مٸندەتتەر مٸنسٸز اتقارىلۋى تيٸس

كەشە پرەمەر-مينيستر باقىتجان ساعىنتاەۆتىڭ تٶراعالىعىمەن سەلەكتورلىق رەجٸمدە كەزەكتٸ ٷكٸمەت وتىرىسى ٶتتٸ.

قاردان تۋىنداعان قاربالاس

ٷكٸمەت وتىرىسى ٷنەمٸ سەي­سەنبٸدە ٶتەتٸنٸنە دە ٷي­رە­نٸپ قال­عانبىز. الايدا, كەي­بٸر كەز­دەرٸ كٷتپەگەن جەردەن كەس­تە ٶزگەرٸپ, نە بٸر كٷن ەرٸ نە بەرٸ جىلجيتىنى بار. بٸ­راق ول دا الدىن الا حابار­لا­نىپ, سول كٷنگە دايىن بو­لا­مىز. الايدا, اۋا رايى­نىڭ قۇبى­لىسى ەشكٸمگە ەسكەرت­پەيدٸ. مٸنەكي, استانانىڭ ال­عاش­قى قالىڭ قارى دا دەل وسى دٷيسەنبٸگە دٶپ كەلٸپتٸ.

قاردىڭ سالدارىنان قالا كٶشەلەرٸندە ۇزىن-سونار كەپ­تەلەك بولىپ, بارار جەرٸمٸزگە ەزەر جەتتٸك. ەسەسٸنە, ەلوردا ەكٸ­مٸ ەسەت يسەكەشەۆتٸڭ ٷكٸمەتكە ەسەپ بەرۋٸنە تۋرا كەلدٸ.

ٷكٸمەت وتىرىسى بەلگٸلەنگەن ۋاقىتىنان سەل كەشٸگٸپ باس­تالدى. ونىڭ باستى سەبەبٸ – ەرينە, ەلگٸ قالىڭ جاۋعان قار. ٷكٸمەت باسشىسى وتىرىستىڭ كٷن تەرتٸبٸندەگٸ نەگٸزگٸ مەسە­لە­لەرگە كٶشپەس بۇرىن استانا قا­لاسىنىڭ ەكٸمٸنەن كٶشەلەردەگٸ جاعدايدىڭ مەن-جايىن سۇرادى.

«جۇمىسىمىزدى باستاماس بۇرىن ەسەت ٶرەنتايۇلىنا بٸر سۇراق, بٷگٸن جۇرتتىڭ بەرٸ تٷنٸمەن جاۋعان قارعا بايلانىستى جۇمىسقا كەشٸگٸپ كەلٸپ جاتىر. بٸزدٸڭ دە وتىرىسىمىز كەشٸگٸپ ٶتۋدە. قالانىڭ بەرٸ تۇرىپ قالدى.

ەشبٸر دايىندىق جوق سيياقتى. جاعداي نە بولىپ جاتىر?» دەدٸ ب.ساعىنتاەۆ. ال قالا ەكٸمٸنٸڭ ايتۋىنشا, دايىندىق جاسالعان. بٸراق اۋا رايىنىڭ كٷرت ٶزگەرۋٸ قيىندىق تۋعىزىپ وتىر.

«تٷنگٸ ساعات ەكٸدەن باستاپ جۇمىس ٸستەپ جاتىرمىز. جالپى, جولدار تازا. بٸراق قاردىڭ كٶپ جاۋعانىنا بايلانىس­تى شىنىمەن دە ٷلكەن كەپتەلەكتەر پايدا بولدى. مەنٸڭشە, جاقىن ارادا بەرٸ رەتتەلەدٸ», دەدٸ ە.يسەكەشەۆ. ٷكٸمەت باسشىسى جولدارداعى قار جيناۋعا قاتىستى جاعدايدى ايرىقشا باقىلاۋدا ۇستاۋدى تاپسىردى.

