
بەلگٸلٸ ساياساتتانۋشى ماقسات جاقاۋ جەلٸدەگٸ پاراقشاسىندا مەملەكەت باسشىسىنىڭ ٶزٸ بيىلعى جولداۋىندا ارنايى توقتالعان قانداستار مەسەلەسٸنە, ياكي ەلٸمٸزدٸڭ كٶشٸ-قون ساياساتىنا قاتىستى پٸكٸرٸن بٶلٸستٸ, دەپ حابارلايدى "ۇلت اقپارات".
"ەلٸمٸزدٸڭ بايتاق دالاسىندا ەمەس, سىرتتا جٷرگەن تالاي قانداسىمىز ەڭبەگٸ مەن اقىلىنا سەنٸپ, كٶزگە تٷسٸپ قازاقتىڭ ابىرويىن اسىرىپ جٷرگەنٸ قانشاما. بۇل جازباما ەلەمنٸڭ ەكٸنشٸ ەكونوميكالىق دەرجاۆاسى سانالاتىن الىپ قىتاي فلوتىنىڭ ەڭ ايبارلى «لياونين» تەڭٸز كەمەسٸن قازاقتىڭ قاراكٶز قىزى جادىرا قابىلقىزىنىڭ باسقاراتىنى تٷرتكٸ بولدى.
قىتايدىڭ شىڭجاڭ ٶلكەسٸندە دٷنيەگە كەلٸپ, چانجي كوللەدجٸنٸڭ ەكونوميكا جەنە مەنەدجمەنت ماماندىعىن اياقتاعان جادىرا 2015 جىلى ەسكەرگە شاقىرىلعان ەكەن.
وسى كٷندەرٸ قۇرامىندا 2 مىڭعا جۋىق ادامى, ونىڭ 520 وفيتسەر, 50-گە جۋىق ۇشاق پەن تٸكۇشاق اەرودرومى بار ەسكەري كەمەنٸڭ ۇشى-قيىرى جوق مۇحيتتا ەركٸن جٷزۋٸ قانداسىمىز جادىرا قابىلقىزىنىڭ ەسكەري شەبەرلٸگٸنە تيەسٸلٸ. بٸردە جادىرانىڭ قىتاي تٸلشٸلەرٸنە بەرگەن سۇقباتىندا, «مەنٸڭ جاسىمداعى نەزٸكجاندىلار كٶلٸك تٸزگٸندەيدٸ, ال مەن الىپ تەڭٸزدە كەمە جٷرگٸزٸپ, دٷلەي داۋىلمەن تايتالاسامىن» دەگەنٸ بار. جادىراداي سىرتتاعى قانداستىرىمىز ٷشٸن كٶكٸرەگٸمٸزدٸ تەك قۇرمەت پەن ماقتانىش سەزٸمٸ كەرنەيدٸ.
راسىندا, كەشەگٸ, 1-قىركٷيەكتەگٸ قازاق جۇرتىنا جولداعان جولداۋىندا پرەزيدەنت شەتەلدەگٸ قانداستاردى كٶشٸرۋ, ميگراتسيياعا قاتىستى تٷبەگەيلٸ ٶزگەرٸستەر كەرەك ەكەنٸن باستى نازارعا الدى. ٶز سٶزٸندە, قانداستاردىڭ كٶشٸپ كەلۋٸنە جەنە ٸشكٸ ميگراتسيياعا قاتىستى ساياسات تٷبەگەيلٸ ٶزگەرەتٸنٸن, وسى ورايدا, دەموگرافييالىق جەنە ەكونوميكالىق ٷردٸستەردٸ ەسكەرۋ كەرەكتٸگٸن جەتكٸزگەن بولاتىن" - دەپ جازدى ساياساتتانۋشى Facebook پاراقشاسىندا.
ونىڭ سٶزٸنشە, قۇداي اۋىزعا سالعانداي, كەسٸبٸ الدىندا, دەستٷرٸ مەن قازاقي رۋحى بٷتٸن سىرتتاعى قازاقتى, ياعني قانداستارىمىزدى ەلگە مىقتاپ تارتۋ ٶتە ٶزەكتٸ مەسەلە ەكەنٸ قاداپ ايتىلىپ جٷر.
"سەبەبٸ, جازيراداي موڭعولييادا B737NG ەۋە كٶلٸگٸن باسقاراتىن يزينيس ەيرۆەيز كومپانيياسى ەۋە قوزعالىسىنىڭ ۇشقىشى بەك بازىلحانۇلىنىڭ, فرانتسييانىڭ كٶرٸكتٸ استاناسى پاريجدەگٸ ەيفەل مۇناراسىندا ەڭبەك ەتەتٸن ايسۇلۋ تٶلەكتٸڭ نەمەسە شۆەيتسارييادا تۇرىپ, Google-دا جۇمىس ٸستەيتٸن امان ٶتەمۇراتوۆتاردىڭ ۇلتتىق پوتەنتسيالدارى ٶتە جوعارى.
