مەملەكەت باسشىسىنىڭ تٶراعالىعىمەن ٷكٸمەتتٸڭ كەڭەيتٸلگەن وتىرىسى ٶتتٸ

مەملەكەت باسشىسىنىڭ تٶراعالىعىمەن ٷكٸمەتتٸڭ كەڭەيتٸلگەن وتىرىسى ٶتتٸ, دەپ حابارلايدى "ۇلت اقپارات" اقورداعا سٸلتەمە جاساپ.

ٷكٸمەت وتىرىسى باستالار الدىندا نۇرسۇلتان نازارباەۆ «ٷكٸمەت ٷيٸ» عيماراتىنىڭ فويەسٸنە قويىلعان تسيفرلىق تاقتانى كٶردٸ. وندا «تسيفرلىق قازاقستان» مەملەكەتتٸك باعدارلاماسىنىڭ 2018 جىلعى ٸسكە اسىرىلۋ نەتيجەلەرٸ تۋرالى اقپارات جەنە ەلەكتروندى ٷكٸمەتتٸڭ احۋالدىق ورتالىعىنىڭ مەلٸمەتتەرٸ ەنگٸزٸلگەن.

كەڭەيتٸلگەن وتىرىستا ەلٸمٸزدٸڭ ەلەۋمەتتٸك-ەكونوميكالىق دامۋ بارىسى تالقىلانىپ, ەكونوميكالىق ٶسٸمدٸ ودان ەرٸ قامتاماسىز ەتۋ جٶنٸندەگٸ شارالار ايقىندالدى.

وتىرىستى اشقان قازاقستان پرەزيدەنتٸ 2018 جىلدىڭ قورىتىندىسى بويىنشا ەكونوميكالىق كٶرسەتكٸشتەردٸڭ جاقسارا تٷسكەنٸن اتاپ ٶتتٸ.

– ەكونوميكالىق ٶسٸم 4 پايىزدان استى. جالپى, ساۋدا سالاسىندا – 7,6 پايىز, كٶلٸك سالاسىندا – 4,6 پايىز جەنە ٶنەركەسٸپتە – 4 پايىزدان استام ٶسٸم بار. ٶزگە سالالاردا دا جاقسى قارقىن بايقالادى. جىلدىق ينفلياتسييا 5,3 پايىزدى قۇرادى. نەگٸزگٸ كاپيتالعا سالىنعان ينۆەستيتسييا كٶلەمٸ 17,2 پايىزعا ارتتى, – دەدٸ ەلباسى.

جيىن بارىسىندا پرەمەر-مينيستردٸڭ ورىنباسارى ە.دوساەۆ, ۇلتتىق بانك تٶراعاسى د.اقىشەۆ, پرەمەر-مينيستردٸڭ ورىنباسارى – اۋىل شارۋاشىلىعى مينيسترٸ ٶ.شٶكەەۆ, يندۋسترييا جەنە ينفراقۇرىلىمدىق دامۋ مينيسترٸ ج.قاسىمبەك, جامبىل وبلىسىنىڭ ەكٸمٸ ا.مىرزاحمەتوۆ, باتىس قازاقستان وبلىسىنىڭ ەكٸمٸ ا.كٶلگٸنوۆ بايانداما جاسادى.

مەملەكەت باسشىسى باياندامالاردان كەيٸن ٷكٸمەت, ۇلتتىق بانك جەنە ٶڭٸرلەردٸڭ ەكٸمدەرٸ دامۋدىڭ جاقسى كٶرسەتكٸشتەرٸنە قول جەتكٸزۋگە جول اشقان اۋقىمدى جۇمىستار اتقارعانىن اتاپ ٶتتٸ.

– ەڭ تٶمەنگٸ جالاقى كٶلەمٸ 1,5 ەسە ٶستٸ. 500 مىڭعا جۋىق ادام جۇمىسپەن قامتىلدى. 113 مىڭ وتباسى جاڭا باسپاناعا يە بولدى. كەسٸپكەرلٸك ٷشٸن مەيلٸنشە قولايلى جاعدايلار جاسالدى, – دەدٸ نۇرسۇلتان نازارباەۆ.