ۆەتەرينارلىق باقىلاۋ كٷشەيەدٸ

ٷكٸمەت وتىرىسىندا نەگٸزٸنەن ەلدەگٸ ۆەتەرينارلىق قاۋٸپسٸزدٸك مەسەلەلەرٸ, ينۆەس­تيتسييا تارتۋ, سونىمەن قاتار, ۋنيۆەر­سيادا-2017-گە دايىندىق بارىسى قارالدى. ەلٸمٸزدەگٸ ۆەتەرينارييا سالاسىنىڭ جاي-كٷيٸن اۋىل شارۋاشىلىعى بٸرٸنشٸ ۆيتسە-مينيسترٸ قايرات ايتۋعانوۆ باياندادى.

ۆەتەرينارييا سالاسىنىڭ نەگٸزگٸ فۋنكتسييالارى ەكٸمدٸك ارقىلى جٷزەگە اسى­رىلادى. مىسالى, ۆاكتسيناتسييانى ۇيىم­داستىرۋ جەنە جٷرگٸزۋ, جانۋارلاردى بٸرە­گەي­لەندٸرۋ جەنە سانيتارلىق مال سويۋدى ۇيىم­داستىرۋ, ۆەتەرينارلىق انىقتامانى بەرۋ, ٸشكٸ ساۋدا وبەكتٸلەرٸنە, جەكە ۆەتەري­نار دەرٸگەرلەردٸڭ جۇمىسىنا, ەمدەۋ مە­كەمەلەرٸنە, دەرٸحانالار مەن زەرتحا­نا­لارعا, ۆەتەرينارلىق-سانيتارلىق ساراپ­تا­مالارعا باقىلاۋ جٷرگٸزۋ جەنە مال قورىمدارىمەن قامتاماسىز ەتۋ جۇ­مىستارىنىڭ بەرٸ ەكٸمدٸكپەن جٷرگٸزٸلەدٸ.

ق.ايتۋعانوۆ بۇدان ەرٸ ۆاكتسينا ساتىپ الۋ جٷيەسٸن جەتٸلدٸرۋ شارالارىنا توقتالدى. «ساپاسىز ۆاكتسينانى ٶندٸرۋدٸڭ بٸردەن-بٸر سەبەبٸ, ۆاكتسينانى قىسقا مەرزٸمدە جەتكٸزۋ بولىپ تابىلادى. وسىعان بايلانىستى, جىل سايىنعى مەملەكەتتٸك ساتىپ الۋ كونكۋرسىن 15 جەلتوقسانعا دەيٸن حابارلاۋ سيياقتى كونكۋرستىق قۇجاتتارعا بٸرنەشە ٶزگەرٸستەر ەنگٸزٸلدٸ», دەدٸ ۆيتسە-مينيستر. سونداي-اق, ۆەتەرينارييا سالاسىن جاڭعىرتۋعا باعىتتالعان الداعى جوسپارلانعان شارالارعا توقتالدى. مەسەلەن, ۆەتپرەپاراتتاردى ٶندٸرۋشٸلەر مەن جەتكٸزۋشٸلەر ٷشٸن تالاپتاردى كٷشەيتۋ كٶزدەلٸپ وتىر. تالاپتار ورىندالماعان جاعدايدا زاڭعا سەيكەس, ليتسەنزييالارىنان ايىرىلىپ قالۋلارى دا مٷمكٸن. ق.ايتۋعانوۆ جاز مەزگٸلٸندەگٸ قاۋٸپتٸ اۋرۋلاردىڭ تارالۋ سەبەپتەرٸن تالداۋ جۇمىستارى ورتالىق پەن ٶڭٸرلەر اراسىنداعى ٷيلەستٸرۋدٸڭ بولماۋىنان ەكەنٸن انىقتاعانىن ايتتى. سوعان وراي مينيسترلٸك بٸرقاتار شارالار قابىلداعان.

اۋىل شارۋاشىلىعى ۆيتسە-مينيسترٸ ق.ايتۋعانوۆ, سونداي-اق, بۇعان دەيٸن ەلدٸ دٷرلٸكتٸرگەن سٸبٸر جاراسىنا قارسى ۆاكتسيناعا سىناق جٷرگٸزگەننەن كەيٸن قۇقىق قورعاۋ ورگاندارىنا تيٸستٸ ماتەريالدار جٸبەرٸلگەنٸن مەلٸمدەدٸ.

