۋىنا قولداۋ كٶرسەتە وتىرىپ, ٶزٸمدٸك ٷلەس قوسپاعىمنىڭ ازاماتتىق پارىز ەكەنٸن دە انىق سەزٸنٸپ وتىرمىن..
يە, ۇستازسىز ادام بولمايدى. ۇستاز الدىن كٶرگٸسٸ كەلمەيتٸندەر مەن ۇستازدارىن قادٸرلەي بٸلمەيتٸندەرگە, ۇستازداردىڭ الاڭسىز بٸلٸم بەرۋٸنە جاعداي جاسامايتىندارعا ٶمٸردٸڭ ٶزٸ ۇستاز بولادى. ال, ٶمٸر ۇستازدىعى – ٶتە قاتال, تٸپتٸ, قاتىگەز دە بولۋى ەبدەن مٷمكٸن...
تىنىشتىقبەك ەبدٸكەكٸمۇلىنىڭ فەيسبۋكتاعى جازباسىنان
