قازاقستاندا عىلىمي جۇمىستاردى «كٸلتپەن تاپسىرۋ» قىزمەتتەرٸنٸڭ جارناماسىنا قاتىستى قوعامدا قىزۋ پٸكٸرتالاس باستالدى. ساراپشىلاردىڭ ايتۋىنشا, Scopus جەنە كوكنۆو (بۇرىنعى ككسون) بازالارىنا ارنالعان عىلىمي ماقالالاردى ساتۋ اكادەمييالىق ادالدىق قاعيداتتارىنا قايشى كەلەدٸ جەنە جارييالانعان ەڭبەكتەردٸڭ كەرٸ قايتارىلۋىنا (رەتراكتسييا) ەرٸ عىلىمي بەدەلدەن ايىرىلۋعا ەكەلۋٸ مٷمكٸن, دەپ حابارلايدى Ult.kz NewTimes.kz سايتىنا سٸلتەمە جاساپ.
بۇل جارييالانىمعا قازاقستاندىق زەرتتەۋشٸ امينا امۋتوۆا (dr_amutova) نازار اۋداردى. ونىڭ ايتۋىنشا, تاپسىرىسپەن عىلىمي جۇمىس جازۋ قىزمەتتەرٸ اكادەمييالىق ەتيكاعا قايشى كەلەدٸ. سونداي-اق مۇنداي قىزمەتتٸ ۇسىنىپ وتىرعان ادامنىڭ جەتكٸلٸكتٸ عىلىمي تەجٸريبەسٸ مەن جەتٸستٸگٸ جوق ەكەنٸن ايتتى.
امۋتوۆانىڭ سٶزٸنشە, فيزيكا سالاسى بويىنشا كٶمەك ۇسىنعان جارناما اۆتورىنىڭ جەكە عىلىمي جارييالانىمى جوق ەرٸ ول ەلٸ PhD ديسسەرتاتسيياسىن دا قورعاماعان.
«بۇل “ساراپشىنىڭ” ٶزٸندە بٸردە-بٸر عىلىمي جارييالانىم جوق, تٸپتٸ PhD ديسسەرتاتسيياسىن دا ەلٸ قورعاعان ەمەس. ياعني ٶزٸ بۇل سالانى تولىق مەڭگەرمەي تۇرىپ-اق ٶزگەلەرگە عىلىمي جۇمىس جازىپ بەرەتٸن “فابريكا” اشقان. تاپسىرىسپەن ماقالا مەن ديسسەرتاتسييا ساتۋ – عىلىمي ەتيكانى ٶرەسكەل بۇزۋ. مەن عىلىمي كەڭەس بەرۋدٸ نەمەسە ماقالا جازۋدى ٷيرەتەتٸن كۋرستاردى قولدايمىن. بٸراق باسقالارعا ٷيرەتۋ ٷشٸن ادامنىڭ ٶز تەجٸريبەسٸ, جارييالانعان ەڭبەكتەرٸ جەنە قالىپتاسقان ساراپشى مەرتەبەسٸ بولۋى كەرەك», – دەپ جازدى ول.
امۋتوۆا مۇنداي قىزمەتتەرگە سۇرانىستىڭ جوعارى ەكەنٸن دە اتاپ ٶتتٸ. ونىڭ ايتۋىنشا, جارناما جارييالانعان جازبا شامامەن 16 مىڭ قارالىم جيناعان. سونىمەن قاتار قولدانۋشىلار ونى بەلسەندٸ تٷردە بٶلٸسٸپ, ساقتاپ العان.
زەرتتەۋشٸنٸڭ پٸكٸرٸنشە, مۇنداي نارىقتىڭ قالىپتاسۋىنا عىلىمي قىزمەتتٸ باعالاۋ جٷيەسٸ ەسەر ەتكەن. ونىڭ ايتۋىنشا, ديسسەرتاتسييا قورعاۋ جەنە اتتەستاتسييادان ٶتۋ ٷشٸن عىلىمي ماقالالاردى مٸندەتتٸ تٷردە جارييالاۋ تالابى كەيبٸر جاس عالىمداردى فورمالدى تالاپتاردى تەزٸرەك ورىنداۋدىڭ جولىن ٸزدەۋگە مەجبٷرلەيدٸ.
سونىمەن بٸرگە ول عىلىمي جۇمىستى ساتىپ الۋدىڭ سالدارى اۋىر بولۋى مٷمكٸن ەكەنٸن ەسكەرتتٸ. ەگەر عىلىمي جۋرنال پلاگيات, دەرەكتەردٸ قولدان جاساۋ نەمەسە ٶزگە دە زاڭبۇزۋشىلىقتاردى انىقتاسا, ماقالا كەرٸ قايتارىلىپ, اۆتور عىلىمي بەدەلٸنەن ايىرىلۋى مٷمكٸن.
«ەرتە مە, كەش پە بۇل الداۋ ەشكەرە بولادى. ماسقارا بولىپ, دەل سٸزدٸڭ ماقالاڭىز كەرٸ قايتارىلادى. بەدەلٸنەن دە سٸز ايىرىلاسىز. ال سٸزدەن جارتى ميلليون تەڭگە الىپ قويعان بەلگٸسٸز “كٶمەكشٸ” ەش جاۋاپكەرشٸلٸك كٶتەرمەيدٸ, تٸپتٸ ارالارىڭىزدا كەلٸسٸمشارت بولسا دا», – دەدٸ زەرتتەۋشٸ.
ول سونداي-اق ديسسەرتاتسييا قورعاۋ كەزٸندە ادامنىڭ ٶز بٸلٸمٸنٸڭ جوقتىعى بٸردەن بايقالاتىنىن ايتتى.
جەلٸ قولدانۋشىلارى دا عىلىمي جۇمىستاردى ساتۋدى اكادەمييالىق ادالدىققا قاۋٸپ تٶندٸرەتٸن قۇبىلىس رەتٸندە باعالادى.
«نەتكەن سۇمدىق! ۇيات تا جوق ەكەن. مەنٸڭ قازاقستاندا ديسسەرتاتسييا قورعاماۋىما سەبەپتەردٸڭ بٸرٸ وسى بولدى. عىلىمي دەرەجەمنٸڭ وسىنداي جاعدايلارمەن بايلانىستىرىلعانىن قالامادىم», – دەپ جازدى PhD دوكتورى dr_khegay.
كەيبٸر پٸكٸر قالدىرۋشىلار جارناما اۆتورى ۇسىنعان كەلٸسٸمشارتتىڭ دا تيٸمدٸلٸگٸنە كٷمەن كەلتٸردٸ. ولاردىڭ پٸكٸرٸنشە, تاپسىرىس بەرۋشٸ الدانىپ قالعان جاعدايدا ٶز قۇقىعىن قورعاۋى قيىن بولادى, ٶيتكەنٸ عىلىمي جۇمىستى ساتىپ الۋدىڭ ٶزٸ اكادەمييالىق ەتيكا تالاپتارىنا قايشى.