ۆيتسە-مينيستردٸڭ ايتۋىنشا, بٷگٸندە زاڭ بويىنشا ۆاكتسينالار ساۋداسىمەن اينالىساتىن كەسٸپورىنداردىڭ كۋەلٸگٸن قايتارۋ تەتٸگٸ قاراستىرىلماعان. سەبەبٸ, ونداي قۇجاتتار شەكسٸز مەرزٸمگە بەرٸلەدٸ. ەندٸگٸ كەزەكتە زاڭعا ٶزگەرٸس ەنگٸزٸپ, ۆاكتسينانى ٶندٸرەتٸن جەنە ساتاتىن كومپانييالارعا قاتىستى تالاپتار كٷشەيتٸلەتٸن بولادى. الداعى ۋاقىتتا بيۋدجەت اقشاسىنا ساتىپ الىناتىن ۆاكتسينالاردى كەسٸبي شەتەلدٸك زەرتxانالار تەكسەرەدٸ. ال اتالعان تاۋارلاردى ساتىپ الۋ كونكۋرستارى جىلدىڭ سوڭىندا ٶتكٸزٸلەدٸ.

ناقتى شارالار قولعا الىنۋى كەرەك

وسى رەتتە ٷكٸمەت باسشىسى اۋىل شا­رۋا­شىلىعى مينيسترلٸگٸنە ۆەتەري­نارلىق قاۋٸپ­سٸزدٸك بويىنشا قۇر ەسكەرتۋ جاساي بەرمەي, ناقتى شارالاردى قولعا الۋ قاجەتتٸگٸن ايتتى.

«ۆاكتسينا تۋرالى ايتىپ جاتىرسىزدار. كٶپ پروبلەما سودان شىعىپ وتىر عوي. نەگٸزٸنەن, ونى xالىقارالىق تالاپتارعا سەيكەستەندٸرۋ كەرەك», دەدٸ ٷكٸمەت باسشىسى. وسى ورايدا پرەمەر-مينيستر كٶرشٸ ەلدەردٸڭ قازاقستاننىڭ ەتٸنە قاتىستى ۆەتەرينارلىق تەكسەرٸستٸ كٷشەيتٸپ جاتقانىن تاعى بٸر مەرتە ەسكە سالىپ, كەلەسٸ جىلى دا كەلەڭسٸز جاع­داي­لار قايتالانباۋى قاجەتتٸگٸن تاپ­سىردى. ب.ساعىنتاەۆ ۆەتەرينارلىق قاۋٸپ­سٸزدٸكتٸ قامتاماسىز ەتۋ بويىنشا جۇ­مىس جٷرگٸزٸلٸپ جاتقانىن, الايدا جوس­پارلانعان ٸس-شارالاردىڭ بارلىعى بٸردەي ورىندالماعانىن دا اتاپ ٶتتٸ. ٶزٸنٸڭ ورىنباسارى – اۋىل شارۋاشىلىعى مينيسترٸ اسقار مىرزاحمەتوۆكە ۆەتەرينارلىق قىزمەتتەردٸڭ جۇمىسىنا باقىلاۋدى كٷشەيتۋدٸ جەنە مال قورىمدارى مەن سٸبٸر جاراسىمەن اۋىرعان مالداردىڭ قورىمدارىن مەملەكەتتٸك جەر كاداس­ترىنىڭ اقپاراتتىق جٷيەسٸنە ەنگٸزۋدٸ قامتاماسىز ەتۋدٸ تاپسىردى. سونداي-اق, پرەمەر-مينيستر جوسپارلانعان مەرزٸمگە دەيٸن قازاقستاننىڭ 5 وبلىسىنىڭ ۆاكتسينالاۋمەن اۋسىلدان ازات ايماق مەرتەبەسٸن الۋى ٷشٸن جۇمىس جٷرگٸزۋدٸ تاپسىردى. ال بٷگٸنگٸ تاڭدا رەسپۋبليكامىزدىڭ قالعان 9 وبلىسىنىڭ اۋماعى رەسمي تٷردە ۆاكتسينالاۋسىز اۋسىلدان ازات ايماق بولىپ تانىلدى.

