مەملەكەت باسشىسى «ەگەمەن قازاقستان» گازەتٸندە شىققان «بولاشاققا باعدار: رۋحاني جاڭعىرۋ» اتتى باعدارلامالىق ماقالاسىندا نەگٸزگٸ بٸرنەشە مەسەلەلەر تۋرالى, ناقتىراق ايتقاندا, ۇلتتىق سانا, بەسەكەلەستٸك قابٸلەت, ۇلتتىق بٸرەگەيلٸكتٸ ساقتاۋ, بٸلٸم الۋ, بٸلٸم بەرۋ قۇندىلىقتارى, لاتىن ەلٸپبيٸنە كٶشۋ تۋرالى ويلارىمەن بٶلٸسە كەلە, تاياۋ جىلدارعا ارنالعان ناقتى ماقساتتارعا سەيكەس ٶزٸنٸڭ ناقتى جوبالارىن ۇسىنىپ وتىر.
بٸز, تٸلتانۋشى-تٷركولوگ ماماندار رەتٸندە ەلباسىنىڭ لاتىن ەلٸپبيٸنە كٶشۋگە بايلانىستى ايتقان تۇجىرىمدارىنا تولىعىراق توقتالىپ, ٶز وي-پٸكٸرلەرٸمٸزبەن بٶلٸسۋدٸ جٶن سانادىق. ٶزدەرٸڭٸز جاقسى بٸلەتٸندەي, قازاقستاننىڭ لاتىن قارپٸنە كٶشۋٸ جايلى مەسەلە بٸرشاما ۋاقىتتاردان بەرٸ ايتىلىپ, تالقىلانىپ كەلەدٸ. پرەزيدەنت بۇل مەسەلەنٸ 2006-2007 جىلدارى باستاپ, جان-جاقتى تالداپ-سارالاۋعا تاپسىرما بەرگەن بولاتىن. 2013 جىلى «قازاقستان-2050 ستراتەگيياسى: قالىپتاسقان مەملەكەتتٸڭ جاڭا ساياسي باعىتى» اتتى جولداۋىندا دا بۇعان باسا نازار اۋدارعان ەدٸ, سوندىقتان كٶپتەن كٷتكەن لاتىن قارپٸنە كٶشۋ تۋرالى پرەزيدەنتتٸڭ ويىن ٷلكەن قۋانىشپەن قابىلداپ, ەبدەن پٸسٸپ جەتٸلگەن تۇشىمدى تۇجىرىمدى جٷز پايىز قولدايتىنىمىزدى بٸلدٸرە وتىرىپ, كەيبٸر باستى مەسەلەلەرگە كەڭٸرەك توقتالعان دۇرىس بولار دەگەن ويدامىز.
2007 جىلى احمەت بايتۇرسىنۇلى اتىنداعى تٸل بٸلٸمٸ ينستيتۋتى دايىنداعان «لاتىن گرافيكاسى نەگٸزٸندەگٸ قازاق ەلٸپبيٸ: تاريحى, تاعىلىمى جەنە بولاشاعى» اتتى ەڭبەكتە 5 تٷرلٸ نۇسقا «ارىس» باسپاسىنان جارىق كٶرگەن ەدٸ. بٸز دە كٶپ جىلدان بەرٸ قازاق ەلٸپبيٸنٸڭ لاتىنشا ترانسكريپتسيياسىن قولدانۋدامىز. بٸزدٸڭ ترانسكريپتسييامىز جوعارىدا اتالعان جوبالاردىڭ تٶرتٸنشٸسٸنە جاقىنىراق. (بۇل نۇسقانى قوسىمشادان كٶرۋٸڭٸزگە بولادى). ويىمىزشا, تەك لاتىن ەلٸپبيٸ ەمەس, ەملە دە ٶتە ماڭىزدى بولماق, اتاپ ايتقاندا:
1. ۇلتتىق اتاۋلاردىڭ ٷلكەن نەمەسە كٸشكەنتاي ەرٸپتەرمەن جازىلۋى, مىسالى, Qazaq نەمەسە qazaq.
2. لاتىنعا كٶشۋ پەرمەندٸ بولۋ ٷشٸن, بۇنىمەن قاتار قازاق تٸلٸنٸڭ ۇلتارالىق نە مەملەكەتتٸك مەرتەبەسٸن كٶتەرٸپ, بٷكٸل قازاقستانداعى اتاۋلاردى قازاقىلاندىرۋ قاجەت:
ا) تەمٸر جول جەلٸسٸندە ستانسالاردىڭ اتاۋلارى ەلٸ دە كەڭەستٸك قالىپتا ورىسشا جازىلادى, اتاپ ايتقاندا, بيلەتتەردە, كەستەلەردە, ت.ب. (كاراگاندا, چيمكەنت, الما-اتا).
ە) ەلدٸڭ ماقتانىشى – استانا ەۋەجايىنىڭ ۇلتارالىق كودى ەلٸ دە تSE (تسەلينوگراد).