سونىمەن قاتار, قازاقستان پرەزيدەنتٸ ەلەمدٸك ەكونوميكاداعى ٷردٸستەرگە توقتالىپ, ەكونوميكالىق ٶسٸمدٸ ودان ەرٸ قامتاماسىز ەتۋ قاجەتتٸگٸن ايتتى.

– ٶتكەن جىلدان باستاپ مەملەكەتتٸك ەلەۋمەتتٸك ساياسات جٷيەلٸ تٷردە قايتا قاراستىرىلدى. بەس ەلەۋمەتتٸك باستاما, جۋىرداعى جولداۋ جەنە جاستارعا ارنالعان ەلەۋمەتتٸك قولداۋ شارالارى اياسىندا بارشا قازاقستاندىقتاردىڭ ەل-اۋقاتىن ارتتىرۋدى قامتاماسىز ەتۋ ٷشٸن كٶپ قارجى بٶلٸنۋدە. بٷگٸندە كٶپتەگەن ەلدەردٸڭ مۇنداي ەلەۋمەتتٸك شىعىندارعا شاماسى كەلمەيدٸ, – دەدٸ ەلباسى.

مەملەكەت باسشىسى بۇدان بىلاي مەملەكەت تيٸمدٸلٸگٸنٸڭ باستى كريتەرييلەرٸ كٸرٸس پەن تۇرمىس ساپاسى تەرٸزدٸ ەكٸ كٶرسەتكٸش بولاتىنىن ايتىپ, ەربٸر مينيستر مەن ەكٸمنٸڭ جۇمىسى وسى تۇرعىدان باعالاناتىنىن اتاپ ٶتتٸ.

وتىرىستا نۇرسۇلتان نازارباەۆ بارلىق باعدارلامالىق قۇجاتتاردىڭ ٸسكە اسىرىلۋ بارىسى مەن نەتيجەلەرٸنە ارنايى توقتالدى.

– ۇلت جوسپارىندا مەملەكەت رٶلٸن بەسەڭدەتۋگە, جەكە بيزنەس پەن بەسەكەلەستٸكتٸ دامىتۋعا جەنە زاڭ ٷستەمدٸگٸن قامتاماسىز ەتۋگە نەگٸزدەلگەن ەكونوميكانىڭ جاڭا مودەلٸن قالىپتاستىرۋ مٸندەتٸ قويىلدى. ٸشكٸ جالپى ٶنٸم, ەڭ الدىمەن, ەڭبەك تيٸمدٸلٸگٸ مەن ٶنٸمدٸلٸگٸن ارتتىرۋ, شاعىن جەنە ورتا بيزنەستٸ دامىتۋ ەسەبٸنەن ٶسۋگە تيٸس. سوڭعى جىلدارى ەكونوميكاداعى شاعىن جەنە ورتا بيزنەستٸڭ ٷلەسٸ 25,17 پايىز دەڭگەيٸندە قالىپ وتىر. بٸزدٸڭ مٸندەتٸمٸز – بۇل كٶرسەتكٸشتٸ 2025 جىلعا قاراي 35 پايىزعا دەيٸن, 2050 جىلى كەم دەگەندە 50 پايىزعا جەتكٸزۋ, – دەدٸ قازاقستان پرەزيدەنتٸ.

ەلباسى بيزنەستٸڭ جول كارتاسى اياسىندا 385 ميلليارد تەڭگە بٶلٸنگەنٸن, 20 مىڭنان استام جوباعا قارجىلاي قولداۋ كٶرسەتٸلگەنٸن, سونداي-اق 180 مىڭعا جۋىق كەسٸپكەر تيٸستٸ بٸلٸم العانىن اتاپ ٶتتٸ.

