فوتو: ايجان الحابەك
جيھانكەز جۋرناليست دينارا بولاتتىڭ ٶزگە پايىمى Ult.kz-تە.
موبيلدٸ ٶمٸر سٷرەتٸن ٷلكەن قالالاردا تاكسي قىزمەتٸ بەلسەندٸ قولدانىلادى. بۇرىن تاكسيست تٷسٸنٸگٸ تەك ەر اتاۋلىمەن بايلانىستىرىلسا, سوڭعى جىلدارى بۇل قىزمەتتەن تاكسي جٷرگٸزەتٸن قىز-كەلٸنشەكتەردٸ دە جيٸ بايقاپ جٷرمٸز. بٸرەۋٸمٸز تاكسي جٷرگٸزۋ ەيەل ادامعا لايىق ەمەس, اۋىر قىزمەت تٷرٸ دەپ ساناساق ,ەندٸ بٸرەۋٸمٸز ٷشٸن بۇل قالىپتى تابىس كٶزٸ. شىن مەنٸندە تاكسي جٷرگٸزۋ قىزمەتٸ ەيەل بالاسى ٷشٸن قانشالىقتى اۋىر? مۇنداي قىزمەت ارقىلى تابىس تابۋ شەشٸمٸنە نە تٷرتكٸ بولدى? قانداي ارتىقشىلىقتارى مەن كەم تۇستارى بار? ونى تاكسيست قىز-كەلٸنشەكتەردٸڭ ٶزدەرٸنەن سۇراۋدى جٶن كٶردٸم.«ەيەل ادام ەكەنٸن كٶرگەندە تاڭ قالادى»
ماعان سۇحبات بەرگەن العاشقى كەيٸپكەر الماتى قالاسىنىڭ تۇرعىنى نارعىز تاكسيست بولۋ شەشٸمٸنە جۇمىسسىزدىقتان كەلٸپتٸ. ول نەزٸك جاندىلاردىڭ مۇنداي جۇمىس ٸستەۋٸ قوعامدا ٶزگەشە قابىلداناتىنىن ايتادى.
«تۇراقتى شىعىپ تۇرساڭ ايىنا 300 مىڭنان جوعارى تابۋعا بولادى. كٶپ جاعدايدا تاپسىرىس بويىنشا كەلٸپ تۇرعان ەيەل ادام ەكەنٸن كٶرگەندە تاڭ قالادى. كەيٸن ەيەل ادامى دا, ەر ادامى دا ورىنسىز, ارتىق سۇراقتارىن جاۋدىرتادى», -دەيدٸ سۇحباتتاسىم.
ال ەلوردا كٶشەلەرٸندە تاكسي كٶلٸگٸن ايداپ, جٷيٸتكٸپ جٷرگەن ساندۋعاش باسىندا كٶلٸگٸن نەسيەگە الىپتى.
«ايلىعىم نەسيەنٸ جابۋعا كەتەتٸن ەدٸ. ويلانا كەلە سول كٶلٸكپەن تاكسيست رەتٸندە قوسىمشا تابىس تاپقىم كەلدٸ», -دەپ ول شەشٸم تاپقانىن قۋانا جەتكٸزدٸ.
ساندۋعاشتى جۇرت تاكسيست رەتٸندە قالاي قابىلداعانىن ەڭگٸمەلەپ بەردٸ:
«باسىندا ەر ادامدار سەنٸمدٸ تٷردە كٶلٸككە وتىراتىن دا, جٷرگٸزۋشٸ قىز بالاسى ەكەنٸن كٶرگەندە بٸردەن «رەمەندەرٸن» تاعىپ, جولدا جان جاعىنا قاراپ, جٷرگٸزۋشٸگە كٷمەن تانىتادى. ال ەيەل ادامدار بولسا بٸردەن ٶزدەرٸن ەركٸن سەزٸنە باستايدى. ەسٸرەسە تٷنگٸ ۋاقىتتا مٸنگەن قىزدار مەنٸڭ ٶزدەرٸندەي قىز بالاسى ەكەنٸمدٸ كٶرٸپ قۋانىپ كەتەدٸ», -دەيدٸ ول.