دەل وسى يدەيامەن قانداستاردىڭ ماڭىزدىلىعىن پرەزيدەنت جولداۋىندا, «تاعى دا قايتالاپ ايتامىن. ەلٸمٸزدە ەڭبەكقور ادام, كەسٸبي مامان ەڭ سىيلى ادام بولۋعا تيٸس. وسىنداي ازاماتتار مەملەكەتٸمٸزدٸ دامىتادى» دەۋٸ بەكەر ەمەس.
قازٸر ەلٸمٸزدەگٸ حالىق سوڭعى ەسەپ بويىنشا 19 ملن. 666 مىڭنان اسىپ وتىر. جىل باسىنان تامىزعا دەيٸن ەلگە كەلگەندەر سانى 9595 ادامدى قۇراعان. ەرينە, بۇل سان ٶتە از. قانداستارمەن تولىققان قازاق سانى 71 پايىزدى عانا قۇراپ وتىر. سٶزسٸز, تيٸستٸ ەكٸمشٸلٸك شارالارىنىڭ پەرمەنٸ كەرەك" - دەيدٸ ماقسات جاقاۋ.
ساياساتتانۋشى وسى ۋاقىتقا دەيٸن مەملەكەت شەت ەلدەگٸ اعايىنمەن بەس رەت جالپىقازاق قۇرىلتايىن ٶتكٸزگەنٸن, سونداي-اق, كٶشٸ-قوننىڭ كەلەلٸ مەسەلەلەرٸ تالقىلانىپ, تٷيٸتكٸلدٸ قارەكەتتەر قولعا الىنعانىن دا جەتكٸزدٸ. ەسٸرەسە, سوڭعى بەس جىلدىقتا «نۇرلى كٶش» باعدارلاماسىنىڭ كەلەسٸ دامۋ كەزەڭٸ رەتتەلٸپ, ارنايى «وتانداستار قورى» قۇرىلعان. ودان بٶلەك ومبىدان باستاپ, ستامبۋل, كيەۆ, بٸشكەك, تاشكەنت, بەرلينگە دەيٸن مەدەني-ٸسكەرلٸك ورتالىقتارى اشىلعان.
ونىڭ پٸكٸرٸنشە, وسى باستامالار جالعاسىن تاۋىپ قىتاي مەن يران, اۋعانستان مەن ەۋروداقتا اشىلا بەرسە قۇبا-قۇپ بولار ەدٸ.
"ايتپاقشى, اسپان استى قىتاي ەلٸندە, «ٷلكەن قىتاي» ۇلتتىق يدەياسى بار. بۇل - ەربٸر سىرتتاعى قىتايلىقتىڭ جادىنىندا ساقتالعان يدەيا, ەلەمدٸك دەڭگەيدە ٶزٸنٸڭ ەكونوميكالىق-ەلەۋمەتتٸك نەتيجەسٸن ەسەلەپ بەرۋدە. مەسەلەن, قىتاي ٷكٸمەتٸ شەت ەلگە بٸلٸممەن, نە ەڭبەك ميگراتسيياسىمەن قونىس اۋدارعان ازاماتتارىنا ەرەكشە امانات تاعادى. بارعان ەلٸنە سۋداي سٸڭٸپ, تاستاي باتسا دا, ۇلى وتانىنا اقشالاي, نە ساۋدا كەلٸسٸمدەرٸمەن, جاڭا قىتاي كۆارتالدارىن دامىتۋىمەن بولسىن ٶز ٷلەسٸن قوسىپ تۇرۋىنا باعىتتايدى. بارلىق قىتايلىق وسى يدەيا نەگٸزٸندە ٶمٸر سٷرەدٸ. بۇنى بايقاۋ قيىن ەمەس, اتاقتى دجەكي چاننىڭ كينولارىن سارالاپ كٶرسەڭٸز دە جەتكٸلٸكتٸ.
سٶز سوڭىندا ايتارىم, وسى كٷندەرٸ ەلٸمٸزدٸڭ «جاڭا قازاقستان» ۇلتتىق يدەياسىنىڭ كٷنٸ تۋىپ كەلە جاتىر. ساياسي ارنانىڭ جىلعاسى وسى باعىتتا اعۋدا. وسى رەتتە, تٸلەگٸمٸز بەن نيەتٸمٸز بٸر بەيرەسمي سانى 5-7 ميلليوندىق سىرتتاعى قانداستاردى ەلگە تارتىپ, دامۋ جولىندا بٸرگە قيمىلداۋى - ەلٸمٸزدٸڭ اناعۇرلىم مەملەكەتتٸك بەلەستەرگە اياق باسۋى بولماق.
پرەزيدەنتتٸڭ دە جولداۋداعى قانداستار مەسەلەسٸنە ايرىقشا باسىمدىق بەرۋٸ قارقىندى مەملەكەتتٸك جٷيەلٸ قادامداردىڭ بٸرٸ رەتٸندە باعالانۋى وسىندا" - دەپ تٷيٸندەدٸ ول سٶزٸن.