– ەلٸمٸزدٸ دامىتۋ ٷشٸن ەلەۋەتٸمٸز جەتكٸلٸكتٸ. مەسەلەن, تەك رەتتەلەتٸن ساتىپ الۋلار كٶلەمٸ 11 تريلليون تەڭگەنٸ قۇرايدى. ساراپشىلار قۇنى شامامەن 1 تريلليون تەڭگە كٶلەمٸندەگٸ يمپورتتالاتىن تاۋارلار مەن كٶرسەتٸلەتٸن قىزمەتتەردٸ ٸشكٸ ٶندٸرٸسپەن الماستىرۋ مٷمكٸندٸگٸ بار دەپ باعالاپ وتىر. سونىمەن قاتار, شاعىن جەنە ورتا بيزنەس ٶكٸلدەرٸ ٶندٸرگەن ٶنٸم كٶلەمٸ پاۆلودار جەنە تٷركٸستان وبلىستارىندا تٶمەندەگەن. ٷكٸمەتكە ەكٸمدەرمەن بٸرلەسٸپ, وسى مەسەلەنٸڭ مەن-جايىن انىقتاۋدى تاپسىرامىن. ەربٸر ەكٸم شاعىن جەنە ورتا بيزنەستٸڭ دامۋىنا ٶزٸ جاۋاپ بەرەدٸ. ال ٷكٸمەت دەڭگەيٸندە جەكە جاۋاپكەرشٸلٸك پرەمەر-مينيستردٸڭ ورىنباسارى ە.دوساەۆقا جٷكتەلەدٸ, – دەدٸ مەملەكەت باسشىسى.

نۇرسۇلتان نازارباەۆ مەملەكەتتٸڭ ەكونوميكاعا جەنە بەسەكەلەس نارىقتاردى كەڭەيتۋ ٸسٸنە ارالاسۋ مەسەلەلەرٸنە ايرىقشا توقتالدى.

– مونوپوليياعا قارسى قىزمەت مەكەمەسٸ بەسەكەلەس نارىقتار قالىپتاستىرۋ جەنە بيزنەس اياسىن كەڭەيتۋ ٸسٸمەن اينالىسۋعا تيٸس. جەكە سەكتور ەكونوميكا مەن ەڭبەك ٶنٸمدٸلٸگٸن ارتتىرۋدىڭ باستى قوزعاۋشى كٷشٸنە اينالۋى كەرەك. ەربٸر ەكٸم ٶڭٸر ەكونوميكاسىنىڭ قۇرىلىمى قانداي بولۋ كەرەك ەكەنٸن جەنە نەنٸڭ ەسەبٸنەن داميتىنىن, قانداي سالالاردىڭ ٸلگەرٸلەۋٸ ارقىلى جاڭا جۇمىس ورىندارى مەن تۇرعىندار تابىسىن قامتاماسىز ەتەتٸنٸن ناقتى بٸلۋگە تيٸس, – دەدٸ قازاقستان پرەزيدەنتٸ.

وسىعان بايلانىستى, ەكٸمدەرگە «اتامەكەن» ۇلتتىق كەسٸپكەرلەر پالاتاسىمەن بٸرلەسٸپ, ٶڭٸردٸ ٶركەندەتۋ مٷمكٸندٸكتەرٸنە وراي جۇمىس ورىندارىن اشۋدى كٶزدەيتٸن ەر وبلىستىڭ دامۋ جوسپارىن ەزٸرلەۋ تاپسىرىلدى.

سونىمەن بٸرگە, قازاقستان پرەزيدەنتٸ ەكسپورت قۇرامىندا قايتا ٶڭدەلگەن اۋىل شارۋاشىلىعى ٶنٸمٸنٸڭ ٷلەسٸن ارتتىرۋدىڭ جەنە تاريفتەردٸڭ, حالىق ٷشٸن ەلەۋمەتتٸك مەنٸ بار تاۋارلاردىڭ باعاسىن باقىلاۋدا ۇستاۋدىڭ ماڭىزدى ەكەنٸن اتاپ ٶتتٸ.

نۇرسۇلتان نازارباەۆ مال شارۋاشىلىعىن دامىتۋ جەنە ٸشكٸ نارىقتى وتاندىق تاۋار ٶندٸرۋشٸلەر ٶندٸرگەن اۋىل شارۋاشىلىعى ٶنٸمٸمەن قامتاماسىز ەتۋ مەسەلەلەرٸنە ەرەكشە نازار اۋداردى.

مەملەكەت باسشىسى يندۋسترييالاندىرۋ باعدارلاماسىن ٸسكە اسىرۋ جەنە نەگٸزگٸ كاپيتالعا ينۆەستيتسييا تارتۋ ٷدەرٸسٸنٸڭ نەتيجەلەرٸنە توقتالدى.