«جالپى تاكسيست قىزمەتٸ مەنٸڭ جٷرگٸزۋشٸلٸك مەنەرٸمدٸ دامىتتى» دەپ ماقتانعان كەيٸپكەر تاكسي جٷرگٸزۋ مىقتى تەجٸريبە بولعانىن ايتىپ وتىر.
«قازٸر كەز كەلگەن جەردەن ورىن تاۋىپ, كەز كەلگەن جەردە قينالماي جٷرە بەرەمٸن. ٷلكەن مينۋسى - دەنساۋلىعىم سىر بەرە باستادى. كٷندٸز نەگٸزگٸ قىزمەتتە, ودان كەيٸن كٶلٸكتە وتىرىپ 6-8 ساعات جۇمىس ٸستەۋ بەلٸمدەگٸ گرىجاعا الىپ كەلدٸ», -دەيدٸ ساندۋعاش.
فوتو: ايجان الحابەك
«تاكسيستەر نە ٷشٸن جولاۋشىلارمەن ەڭگٸمەلەسكٸسٸ كەلەتٸنٸن تٷسٸندٸم»
شىمكەنتتٸك ەيگەرٸم تاكسي جٷرگٸزۋشٸسٸ بولۋدىڭ ارتىقشىلىعىن جەتكٸزدٸ.
«تاكسيست قىزمەتٸنٸڭ ارتىقشىلىعى قالاعان كەزٸڭدە شىعاسىڭ. ەشكٸم ساعان باستىق ەمەس. جالپى كٷنٸنە 8-10 مىڭ تەڭگە تابۋعا بولادى. تەك تەۋٸر كٶلٸگٸڭ بولعانى جٶن. ەيتپەسە كٶلٸگٸڭ توزىپ كەتەدٸ. تاپقانىڭا تۇرمايدى. بۇل قىزمەتتە جٷرٸپ, تاكسيستەردٸڭ نە ٷشٸن جولاۋشىلارمەن ەڭگٸمە ايتقىسى كەلەتٸنٸن جاقسى تٷسٸندٸم. كەيدە الىس جەرگە تاپسىرىستار تٷسەدٸ. سوندايدا ٸشٸم پىسىپ كەتەتٸن, ەرٸ راديودان دا جٶندٸ ەن شىقپاي قالادى. جانىمداعى اداممەن ەڭگٸمە ايتقىم كەلەدٸ. تٷرلٸ جاعدايلار بولادى. ەسٸرەسە كەشكٸ ۋاقىتتا. قىزدار مٸنسە ەركٸن وتىرا بەرەمٸن. ەر ادامدار ماس بولىپ مٸنسە قورقاتىنىم بار. ال جالپى كٶبٸرەك العىس الامىن. ەسٸرەسە ەيەل ادامداردان, ٷلكەندەردەن», -دەپ ەيگەرٸم اعىنان جارىلدى.
ەيگەرٸمگە تاكسيست بولۋ بوستاندىق سىيلاسا, استانا قالاسىنىڭ تۇرعىنى ارنا تاكسي جٷرگٸزۋشٸلٸككە امالسىزدان, جۇمىسسىزدىقتان شىقتىم دەپ وتىر.