ينۆەستيتسييالار ەسەلەندٸ

ٷكٸمەت وتىرىسىنىڭ كٷن تەرتٸبٸندە قارالعان كەلەسٸ مەسەلە – ەلٸمٸزگە ينۆەستيتسييالار تارتۋ جايىندا ينۆەستيتسييالار جەنە دامۋ مينيسترٸ جەڭٸس قاسىمبەك باياندادى. مينيستردٸڭ مەلٸمدەۋٸنشە, ەلەمدٸك ەكونوميكاداعى جاعدايلارعا بايلانىستى 2013 جىلدان بەرٸ قازاقستانعا تارتىلعان تٸكەلەي شەتەلدٸك ينۆەستيتسييالار كٶلەمٸنٸڭ تۇراقتى تٶمەندەۋٸنەن كەيٸن اعىمداعى جىلى ەدەۋٸر ٶسٸم بايقالعان. بيىلعى جىلدىڭ بٸرٸنشٸ جارتىجىلدىعىنىڭ قورىتىندىسى بويىنشا جالپى تٸكەلەي شەتەلدٸك ينۆەستيتسييالاردىڭ كٶلەمٸ 25,8 پايىزعا ٶسٸپ, 9,3 ملرد دوللاردى قۇرادى. بۇل ينۆەستيتسييالاردىڭ 60 پايىزعا جۋىعى – كەن ٶندٸرۋ ٶنەركەسٸبٸ, 15 پايىزى – ٶڭدەۋ ٶنەركەسٸبٸ, 9 پايىزى – ساۋ­دا جەنە 5 پايىزى قۇرىلىس سالالارىنا تيەسٸلٸ, ال 12 پايىزى باسقا سالالاردىڭ ٷلەسٸندە. ج.قاسىمبەك, سونداي-اق, بيىل ەىدۇ-نىڭ ينۆەستيتسييالار جٶنٸندەگٸ كوميتەتٸ ەىدۇ كەڭەسٸنە قازاقستاندى ٶزدەرٸنٸڭ قاتىسۋشىسى رەتٸندە شاقىرۋعا ۇسىنۋ تۋرالى شەشٸم قابىلداعانىن جەتكٸزدٸ. مينيستردٸڭ ايتۋىنشا, بۇل قازاقستانعا دەگەن زور سەنٸمنٸڭ بەلگٸسٸ جەنە قازاقستاننىڭ ينۆەستيتسييالىق احۋالى حالىقارالىق ستاندارتتارعا, ٸسكەرلٸك ورتانىڭ جوعارعى دەڭگەيٸنە, بەسەكەلەستٸك پەن ينۆەستورلاردىڭ قۇقىعىن قورعاۋ سالالارىنا سەيكەستٸگٸنٸڭ كٶرسەتكٸشٸ.

