بٷگٸن اقوردادا قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتٸ نۇرسۇلتان نازارباەۆ استاناعا رەسمي ساپارمەن كەلگەن رەسەي ٷكٸمەتٸنٸڭ باسشىسى دميتريي مەدۆەدەۆتٸ قابىلدادى. ودان سوڭ ٷكٸمەت ٷيٸندە قر پرەمەر-مينيسترٸ باقىتجان ساعىنتاەۆ رەسەيلٸك ەرٸپتەسٸمەن كەزدەسۋ ٶتكٸزدٸ, دەپ حابارلايدى "ۇلت اقپارات" primeminister.kz سايتىنا سٸلتەمە جاساپ.
كەزدەسۋ بارىسىندا ساۋدا-ەكونوميكالىق, ينۆەستيتسييالىق, ينتەگراتسييالىق ٶزارا ٸس-قيمىلدى ودان ەرٸ تەرەڭدەتۋ مەن ارتتىرۋ بويىنشا ەكٸجاقتى جەنە كٶپجاقتى قارىم-قاتىناستاردىڭ اۋقىمدى مەسەلەلەرٸ تالقىلاندى. وتىن-ەنەرگەتيكالىق, كٶلٸك-ترانزيتتٸك, ەسكەري-ٶنەركەسٸپتٸك كەشەندەر سالاسىنداعى قازٸرگٸ جەنە كەلەشەك جوبالار, جوعارى تەحنولوگييالار سالاسىنداعى ىنتىماقتاستىق, سونىمەن قاتار بايقوڭىر عارىش ايلاعىنا قاتىستى مەسەلەلەر قاراستىرىلدى.
باقىتجان ساعىنتاەۆ قازاقستان مەن رەسەيدٸڭ ٷنەمٸ ٶزارا ٸس-قيمىلدىڭ جوعارى دەڭگەيٸن ۇستاناتىنىن اتاپ ٶتتٸ. بۇل تۇرعىدان ٷنەمٸ تىعىز بايلانىس جاساپ, ەكٸجاقتى جەنە كٶپجاقتى ىنتىماقتاستىقتىڭ ٶزەكتٸ مەسەلەلەرٸ بويىنشا تۇراقتى ديالوگ جٷرگٸزەتٸن ەكٸ مەملەكەتتٸڭ باسشىلارىنىڭ ٷلگٸسٸ ايتارلىق.
«رەسمي ساپاردىڭ فورماتى ەكٸجاقتى ىنتىماقتاستىقتىڭ كەڭ اۋقىمدى مەسەلەلەرٸن تىڭعىلىقتى تٷردە تالقىلاۋعا مٷمكٸندٸك بەرەدٸ. بٸزدٸڭ كەزدەسۋٸمٸزدٸڭ قورىتىندىسى قازاقستان–رەسەي ىنتىماقتاستىعىنا قوسىمشا سەرپٸن بەرەتٸنٸنە, بٸزدٸڭ قولداۋىمىزدى قاجەت ەتەتٸن مەسەلەلەردٸ شەشٸپ, ورتا مەرزٸمدٸ كەزەڭگە ارنالعان پەرسپەكتيۆالىق جوسپارلاردى ايقىندايتىنىنا سەنٸمدٸمٸن», — دەدٸ پرەمەر-مينيستر ب. ساعىنتاەۆ.
ٶز كەزەگٸندە, د. مەدۆەدەۆ شاقىرىلعانى ٷشٸن العىس بٸلدٸرٸپ, قازاقستان مەن رەسەي فەدەراتسيياسىنىڭ ەكٸجاقتى قارىم-قاتىناسى ٶتە جوعارى دەڭگەيدە تۇرعانىن اتاپ ٶتتٸ.
«پرەزيدەنت نۇرسۇلتان ەبٸشۇلى نازارباەۆپەن ەڭگٸمەلەسۋ بارىسىندا بٸز ەكٸ ەلدٸڭ قارىم-قاتىناسى تۋرالى ۇزاق تٸلدەسۋگە بولاتىنىن, ودان دا: قارىم-قاتىناسىمىز ٶتە جوعارى دەڭگەيدە, بٸز ستراتەگييالىق سەرٸكتەستەرمٸز دەپ قىسقا ناقتىلاۋعا بولاتىنىن ايتقان ەدٸك. بۇعان قوسا, ەكٸ مەملەكەت الدىندا اۋقىمدى مٸندەتتەر تۇر. بٸزدٸڭ تۇراقتى بايلانىستا بولۋىمىز اسا ماڭىزدى», — دەدٸ د. مەدۆەدەۆ.
ەڭگٸمە بارىسىندا تاراپتار قازاقستان مەن رەسەي اراسىنداعى تاۋار اينالىمىنىڭ ارتقانىن اتاپ ٶتتٸ. بۇل ەكٸجاقتى ٶزارا ٸس-قيمىلدىڭ نەتيجەسٸن ايعاقتايدى: ەكٸ ەل ٶز ەكونوميكالارىن دامىتىپ جاتىر جەنە بۇل ەكٸ ەل ازاماتتارىنىڭ قولايلى ٶمٸرٸنە قوسىمشا مٷمكٸندٸكتەر بەرەدٸ. سونىمەن قاتار, تاۋار اينالىمىنىڭ كٶلەمٸن ودان ەرٸ ۇلعايتۋ ٷشٸن ەكسپورتتاۋشىلارعا بارىنشا قولايلى جاعدايلاردى قامتاماسىز ەتۋ ماڭىزدى. اتالعان باعىتتا ىنتىماقتاستىق جٶنٸندەگٸ ٷكٸمەتارالىق كوميسسييا اياسىندا بەلسەندٸ جۇمىستار اتقارىلىپ جاتىر.