– يندۋسترييالاندىرۋدىڭ ەكٸنشٸ بەسجىلدىعى اياقتالىپ كەلەدٸ. 1250 جوبا ٸسكە اسىرىلدى. بۇل جوبالار ٶنەركەسٸپتٸ دامىتۋ ٸسٸندە ماڭىزدى رٶل اتقاردى.  ەلٸمٸزدٸڭ ٷشٸنشٸ جاڭعىرۋى ٷشٸن نەگٸزگٸ كاپيتالعا تارتىلاتىن ينۆەستيتسييا كٶلەمٸن جىلىنا ٸشكٸ جالپى ٶنٸمگە شاققاندا 30 پايىزدان استام دەڭگەيگە جەتكٸزۋٸمٸز قاجەت. سوڭعى جىلدارى بۇل كٶرسەتكٸش 20 پايىزدان تٶمەن. ٸشكٸ جالپى ٶنٸمگە قاتىستى نەسيەنٸڭ دە ٷلەسٸ از – 25 پايىز. مۇندا ناقتى سەكتورعا سالىناتىن ينۆەستيتسييا كٶلەمٸنٸڭ ازدىعى تۋرالى سٶز بولىپ وتىر. ۇلتتىق بانك بەلسەندٸلٸك تانىتىپ, ەكونوميكالىق ٶسٸمدٸ قامتاماسىز ەتۋگە اتسالىسۋى كەرەك, – دەدٸ قازاقستان پرەزيدەنتٸ.

نۇرسۇلتان نازارباەۆ ناقتى سەكتوردى جەنە ينفراقۇرىلىمدىق جوبالاردى قارجىلاندىرۋ ٸسٸن قامتاماسىز ەتۋ ٷشٸن جٷيەلٸ شەشٸمدەر ەزٸرلەۋدٸ, سونداي-اق دامىعان ەلدەردٸڭ ينۆەستورلارىنا باسا مەن بەرە وتىرىپ, ينۆەستيتسييا تارتۋدىڭ كەشەندٸ ەكوجٷيەسٸن قۇرۋدى تاپسىردى.

– ەربٸر سالالىق مينيسترلٸكتە, ەكٸمدٸكتەردە, ۇلتتىق كومپانييالاردا ينۆەستيتسييالىق جۇمىس پەن ەكسپورت مەسەلەسٸنە جاۋاپتى ناقتى ورىنباساردى بەلگٸلەۋ قاجەت. ٷيلەسٸمدٸ جۇمىس ٸستەۋ ٷشٸن تيٸمدٸ ىقپالداستىق ورناتۋ كەرەك. بٸز ٶنٸمنٸڭ 500 جاڭا تٷرٸن شىعارىپ, 110 ەلگە ٶز ٶنٸمٸمٸزدٸ ەكسپورتتاپ وتىرمىز. دەي تۇرعانمەن, ەكونوميكا قۇرىلىمىنا ناقتى ىقپال ەتە الاتىن جوبالار ەلٸ دە بولسا از. جوعارى دەرەجەدە ٶڭدەلگەن ٶنٸم ەكسپورتىنىڭ كٶلەمٸ ەش ٶزگەرگەن جوق, – دەدٸ مەملەكەت باسشىسى.

قازاقستان پرەزيدەنتٸ ەلٸمٸزدٸڭ قارجى جەنە بانك سەكتورىنداعى مەسەلەلەردٸ ۋاقتىلى شەشۋ قاجەتتٸگٸنە نازار اۋداردى.

– سوڭعى 3 جىلدىڭ ٸشٸندە بانكروتقا ۇشىراعالى وتىرعان كەسٸپورىنداردىڭ سانى 3,7 مىڭعا دەيٸن, ياعني 2 ەسەگە جۋىق ٶستٸ. قازٸر ولاردىڭ قارىزى 4 تريلليون تەڭگەدەن استى. شاعىن بيزنەسكە شەكتەن تىس كٶپ نەسيە بەرٸلدٸ. بيزنەستٸڭ دامۋىنا قارىزدىڭ كٶپتٸگٸ مەن ٶز كاپيتالىنىڭ تاپشىلىعى كەدەرگٸ كەلتٸرۋدە, – دەدٸ نۇرسۇلتان نازارباەۆ.

