ماسكا تاعىپ جٷرۋ ٸندەت جۇقتىرماۋعا جەردەمدەسەدٸ. بۇل تۋرالى م.ەيكٸمباەۆ اتىنداعى اسا قاۋٸپتٸ جۇقپالى اۋرۋلار ۇلتتىق عىلىمي ورتالىعىنىڭ پروفەسسورى, مەديتسينا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى اندرەي دميتروۆسكيي مەلٸم ەتتٸ, دەپ حابارلايدى قازاقپارات.
الماتىدان ارنايى كەلگەن ا.دميتروۆسكيي ەرٸپتەستەرٸ, مەديتسينا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى مارات سىزدىقوۆ, اندرەي كۋزنەتسوۆ جەنە بيوقورعاۋ, بيوقاۋٸپسٸزدٸك پەن دەزينفەكتسييا جٶنٸندەگٸ مامان تاتيانا لياتومسكايامەن بٸرگە ورالدا ۇيىمداستىرىلعان سەمينار-ترەنينگتەرگە قاتىستى.
وندا باتىسقازاقستاندىق ينفەكتسيونيستەر مەن ەپيدەميولوگتارعا بيولوگييالىق قاۋٸپسٸزدٸك قاعيدالارى, COVID-19-پەن اۋىرعان ەمدەلۋشٸلەرمەن جۇمىس كەزٸندە ينفەكتسييالىق باقىلاۋ ەرەجەلەرٸ مەن تەرتٸبٸ جٶنٸندە كەڭەس بەرٸلدٸ.
سونىڭ ٸشٸندە وبلىستىق كٶپبەيٸندٸ اۋرۋحانا بازاسىندا 70 مەديتسينا قىزمەتكەرٸ قاتىسقان شارادا كوروناۆيرۋستىق ينفەكتسييانىڭ ادامدار اراسىندا تارالۋى, قوزدىرعىشىنىڭ قورشاعان ورتاعا تٶزٸمدٸلٸگٸ, كۆي ەپيدەميولوگيياسىنىڭ ەرەكشەلٸكتەرٸ, ٸندەتتٸڭ الدىن الۋ جەنە كٷرەس مەسەلەلەرٸ تالقىلاندى. سونداي-اق بيوماتەريالداردى قاۋٸپسٸز الۋ, تاسىمالداۋ دا نازاردان تىس قالمادى.
كەزدەسۋ بارىسىندا ماماندار قورعانىش كوستيۋمدەرٸن قالاي كييۋ جەنە شەشۋ, مەديتسينا قالدىقتارىن قالاي دۇرىس جويۋ جولدارىن كٶرسەتتٸ.
الماتىلىق مامانداردىڭ جۇقپالى اۋرۋلارمەن كٷرەستە تەجٸريبەسٸ مول, قازاقستاندا 1949 جىلى قۇرىلعان اتالمىش ورتالىقتا كٶپتەن بەرٸ جۇمىس ٸستەپ كەلەدٸ. سونىڭ ٸشٸندە اندرەي دميتروۆسكييدٸڭ وسىندا ەڭبەك ەتكەنٸنە 41 جىل تولدى. ول دوكتورلىق ديسسەرتاتسيياسىن وبانىڭ كلينيكالىق كٶرٸنٸستەرٸ مەن ونىمەن اۋىرعان ناۋقاسقا مەديتسينالىق كٶمەك كٶرسەتۋ جٷيەسٸ بويىنشا قورعاعان. 5 عىلىم كانديداتىن, 2 دوكتوردى دايىنداعان مامان – 300-دەن استام عىلىمي جۇمىستىڭ اۆتورى, ەكٸ پاتەنتٸ جەنە بار.
پاندەمييا كەزٸندە عالىم ەرٸپتەستەرٸمەن بٸرگە جاڭا ٸندەتپەن كٷرەس جولدارىن زەرتتەۋدە. ونىڭ ايتۋىنشا, كوروناۆيرۋستان ساقتانۋدىڭ ەكٸ تەسٸلٸ بار, ول ماسكا تاعۋ جەنە وقشاۋلانۋ.
«اۋرۋ كٶزٸ مەن ونىمەن بايلانىس جاسايتىن ادام ماسكا تاقسا, جۇقتىرۋ مٷمكٸندٸگٸ 100-دەن 1 پايىزعا دەيٸن تٶمەندەيدٸ. ماسكا – ەڭ قاراپايىم ەرٸ تيٸمدٸ قۇرال. نەگٸزٸ بٸررەتتٸك مەديتسينا ماسكالارىن ىلعالدانعانشا قولدانعان دۇرىس. ىلعال تولىپ قالسا, ماسكا ساپاسىن جويادى, سوندىقتان ونى اۋىستىرعان جٶن», دەيدٸ اندرەي ميحايلوۆيچ.
ونىڭ پايىمداۋىنشا, پاندەمييا تۇرعىنداردىڭ 90 پايىزى يممۋنيتەت العانعا دەيٸن سوزىلادى, ياعني ٸندەت جۇقتىرمايدى نەمەسە قانداي دا بٸر تٷرٸمەن اۋىرىپ شىعادى.
ەلەمدە ٸندەتكە قارسى ۆاكتسينا بيىلعى جىل سوڭىندا دايىن بولادى دەپ بولجانۋدا. ول بەكٸتٸلگەن حالىقارالىق كريتەرييلەر بويىنشا جاسالۋدا.
ۆاكتسينانى تەز جاساۋعا بولادى, بٸراق ونى سىناۋ بەلگٸلٸ بٸر ۋاقىتتى قاجەت ەتەدٸ. ول ەۋەلٸ جانۋارلارعا سىنالادى. سوسىن ەرٸكتٸلەردٸڭ العاشقى توبىنا جاسالادى, سولاي جالعاسا بەرەدٸ. بۇل كەمٸندە بٸر جىلعا سوزىلادى.
عالىمنىڭ سٶزٸنە قاراعاندا, رەسەي مەن قىتاي وسى ساتىلاردىڭ بەرٸنەن ٶتپەستەن, بٸردەن ەرٸكتٸلەردٸ سىناپ كٶرە باستادى. بۇل – سىناۋ مەرزٸمٸن قىسقارتىپ, سوڭعى نەتيجەگە جەتۋدٸڭ بٸر جولى.
ەگەر ەكپە جاسالماسا, ٸندەتتٸ بٷكٸل دٷنيە جٷزٸنٸڭ حالقى جۇقتىرۋى مٷمكٸن. ۆاكتسينا قولدانىلعاننان كەيٸن ۆيرۋس بٸرجولا جويىلا ما, ونى ايتۋ دا قيىن.
«ٸندەتكە قارسى تۇرۋ ٷشٸن بٸزگە كٶپتەن قالىپتاسقان مەنتاليتەتٸمٸزدٸ ٶزگەرتۋگە تۋرا كەلەدٸ. ياعني كٶپ بولىپ جينالىپ, مەرەكەلەردٸ اتاپ ٶتۋدەن, قوناققا بارۋدان باس تارتۋ كەرەك. قاشىقتان قارىم-قاتىناس جاساۋعا دا بولادى عوي. ٷيدە وقشاۋلانىپ, كٶشەگە شىققاندا, قوعامدىق ورىندارعا بارعاندا, ماسكا تاعۋ كەرەك», دەپ تٷيٸندەدٸ ويىن ا.دميتروۆسكيي.