ەكٸجاقتى ىنتىماقتاستىقتىڭ ماڭىزدى باعىتتارىنىڭ بٸرٸ — ەكٸ ەلدٸڭ ەكونوميكالارىنىڭ ەڭ قۋاتتى قوزعاۋشى كٷشتەرٸنٸڭ بٸرٸ بولا الاتىن كٶلٸك-ترانزيت سالاسى. مۇندا, كەزدەسۋگە قاتىسۋشىلاردىڭ پٸكٸرٸنشە, سىرتقى سەرٸكتەستەر ٷشٸن زاماناۋي, سەنٸمدٸ, تۇراقتى, ەكونوميكالىق تۇرعىدان اقتالعان كٶلٸك دەلٸزٸن قۇرۋ قاجەت. بٷگٸنگٸ تاڭداعى ٶزەكتٸ مەسەلە — قىتاي–قازاقستان–ەۋروپا باعىتىندا «ەۋرازييا» جىلدامدىقتى جٷك جەنە جولاۋشىلار تاسىمالىنىڭ ترانزيتتٸك دەلٸزٸن قۇرۋ مەسەلەسٸ.
جاڭا كٶلٸك دەلٸزدەرٸن سالۋ ەكونوميكا ٶسٸمٸنە جاعداي جاسايدى, ٶڭٸرلەرگە قوسىمشا مٷمكٸندٸكتەر اشادى, ولاردىڭ ينۆەستيتسييالىق تارتىمدىلىعىن ارتتىرادى جەنە ەكٸ ەل اراسىنداعى ىنتىماقتاستىقتى جانداندىرۋعا ىقپال ەتەدٸ.
كەزدەسۋ بارىسىندا پوستكەڭەستٸك كەڭٸستٸكتە تەڭدەسٸ جوق, ينۆەستورلارعا تەڭدەسسٸز جاعداي جاسالعان «استانا» حالىقارالىق قارجى ورتالىعى اياسىنداعى ىنتىماقتاستىق مەسەلەلەرٸنە ەرەكشە كٶڭٸل بٶلٸندٸ. سونداي-اق, ب. ساعىنتاەۆ قازاقستاندا جٷزەگە اسىرىلىپ جاتقان جەكەشەلەندٸرۋ باعدارلاماسىنا نازار اۋدارىپ, رەسەيلٸك ينۆەستورلاردى وعان بەلسەندٸ تٷردە قاتىسۋعا شاقىردى.
ەكٸ ەلدٸڭ ستراتەگييالىق سەرٸكتەستٸگٸنٸڭ باسىم باعىتتارىنىڭ قاتارىندا — عارىش قىزمەتٸ سالاسىنداعى ىنتىماقتاستىق باعىتى بار. بايقوڭىر قالاسىن دامىتۋتىڭ ۇزاق مەرزٸمدٸ باعدارلاماسىن جەنە ىنتىماقتاستىقتى جالعاستىرۋ تۇجىرىمداماسىن جٷزەگە اسىرۋ مەسەلەلەرٸ قوزعالدى. ەكٸجاقتى كەلٸسٸمدەردٸڭ نەگٸزٸندە تاراپتار قالانىڭ ينفراقۇرىلىمىن جاڭعىرتۋعا كٸرٸسكەنٸ اتالىپ ٶتتٸ.
ٷكٸمەتتەردٸڭ باسشىلارى پەتروپاۆل قالاسىندا قازاقستان مەن رەسەيدٸڭ XV ايماقارالىق ىنتىماقتاستىق فورۋمىن ٶتكٸزۋ مەسەلەسٸنە باسا نازار اۋداردى. تاقىرىبى «تۋريزمدٸ دامىتۋدىڭ جاڭا تەسٸلدەرٸ مەن ٷردٸستەرٸ» بولادى.
قازاقستان مەن رەسەي اراسىنداعى تاۋار اينالىمى 2018 جىلدىڭ قاڭتار–تامىز ايلارىندا $11,3 ملرد قۇرادى, بۇل ٶتكەن جىلدىڭ وسىنداي كەزەڭٸمەن سالىستىرعاندا 8,3%-عا جوعارى ($10,4 ملرد). 2018 جىلدىڭ قاڭتار–تامىز ايلارىندا قازاقستاننان رەسەيگە ەكسپورت 13,3%-عا ارتىپ, $3,4 ملرد قۇرادى. سوڭعى 13 جىل ٸشٸندە (2005 جىلدان باستاپ 2018 جىلدىڭ ٸٸ توقسانىنا دەيٸن) رەسەي فەدەراتسيياسىنان قازاقستان رەسپۋبليكاسىنا تٸكەلەي ينۆەستيتسييالاردىڭ جالپى اعىنى $13,4 ملرد قۇرادى, رف-كە قازاقستاندىق تٸكەلەي ينۆەستيتسييالاردىڭ جالپى كٶلەمٸ شامامەن $4 ملرد قۇرادى.
قازاقستاندا رەسەيلٸك ٷلەستٸڭ قاتىسۋىمەن 9 مىڭنان استام بەلسەندٸ زاڭدى تۇلعا بار. قازٸرگٸ تاڭدا حيمييا, مۇناي حيميياسى ٶنەركەسٸبٸ, اٶك, ماشينا جاساۋ, مەتاللۋرگييا, تۋريزم جەنە جەڭٸل ٶنەركەسٸپ سالالارىندا قۇنى شامامەن $4 ملرد بولاتىن بٸرقاتار ينۆەستيتسييالىق جوبالار بويىنشا رەسەي تاراپىمەن بٸرلەسكەن جۇمىستار جٷرگٸزٸلٸپ جاتىر.