شەتەلدٸك ينۆەستيتسييالار تۋرالى ەڭگٸمەنٸ سىرتقى ٸستەر مينيسترٸ ەر­لان ىدىرىسوۆ جالعاستىردى. ول ينۆەس­تيتسييالىق احۋالدى جاقسارتۋ بويىنشا بٸرقاتار ۇسىنىس ايتتى. مينيستر قازاقستاندا 2017 جىلعى 1 قاڭتاردان باستاپ ەىدۇ, ەۋروپالىق وداق ەلدەرٸ, مالايزييا, موناكو, باە جەنە سينگاپۋر ٷشٸن 30 كٷنگە دەيٸنگٸ ۆيزاسىز رەجٸم ٸسكە قوسىلاتىنىن حابارلادى. وسىعان وراي سٸم ۆيزاسىز كٸرۋگە قۇقىعى بار, «ينۆەستورلىق» ۆيزالارى بار ازاماتتاردى كٸدٸرٸسسٸز تٸركەۋ جٷيەسٸن ەنگٸزۋدٸ ۇسىنادى. بۇل قازاقستاننىڭ ينۆەستيتسييالىق احۋالىن ايتارلىقتاي جاقسارتۋعا مٷمكٸندٸك بەرمەك. بۇدان ٶزگە, قازاقستاننىڭ دسۇ-عا مٷشە بولىپ, ەاەو-نىڭ بەلسەن­دٸ قاتىسۋشىسى جەنە ەۋروپالىق وداق­پەن ىنتىماقتاستىقتا بولۋىنا وراي, بارلىق تيٸستٸ ۆەدومستۆولاردىڭ قاتىسۋى­مەن ۇلتتىق ساۋدا ساياساتىنىڭ تۇجىرىم­داماسىن ەزٸرلەۋدٸڭ ۋاقىتى كەلٸپ جەتتٸ, بۇل دا ەكٸمشٸلٸك كەدەرگٸلەردٸ ازايتىپ, ينۆەستورلاردى تارتۋعا سەپتٸگٸن تيگٸزەدٸ.

وسى رەتتە پرەمەر-مينيستر ب.سا­عىن­­تاەۆ ينۆەستيتسييا تارتۋ ەلشiلەردiڭ دە بiرiن­شi كەزەكتەگi مiندەتi ەكەنiن ايتىپ ٶتتٸ.

«مەملەكەت باسشىسىنىڭ ساپارلارى كەزiندە بيزنەس-فورۋمدار ٶتiپ, كٶپتەگەن مەموراندۋمدار مەن كەلiسiمدەرگە قول قويىلادى. ال ەرi قاراي مونيتورينگ قالاي جٷرگiزiلەدi? بۇل جۇمىستى قاعاز تٷرiندە قالدىرماي, سوڭىنا دەيiن جەتكiزۋiمiز كەرەك. سوندىقتان رەۆيزييا قاجەت. بۇل جۇمىستى ينۆەستيتسييالار جەنە دامۋ مينيسترلiگi مەن سىرتقى iستەر مينيسترلiگi جىل سوڭىنا دەيiن اياقتاۋى تيiس», دەپ ناقتىلادى ب.ساعىنتاەۆ.

دايىندىق پىسىقتالدى

وتىرىستا, سونداي-اق, ۋنيۆەرسيادا-2017-گە دايىندىق بارىسى قارالدى. بۇل جٶنٸندە مەدەنيەت جەنە سپورت مينيسترٸ ارىستانبەك مۇحامەديۇلى باياندادى. بۇل رەتتە پرەمەر-مينيستر ب.ساعىنتاەۆ بٸرقاتار تاپسىرما بەردٸ. ۋنيۆەرسيادا جوعارى ۇيىمداستىرۋشىلىق دەڭگەيدە ٶتۋٸ كەرەكتٸگٸن, سەبەبٸ, مۇنداي جارىس­تار سپورتسٷيەر قاۋىمدى كٶپتەپ تارتاتىنىن اتاپ ٶتتٸ. پرەمەر-مينيستر الماتى ەكٸمدٸگٸنە, مەدەنيەت جەنە سپورت مينيسترلٸگٸنە بارلىق ۇيىمداس­تى­رۋشىلىق كەزەڭدەر بويىنشا جەنە ەلٸمٸزدٸڭ قۇراما كومانداسىن دايىنداۋ بويىنشا تيٸستٸ جۇمىس جٷرگٸزۋدٸ تاپسىردى. سونداي-اق, پرەمەر-مينيستر وبلىستار, استانا جەنە الماتى ەكٸمدەرٸنە دٷنيەجٷزٸلٸك ۋنيۆەرسيادا الاۋى ەستا­فە­تاسىنىڭ ٶڭٸرلٸك كەزەڭدەرٸن ٶتكٸزۋدٸ ايرىقشا باقىلاۋعا الۋدى تاپسىردى.

دينارا بٸتٸكوۆا,

«ەگەمەن قازاقستان»