Belgili saiasattanýshy Maqsat Jaqaý jelidegi paraqshasynda Memleket basshysynyń ózi biylǵy Joldaýynda arnaiy toqtalǵan qandastar máselesine, iaki elimizdiń kóshi-qon saiasatyna qatysty pikirin bólisti, dep habarlaidy "Ult aqparat".
"Elimizdiń baitaq dalasynda emes, syrtta júrgen talai qandasymyz eńbegi men aqylyna senip, kózge túsip qazaqtyń abyroiyn asyryp júrgeni qanshama. Bul jazbama álemniń ekinshi ekonomikalyq derjavasy sanalatyn alyp Qytai flotynyń eń aibarly «Liaonin» teńiz kemesin qazaqtyń qarakóz qyzy Jadyra Qabylqyzynyń basqaratyny túrtki boldy.
Qytaidyń Shyńjań ólkesinde dúniege kelip, Chanji kolledjiniń ekonomika jáne menedjment mamandyǵyn aiaqtaǵan Jadyra 2015 jyly áskerge shaqyrylǵan eken.
Osy kúnderi quramynda 2 myńǵa jýyq adamy, onyń 520 ofitser, 50-ge jýyq ushaq pen tikushaq aerodromy bar áskeri kemeniń ushy-qiyry joq muhitta erkin júzýi qandasymyz Jadyra Qabylqyzynyń áskeri sheberligine tiesili. Birde Jadyranyń qytai tilshilerine bergen suqbatynda, «meniń jasymdaǵy názikjandylar kólik tizgindeidi, al men alyp teńizde keme júrgizip, dúlei daýylmen taitalasamyn» degeni bar. Jadyradai syrttaǵy qandastyrymyz úshin kókiregimizdi tek qurmet pen maqtanysh sezimi kerneidi.
Rasynda, keshegi, 1-qyrkúiektegi qazaq jurtyna joldaǵan Joldaýynda Prezident sheteldegi qandastardy kóshirý, migratsiiaǵa qatysty túbegeili ózgerister kerek ekenin basty nazarǵa aldy. Óz sózinde, qandastardyń kóship kelýine jáne ishki migratsiiaǵa qatysty saiasat túbegeili ózgeretinin, osy oraida, demografiialyq jáne ekonomikalyq úrdisterdi eskerý kerektigin jetkizgen bolatyn" - dep jazdy saiasattanýshy Facebook paraqshasynda.
Onyń sózinshe, Qudai aýyzǵa salǵandai, kásibi aldynda, dástúri men qazaqi rýhy bútin syrttaǵy qazaqty, iaǵni qandastarymyzdy elge myqtap tartý óte ózekti másele ekeni qadap aitylyp júr.
"Sebebi, Jaziradai Mońǵoliiada B737NG áýe kóligin basqaratyn Izinis Eirveiz kompaniiasy áýe qozǵalysynyń ushqyshy Bek Bazylhanulynyń, Frantsiianyń kórikti astanasy Parijdegi Eifel munarasynda eńbek etetin Aisulý Tólektiń nemese Shveitsariiada turyp, Google-da jumys isteitin Aman Ótemuratovtardyń ulttyq potentsialdary óte joǵary.
Dál osy ideiamen qandastardyń mańyzdylyǵyn Prezident Joldaýynda, «Taǵy da qaitalap aitamyn. Elimizde eńbekqor adam, kásibi maman eń syily adam bolýǵa tiis. Osyndai azamattar memleketimizdi damytady» deýi beker emes.
Qazir elimizdegi halyq sońǵy esep boiynsha 19 mln. 666 myńnan asyp otyr. Jyl basynan tamyzǵa deiin elge kelgender sany 9595 adamdy quraǵan. Árine, bul san óte az. Qandastarmen tolyqqan qazaq sany 71 paiyzdy ǵana qurap otyr. Sózsiz, tiisti ákimshilik sharalarynyń pármeni kerek" - deidi Maqsat Jaqaý.
Saiasattanýshy osy ýaqytqa deiin memleket shet eldegi aǵaiynmen bes ret Jalpyqazaq Quryltaiyn ótkizgenin, sondai-aq, kóshi-qonnyń keleli máseleleri talqylanyp, túiitkildi qareketter qolǵa alynǵanyn da jetkizdi. Ásirese, sońǵy bes jyldyqta «Nurly kósh» baǵdarlamasynyń kelesi damý kezeńi rettelip, arnaiy «Otandastar qory» qurylǵan. Odan bólek Ombydan bastap, Stambýl, Kiev, Bishkek, Tashkent, Berlinge deiin mádeni-iskerlik ortalyqtary ashylǵan.
Onyń pikirinshe, osy bastamalar jalǵasyn taýyp Qytai men Iran, Aýǵanstan men Eýrodaqta ashyla berse quba-qup bolar edi.
"Aitpaqshy, aspan asty Qytai elinde, «Úlken Qytai» ulttyq ideiasy bar. Bul - árbir syrttaǵy qytailyqtyń jadynynda saqtalǵan ideia, álemdik deńgeide óziniń ekonomikalyq-áleýmettik nátijesin eselep berýde. Máselen, Qytai úkimeti shet elge bilimmen, ne eńbek migratsiiasymen qonys aýdarǵan azamattaryna erekshe amanat taǵady. Barǵan eline sýdai sińip, tastai batsa da, uly Otanyna aqshalai, ne saýda kelisimderimen, jańa Qytai kvartaldaryn damytýymen bolsyn óz úlesin qosyp turýyna baǵyttaidy. Barlyq qytailyq osy ideia negizinde ómir súredi. Buny baiqaý qiyn emes, ataqty Djeki Channyń kinolaryn saralap kórseńiz de jetkilikti.
Sóz sońynda aitarym, osy kúnderi elimizdiń «Jańa Qazaqstan» ulttyq ideiasynyń kúni týyp kele jatyr. Saiasi arnanyń jylǵasy osy baǵytta aǵýda. Osy rette, tilegimiz ben nietimiz bir beiresmi sany 5-7 milliondyq syrttaǵy qandastardy elge tartyp, damý jolynda birge qimyldaýy - elimizdiń anaǵurlym memlekettik belesterge aiaq basýy bolmaq.
Prezidenttiń de Joldaýdaǵy qandastar máselesine airyqsha basymdyq berýi qarqyndy memlekettik júieli qadamdardyń biri retinde baǵalanýy osynda" - dep túiindedi ol sózin.