مەملەكەت باسشىسى بانكروتتىق رەسٸمدٸ جەڭٸلدەتۋ جەنە ونىڭ اشىق بولۋىنىڭ دەڭگەيٸن ارتتىرۋ ماڭىزدى ەكەنٸن اتاپ ٶتتٸ.

– 5 جىل ٸشٸندە زاڭناماعا 30 ٶزگەرٸس ەنگٸزٸلسە دە, جاعداي جاقسارعان جوق. بانكروتتىق رەسٸم قارجىلىق ساۋىقتىرۋ شارالارىن قولدانۋعا مٷمكٸندٸك بەرمەيتٸن كەزەڭدە قولدانىلادى. ٷكٸمەت جەنە پرەمەر-مينيستر ب.ساعىنتاەۆتىڭ تٸكەلەي ٶزٸ ٶڭٸرلەر مەن كەسٸپورىندار بويىنشا وسى مەسەلەلەردٸ ناقتى ەرٸ جٷيەلٸ شەشۋ قاجەت, – دەدٸ قازاقستان پرەزيدەنتٸ.

سونىمەن قاتار, نۇرسۇلتان نازارباەۆ ەكونوميكاداعى كٶلەڭكەلٸ اينالىممەن كٷرەسۋ مەسەلەلەرٸنە توقتالدى.

– بٸزدٸڭ مٸندەتٸمٸز – كٶلەڭكەلٸ ەكونوميكا ٷلەسٸن 3 جىل ٸشٸندە كەم دەگەندە 40 پايىزعا قىسقارتۋ. زاڭدى تۇلعالار ٷشٸن بانكتەر ارقىلى قولما-قول اقشا الۋدىڭ شەكتٸ كٶلەمٸن بەلگٸلەۋ مٷمكٸندٸگٸن زەرتتەۋ قاجەت. ٷكٸمەت جەكە تۇلعالار ٷشٸن نەگٸزگٸ قارىزدى تٶلەگەن جاعدايدا ايىپپۇلدان بوساتىپ, سالىق امنيستيياسىن جٷرگٸزۋٸ كەرەك, – دەدٸ مەملەكەت باسشىسى.

قازاقستان پرەزيدەنتٸ حالىقتىڭ تۇرمىس ساپاسىن ارتتىرۋ مەسەلەسٸنە ەرەكشە توقتالىپ, ٷكٸمەت پەن ەكٸمدٸكتەر الدىنا بٸرقاتار مٸندەت قويدى.

– مەنٸڭ تۇرمىس ساپاسى مەسەلەسٸن مەملەكەتتٸك باسىمدىق رەتٸندە بەلگٸلەگەنٸم كەزدەيسوق ەمەس. ٶڭٸرلەرگە جيٸ بارامىن جەنە جەرگٸلٸكتٸ جەرلەردە جۇرتشىلىقتى قانداي مەسەلەلەر الاڭداتاتىنىن جاقسى بٸلەمٸن. تۇرمىس ساپاسى ابستراكتٸلٸ ۇعىم ەمەس. بۇل دەگەنٸڭ – تۇرعىن-ٷي, بٸلٸم بەرۋ, دەنساۋلىق ساقتاۋ, ەلەۋمەتتٸك كٶمەك, ەكولوگييا, جول, قوعامدىق كٶلٸك, قاۋٸپسٸزدٸك مەسەلەلەرٸ, – دەدٸ نۇرسۇلتان نازارباەۆ.

مەملەكەت باسشىسى وبلىستاردا جەنە اۋدانداردا جول سالۋ مەسەلەسٸنە باسا مەن بەرٸپ, ٶڭٸرلەردٸ ينفراقۇرىلىمدىق تۇرعىدان دامىتۋ جٶنٸندەگٸ جۇمىستاردى جالعاستىرۋدىڭ ماڭىزدىلىعىن ەرەكشە اتاپ ٶتتٸ.