ب) قازاق نە قازاقىلاندىرىلعان جەر-سۋ اتاۋلارىنىڭ كٶبٸ اعىلشىنشا جازىلسا قازاقشادان ەمەس, ورىسشادان كٶشٸرٸلٸپ جازىلادى, اتاپ ايتقاندا, Uralsk, Semipalatinsk, Aralsk; بٸزدٸڭ ويىمىزشا, بۇلاردىڭ بەرٸ قازاق تٸلٸنەن الىنۋى تيٸس. اتاپ ايتقاندا, Oral, Sەmەۋ, Aral, Qaragandi بولىپ جازىلۋ كەرەك. سونداي-اق, قازاقستاندا كارتالاردىڭ بەرٸ ورىس تٸلٸندە, ال قالا كارتالارى جوقتىڭ قاسى. ەلبەتتە, تۋريستٸك ورىنداردا قوناقتارعا وڭاي بولۋ ٷشٸن قازاقشاسىن بٸرٸنشٸ ورىنعا قويىپ, سوسىنعىسىن ٶزگە حالىقارالىق تٸلدەردە دە جازۋعا بولادى (اعىلشىنشا, ورىسشا).
3. قازاق نە قازاقىلاندىرىلعان ەسٸمدەر ورىسشا نۇسقاسىنان ەمەس, قازاقشادان الىنىپ كٶشٸرٸلۋٸ كەرەك. تٶلەباەۆ تەگٸ Tulebayev ەمەس Tölebayev, Burkut ەمەس Burkit.
4. قازاق تٸلٸندەگٸ كٷنتٸزبەلەر تاپشى, تەك ورىس تٸلٸندە ساتىلادى, سوندىقتان اپتا, اي اتتارى قازاقشا از قولدانىلادى.
5. ۇلتتىق ۆاليۋتامىز تەك قازاق تٸلٸندە جازىلعانى دۇرىس, لاتىنشاعا كٶشەتٸن بولساق, ٶزگە لاتىن ەلٸپبيٸ قولدانىلاتىن ەلدەردەگٸندەي, تەك مەملەكەتتٸك تٸلدە جازىلعانى جٶن. 6. كەزٸندە قازاقشا جازىلعان تاريحي ەسٸمدەرٸمٸز, اتاپ ايتقاندا, ەۋەزۇلى, دۋلاتۇلى, مايلىۇلى سيياقتى تۇلعالاردىڭ اتى-جٶندەرٸ جاڭا لاتىن ەلٸپبيٸمٸزدە قازاقى قالىپتارىندا, جالپى ەرەجەلەرگە ساي: Äwezulı, Dulatulı, Maylulı; ورىسشا بولسا, قازاقى قالپىن ساقتاي وتىرىپ, تەك ەرٸپتٸك ٶزگەرٸستەرمەن جازىلعانى دۇرىس: اۆەزۋلى, دۋلاتۋلى, مايلىۋلى.
7. قازٸرگٸ زامانعى ساندىق تەحنولوگييا جابدىقتارى, جٷيەلەرٸ جاپپاي قازاق تٸلٸنە كٶشٸرٸلۋٸ كەرەك. بٸرٸنشٸدەن, ۇيالى تەلەفوندار, كومپيۋتەر, پلانشەتتەر, ت.ب. ويىمىزدى قورىتىندىلاي كەلە, 25 جىلدىق تەۋەلسٸز قازاقستان تەجٸريبەسٸ كٶرسەتكەندەي, قازاق تٸلٸ ورىس تٸلٸمەن قاتار قولدانىلسا مەملەكەتتٸك تٸل – قازاق تٸلٸ شىنايى مەرتەبەسٸنە كٶتەرٸلە المايدى, ٶيتكەنٸ قازاقشا بٸلمەيتٸن قازاقستاندىقتار دا, شەتەلدٸكتەر دە ۇلتتىق تٸلٸمٸزگە قاراعاندا دومينانتتى ورىس تٸلٸن ٷيرەنٸپ, ورىس تٸلٸندە سٶيلەۋدٸ قالاپ تۇرادى. سوندىقتان ەۋەلٸ قازاق تٸلٸنٸڭ مەرتەبەسٸن كٶتەرگەن جٶن دەپ بٸلەمٸز. الايدا, مەملەكەتتٸك تٸلدٸڭ مەرتەبەسٸن كٶتەرگەندە ەلدە تۇرىپ جاتقان ازشىلىق ۇلتتاردىڭ قۇقىقتارىن بۇزۋعا جەنە بولمايدى. دەمەك, ولاردىڭ قۇقىقتارىن قورعاۋ ماقساتىندا ناقتى بٸر جەرگٸلٸكتٸ مەكەندە ازشىلىق ۇلت ٶكٸلدەرٸ (ٶزبەك, ۇيعىر, ورىس ت.ب.) 50 پايىزدان اسسا, قازاق تٸلٸمەن قاتار سول ۇلتتاردىڭ تٸلدەرٸن سول ەلدٸ مەكەندە قولدانىسقا ەنگٸزۋ كەرەك دەپ ويلايمىز.
پروفەسسور حانرىك يانكوۆكسي,
پروفەسسور اسسيستەنتٸ گٷلايحان اقتاي,
ادام ميتتسكەۆيچ اتىنداعى ۋنيۆەرسيتەتتٸڭ دوكتورلارى
پولشا رەسپۋبليكاسى, پوزنان قالاسى
"ەگەمەن قازاقستان" گازەتٸ
.jpg)