«مۇقتاجدىقتان. جالعىزباستى انامىن. كٸشكەنتاي قىزىمدى ٷيدە قالدىرىپ باسقا جۇمىسقا شىعۋ - قاۋٸپ. ال تاكسيدە ىڭعايسىز بولسا دا بٸرگە الىپ شىعامىن. ادام مٸنەردە جاعدايدى ايتىپ, قىسقاشا ەسكەرتەمٸن. تاكسيگە مٸنۋدەن باس تارتقان, ماعان ۇرىسقان ادام بولعان جوق. ەدەتتە قىزىم ۇيىقتاپ جاتادى. ٶزٸ تىنىش بالا. قاتتى مازاسىزدانىپ جاتسا تاپسىرىس قابىلداماي قويامىن. بٸردە بالاسىن ٷيٸرمەگە تاكسيمەن جٸبەرەتٸن كەلٸنشەكپەن تانىستىم. مەنٸ كٶرٸپ قۋانىپ, تەلەفون نٶمٸرٸمدٸ الىپ بالاسىن تۇراقتى تٷردە مەنٸڭ جەتكٸزۋٸمدٸ ٶتٸندٸ. تاكسيدەن تاپقانىمىز كٶلٸكتٸڭ ارەنداسىن جاۋىپ, پەتەرگە ۋاقىتىلى تٶلەۋگە جەتەدٸ. باستىسى قىزىم ٶزٸمنٸڭ جانىمدا, جٷرەگٸم تىنىش», -دەيدٸ جاس انا.
پايىم
بايقاعانىمىزداي ەيەل تاكسيستكە قوعامدا سەنٸم كٶبٸرەك. بٸرٸنشٸدەن ەلەمدە ەر ادامدارعا قاراعاندا ەيەل ادامدار جاساعان جول اپاتى كٶرسەتكٸشٸ ەلدەقايدا تٶمەن. سەبەبٸ مامانداردىڭ سٶزٸنشە ەر ادامدار تەۋەكەلگە وڭاي بارادى. ولاردىڭ اگرەسسيۆتٸ مانەۆرلەرٸ ٷلكەن جول اپاتتارىنا ەكەلٸپ جاتادى. ال ەيەل ادام جاساعان جول-كٶلٸك وقيعاسى كٶپ جاعدايدا ولاردىڭ تىم ساقتىعىنان بولاتىن ادام ٶمٸرٸنە قاۋٸپ تٶندٸرمەيتٸن شاعىن سوقتىعىسۋلار عانا.
ودان بٶلەك حالىقتىڭ ولارعا كٶبٸرەك سەنۋٸنە يتەرمەلەيتٸن نەگٸزگٸ سەبەپ - ەيەل بالاسى جولاۋشىعا قييانات جاساي قويمايدى دەگەن ناق تٷسٸنٸكتٸڭ ورناۋى. ەيەل بالاسىندا ەر ادامدارعا قاراعاندا ەمپاتييا باسىم بولعاندىقتان, ول تەك جول قوزعالىسىنا عانا ەمەس, كٶلٸككە مٸنگەن ٷلكەن-كٸشٸگە دە مۇقييات. ولار كٶلٸككە جالعىز مٸنگەن نەزٸك جاندىلاردىڭ, بالاسىن تاكسيمەن بٸر ٶزٸن جٸبەرەتٸن اتا-انانىڭ دا ۋايىمىن بٸر ادامداي جاقسى تٷسٸنەدٸ. دەل وسى سەبەپتەن قوعامدا ەيەل تاكسيستٸڭ ابىرويى ارتىپ كەلەدٸ. نەزٸك جاندى جٷرگٸزۋشٸلەرگە سەنٸم دە, سۇرانىس تا جوعارى ەكەنٸ قۋانتادى.
الايدا ەيەل بالاسى مۇقتاجدىقتان كٸشكەنتاي سەبيٸمەن بٸرگە جولعا شىعاتىن, ٶزٸنٸڭ دەنساۋلىعىنا زييان كەلەتٸندەي مٶلشەردەن تىس تاپسىرىس الاتىن, جولاۋشى ەر ادامداردان قورقاتىن جاعدايلار بولماسا يگٸ. قىز - بولاشاق انا, انا - ەل بولاشاعى. سول سەبەپتٸ ونىڭ كٶلٸگٸنە مٸنگەن ەر جولاۋشى تاراپىنان سىيلاستىققا, تەڭ قاتىناس پەن قاۋٸپسٸز ەڭبەك جاعدايىنا قۇقىلى ەكەنٸن ەستەن شىعارمايىق.