– مەنٸڭ تاپسىرمام بويىنشا, پرەزيدەنت ەكٸمشٸلٸگٸ ەلەۋمەتتٸك زەرتتەۋلەر نەتيجەسٸنٸڭ نەگٸزٸندە ەلٸمٸزدٸڭ پروبلەمالى مەسەلەلەر كارتاسىن جاسادى. وندا ەر ٶڭٸر بويىنشا جولدار, اۋىلداردىڭ سۋمەن قامتىلۋى, اۋرۋحانالار, مەكتەپتەر, تۇرعىن ٷي-كوممۋنالدىق شارۋاشىلىق جەنە جەلٸلەر جاعدايى تەرٸزدٸ جٷيەلٸ ەرٸ ينفراقۇرىلىمدىق پروبلەمالار قامتىلعان. وسى سيياقتى مەسەلەلەردٸ شەشۋگە كٷش جۇمىلدىرعان جٶن. ەزٸرلەنگەن كارتانى ٷكٸمەتكە بەرۋ كەرەك. ەڭ الدىمەن, تۇرعىنداردىڭ ٶزەكتٸ مەسەلەلەرٸن شەشۋ قاجەت, – دەدٸ قازاقستان پرەزيدەنتٸ.

وتىرىس بارىسىندا تۇرعىن ٷي سالۋ جەنە وعان حالىقتىڭ بارلىق ساناتىنىڭ قولجەتٸمدٸلٸگٸن قامتاماسىز ەتۋ جٶنٸندەگٸ جۇمىستاردى جالعاستىرۋ قاجەتتٸگٸ ايتىلدى.

– «نۇرلى جەر» مەملەكەتتٸك باعدارلاماسى بويىنشا رەكوردتىق كٶلەم – 12,5 ميلليون شارشى مەتر تۇرعىن ٷي پايدالانۋعا بەرٸلدٸ. بۇرىن مۇنداي قۇرىلىس قارقىنى بٸزدە بولعان ەمەس. بۇل باعدارلاما جەرگٸلٸكتٸ ٶنٸم ٶندٸرۋشٸلەردٸڭ ٶندٸرٸسٸن دامىتۋعا تىڭ سەرپٸن بەردٸ. ولاردىڭ ٷلەسٸ شامامەن 85 پايىزدان اسادى. «7-20-25» باعدارلاماسى بويىنشا 3,7 مىڭنان استام تۇرعىنىمىز جاڭا باسپاناعا يە بولدى. سونىمەن بٸرگە, تٷرلٸ فاكتورلارعا بايلانىستى حالىقتىڭ بارلىق ساناتىنىڭ بۇل باعدارلامالاردى پايدالانۋعا مٷمكٸندٸگٸ جوق, – دەدٸ ەلباسى.

سونداي-اق, مەملەكەت باسشىسى ميلليوننان استام تۇرعىنى بار قالالاردا جاستارعا ارنالعان جالدامالى پەتەر سالۋ جۇمىستارىن جالعاستىرۋدى تاپسىردى.

– كەيبٸر ٶڭٸرلەر ينفراقۇرىلىمنان الىس ەرٸ شىعىن كٶپ كەتەتٸن جاڭا تۇرعىن ٷيلەر الابىن سالۋ مەسەلەسٸن كٶتەرۋدە. بٸز «ادامدار ينفراقۇرىلىمعا» مودەلٸ بويىنشا جۇمىس ٸستەيمٸز دەگەن جوقپىز با, كەرٸسٸنشە ەمەس. مەنٸڭ تاپسىرماما سەيكەس, استانا قالاسىنىڭ ىقشامدى قۇرىلىسىنا بايلانىستى 5 جىلعا ارنالعان كەشەندٸ جوسپار ەزٸرلەندٸ. بۇل رەتتە, تۇرعىندار ٷشٸن قوعامدىق يگٸلٸكتٸڭ جەنە قىزمەتتەردٸڭ قولجەتٸمدٸ بولۋى ەسكەرٸلەدٸ. ٶڭٸرلەر ەكٸمدەرٸ وسى تەجٸريبەنٸ زەرتتەپ, سوعان سەيكەس جوسپار قابىلداۋعا تيٸس, – دەدٸ قازاقستان پرەزيدەنتٸ.

سونىمەن قاتار, نۇرسۇلتان نازارباەۆ حالىققا ساپالى بٸلٸم بەرۋ ٸسٸن قامتاماسىز ەتۋ جٶنٸندەگٸ جۇمىستاردى جالعاستىرۋدى تاپسىردى.

– بٸلٸم سالاسىندا مۇعالٸمدەردٸڭ جۇمىس جاعدايى جاقسارىپ كەلەدٸ جەنە ولاردىڭ جالاقىلارى ٶستٸ. جوعارى وقۋ ورىندارى دەربەستٸككە يە بولدى. مەكتەپكە دەيٸنگٸ بٸلٸم بەرۋ اۋقىمى كەڭەيدٸ. ٶتكەن جىلى 70-تەي جاڭا مەكتەپ سالىندى. بارلىق مەكتەپتٸ تولىق ينتەرنەتپەن جەنە كٶلٸكپەن قامتاماسىز ەتۋ قاجەت, – دەدٸ مەملەكەت باسشىسى.

قازاقستان پرەزيدەنتٸ تەحنيكالىق جەنە كەسٸبي وقىتۋ ٸسٸندەگٸ ماماندار دايارلاۋ ٷدەرٸسٸ مەن ونى بٸتٸرگەن تٷلەكتەردٸڭ جۇمىسقا ورنالاسۋ مەسەلەسٸنە دە توقتالدى.

نۇرسۇلتان نازارباەۆ ەلٸمٸزدەگٸ دەنساۋلىق ساقتاۋ جٷيەسٸنٸڭ جاقسى دامىپ كەلە جاتقانىن ايتتى.

– دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىندا ينفراقۇرىلىمدى دامىتىپ, مەديتسينالىق قىزمەت كٶرسەتۋ ساپاسىن جاقسارتۋ جۇمىستارى جالعاسا بەرەدٸ. ٶمٸر سٷرۋ ۇزاقتىعى مەن تۋۋ كٶرسەتكٸشٸ ارتىپ كەلەدٸ. 16 ميلليون ادامنىڭ دەنساۋلىق جٶنٸندەگٸ ەلەكتروندى تٶلقۇجاتى جاسالىپ, جەدەل جەردەم قىزمەتٸ جاڭعىرتىلدى. مەن قول قويعان زاڭنىڭ ارقاسىندا دەرٸ-دەرمەك باعاسى رەتتەلٸپ, اشىقتىققا مەن بەرٸلەتٸن بولدى. بيۋدجەت قارجىسىن 26 ميلليارد تەڭگەگە ٷنەمدەۋگە سەپتٸگٸن تيگٸزگەن دەرٸ-دەرمەكتٸڭ اشىق ەسەبٸن ەنگٸزۋ جٶنٸندەگٸ تەجٸريبەنٸ قولدايمىن, – دەدٸ مەملەكەت باسشىسى.

سونىمەن قاتار, قازاقستان پرەزيدەنتٸ ٶڭٸرلەردەگٸ مەديتسينالىق قىزمەت كٶرسەتۋ ٸسٸنٸڭ قولجەتٸمدٸلٸگٸنە قاتىستى پروبلەمالارعا توقتالىپ, «سالاماتتى قازاقستان» ارنايى پويىزدارىن ٸسكە قوسۋ جٶنٸندەگٸ جوبانىڭ تيٸمدٸلٸگٸن ايتتى.

– شالعاي اۋىلداردا جىلجىمالى مەديتسينالىق تەكسەرۋ ورىندارىن ۇيىمداستىرۋعا بولادى. 3 جىل ٸشٸندە جەدەل جەردەم قىزمەتٸن اۆتوموبيلدەرمەن جەنە رەانيموبيلدەرمەن قامتاماسىز ەتۋ ٸسٸن شەشۋ كەرەك. وسىنىڭ بەرٸنە 27 ميلليارد تەڭگە بٶلۋ قاجەت. ەكٸمدەر 2020 جىلدىڭ اياعىنا دەيٸن ينۆەنتاريزاتسييالاۋ نەگٸزٸندە, ەڭ الدىمەن, اۋداندىق اۋرۋحانالار مەن ەمحانالاردى قاجەتتٸ مەديتسينالىق قۇرال-جابدىقتارمەن تولىق قامتاماسىز ەتۋٸ قاجەت, – دەدٸ نۇرسۇلتان نازارباەۆ.

مەملەكەت باسشىسى ەلەۋمەتتٸك قولداۋ كٶرسەتۋ اۋقىمى ايتارلىقتاي ٶسكەنٸن اتاپ ٶتٸپ, ٷكٸمەتكە 2020 جىلعى 1 قاڭتاردان باستاپ مەملەكەتتٸك ەلەۋمەتتٸك ساقتاندىرۋ قورىنان بەرٸلەتٸن ەلەۋمەتتٸك تٶلەماقىلاردىڭ ورتاشا مٶلشەرٸن 30 پايىزعا دەيٸن ارتتىرۋدى, سونداي-اق مٷگەدەكتەردٸڭ قۇقىقتارىن قامتاماسىز ەتۋ جەنە تۇرمىس ساپاسىن جاقسارتۋ جٶنٸندە ۇلتتىق جوسپار قابىلداۋدى تاپسىردى.

– پروكۋراتۋرا ەڭبەككەرلەردٸڭ ەڭبەك قۇقىعىنا قاتىستى 37 مىڭنان استام زاڭ بۇزۋشىلىقتى انىقتادى. سونىڭ ٸشٸندە ەڭبەكاقى جٶنٸندەگٸ قارىزدار, ەڭبەك ەتۋ جاعدايى قاۋٸپسٸزدٸگٸنٸڭ بۇزىلۋى, جالاقىنىڭ دۇرىس ەسەپتەلمەۋٸ, دەنساۋلىققا زييان كەلتٸرەتٸن جاعدايلارعا بايلانىستى قوسىمشا تٶلەماقىنىڭ بەرٸلمەۋٸ, شەتەلدٸك كەسٸپورىنداردا جۇمىس ٸستەيتٸن ازاماتتارىمىزدىڭ قۇقىقتارىنىڭ شەكتەلۋٸ سيياقتى مەسەلەلەر بار. ٷكٸمەت, ەكٸمدەر مەن پروكۋراتۋرا ورگاندارى بۇل مەسەلەنٸ قاتاڭ باقىلاۋعا الۋى تيٸس, – دەدٸ قازاقستان پرەزيدەنتٸ.

سوڭىندا نۇرسۇلتان نازارباەۆ ٷكٸمەتتٸڭ بارلىق جۇمىسىنىڭ نەتيجەسٸن حالىق سەزٸنۋٸ تيٸس ەكەنٸن اتاپ ٶتٸپ, «قازاقستان – 2025» ستراتەگييالىق دامۋ جوسپارىنا سەيكەس, 2019 جىلعى مينيسترلەر كابينەتٸ جۇمىسىنىڭ تيٸمدٸلٸگٸ جٶنٸندەگٸ نەگٸزگٸ كريتەرييلەردٸ بەكٸتتٸ.

– ەكونوميكانىڭ تۇراقتى ٶسٸمٸن 4 پايىزدان كەم ەمەس دەڭگەيدە قامتاماسىز ەتۋ كەرەك. وزىق 30 ەلدٸڭ قاتارىنا قوسىلۋ ٷشٸن بولاشاقتا 5 پايىزدىق كٶرسەتكٸشكە قول جەتكٸزۋ قاجەت. ٸشكٸ جالپى ٶنٸمدەگٸ شاعىن جەنە ورتا بيزنەستٸڭ ٷلەسٸن 28,2 پايىزعا دەيٸن جەتكٸزگەن جٶن. شيكٸزاتتىق ەمەس تاۋارلار مەن قىزمەتتەر كٶلەمٸنٸڭ ٶسٸمٸن 24,7 ميلليارد دوللارعا دەيٸن, ەڭبەك ٶنٸمدٸلٸگٸنٸڭ ٶسٸمٸن 2016 جىلعى مٶلشەردەن 12,3 پايىزعا, ينۆەستيتسييا ٶسٸمٸن ٸشكٸ جالپى ٶنٸمنەن 16,8 پايىزعا دەيٸن جەتكٸزۋدٸ قامتاماسىز ەتۋ قاجەت. ٶسٸمنٸڭ ينكليۋزيۆتٸ مودەلٸ اياسىندا تۇرعىنداردىڭ ورتاشا جان باسىنا شاققانداعى ناقتى كٸرٸسٸن 2016 جىلعى كٶرسەتكٸشتەن 6 پايىزعا دەيٸن ارتتىرۋ كەرەك, – دەدٸ مەملەكەت باسشىسى.