قاسىم-جومارت توقاەۆ جاساندى ينتەللەكت جەنە دەرەكتەرگە تالداۋ جاساۋدىڭ ٶزەكتٸ مەسەلەلەرٸنە ارنالعان «Artificial Intelligence Journey» اتتى ونلاين كونفەرەنتسييادا سٶز سٶيلەدٸ.
90 ەلدەن 28 مىڭنان استام ادام قاتىسقان بۇل شارا ەلەم بويىنشا بيىلعى ەڭ ٸرٸ كونفەرەنتسييا بولدى, دەپ حابارلايدى "ۇلت اقپارات" اقوردانىڭ رەسمي سايتىنا سٸلتەمە جاساپ.
«Master event» جاساندى ينتەللەكت: بولاشاققا جاۋاپكەرشٸلٸكپەن قاراۋ» تاقىرىبىندا ٶتكەن پلەنارلىق تالقىلاۋعا مەملەكەت باسشىسىمەن قاتار رەسەي فەدەراتسيياسىنىڭ پرەزيدەنتٸ ۆلاديمير پۋتين قاتىستى. جيىنعا «سبەربانك» باق پرەزيدەنتٸ, باسقارما تٶراعاسى گەرمان گرەف مودەراتورلىق ەتتٸ.
قازاقستان پرەزيدەنتٸ ٶز سٶزٸندە ەلەم ەكونوميكا, قاۋٸپسٸزدٸك, مەديتسينا, ساياسات سيياقتى ادام قىزمەتٸنٸڭ باعىتتارىن قامتيتىن جاساندى ينتەللەكت, ماشينا ارقىلى وقىتۋ جەنە نەيروندىق جەلٸلەر دەۋٸرٸندە ٶمٸر سٷرٸپ جاتقانىن اتاپ ٶتتٸ. ونىڭ پٸكٸرٸنشە, بۇل ٶزگەرٸستەردٸ COVID-19 پاندەميياسى كەزٸندە قاراپايىم ادامدار دا سەزٸندٸ.
– بۇل بٸزگە مويىن بۇرۋعا مۇرشا بەرمەي, زاماناۋي تەحنولوگييالار جەتەكتەپ اپارا جاتقان مٷلدەم جاڭا ەلەم. ول جارقىن كەلەشەك پە, بۇلىڭعىر بولاشاق پا? كەلەشەك ۇرپاققا نە قالدىراتىنىمىز? بۇل بٸزدٸڭ – ينجەنەرلەردٸڭ, IT-ماماندارىنىڭ, ەكونوميستەردٸڭ, ەسٸرەسە, ساياساتكەرلەردٸڭ جۇمىلعان كٷش-جٸگەرٸنە بايلانىستى, – دەدٸ قاسىم-جومارت توقاەۆ.
مەملەكەت باسشىسى بٷگٸنگٸ تاڭدا جاساندى ينتەللەكتٸنٸڭ كەسكٸنٸنە قاراپ-اق, اۋرۋدى انىقتاپ, دياگنوز قويۋعا, ادام ٶمٸرٸن ساقتاپ قالۋعا مٷمكٸندٸك بەرەتٸنٸن ايتتى.
پرەزيدەنت ساراپشىلاردىڭ بولجامدارىنان مىسال كەلتٸردٸ. ولاردىڭ ايتۋىنشا, جاساندى ينتەللەكتٸنٸڭ قولدانىلۋى قاۋٸپتٸ ينفەكتسييالارى بار اۋرۋلاردىڭ كەلەسٸ تولقىنىن 18 اي بۇرىن انىقتاۋعا مٷمكٸندٸك جاسايدى. بۇل كٷردەلٸ جاعدايعا دايىندالۋ ٷشٸن ايتارلىقتاي ۋاقىت بەرەدٸ.
قاسىم-جومارت توقاەۆ قازاقستاننىڭ جاساندى ينتەللەكت تەحنولوگيياسىن ٶركەندەتۋدٸ جەنە ٷلكەن دەرەكتەرگە تالداۋ جاساۋدى دامۋدىڭ نەگٸزگٸ باسىمدىقتارىنىڭ بٸرٸ رەتٸندە انىقتاعانىن جەتكٸزدٸ. ونىڭ پٸكٸرٸنشە, گەوگرافييالىق تۇرعىدان ٷلكەن مەملەكەتتەرگە ەل ٸشٸندە «تسيفرلىق تەڭسٸزدٸكتٸ» تٶمەندەتۋ جەنە «تسيفرلىق اگلومەراتسييا» ماڭىزدى بولماق.
مەملەكەت باسشىسى جيىن قاتىسۋشىلارىنا قازاقستاندا تسيفرلىق تەحنولوگييالاردى ەنگٸزۋ جٶنٸندە قابىلدانعان شارالار جەنە پاندەمييا كەزٸندە ولاردىڭ اتقارعان ماڭىزدى رٶلٸ تۋرالى ايتتى. مەسەلەن, بۇل – مەملەكەتتٸك قىزمەتتەردٸ قاشىقتان ۇسىنۋ, قاشىقتان بٸرەگەيلەندٸرۋ جەنە ەلەۋمەتتٸك جەردەماقى الۋ ٷشٸن شوتتاردى اشۋ سيياقتى قىزمەتتەرگە قاتىستى.
سونىمەن قاتار قازاقستان پرەزيدەنتٸ مەملەكەتتٸك باسقارۋ جٷيەسٸن جاقسارتۋدا, مەملەكەتتٸك ساياساتتاردى ٸسكە اسىرۋدىڭ ساپاسىن ارتتىرۋدا اقپاراتتىق تەحنولوگييالاردى قولدانۋعا مٷددەلٸ ەكەنٸن بٸلدٸردٸ. سونداي-اق فاكتٸلەرگە نەگٸزدەلگەن ساياساتتى قالىپتاستىرۋدا جەنە ونى تيٸمدٸ ٸسكە اسىرۋدا اۋقىمدى دەرەكتەردٸ تسيفرلاندىرۋ مەن ولاردى تالداۋدىڭ رٶلٸن اتاپ ٶتتٸ.
پرەزيدەنت ٶز سٶزٸندە ناقتى ۋاقىت تەرتٸبٸندە دەرەكتەردٸڭ بولۋى, سونداي-اق تولىق ەمەس نەمەسە انىق ەمەس اقپاراتقا نەگٸزدەلگەن بولجام جاساۋ كەزٸندە جاساندى ينتەللەكتٸنٸڭ كٶمەگٸ قابىلداناتىن شەشٸمدەردٸڭ ساپاسىن تٷبەگەيلٸ ٶزگەرتۋٸ مٷمكٸن ەكەنٸن ايتتى.
مەملەكەت باسشىسى مەلٸمدەگەندەي, قازاقستاندا قازٸرگٸ ۋاقىتتا ٷلكەن دەرەكتەردٸ جيناقتاۋعا جەنە ٸرٸكتەۋگە ارنالعان جاڭا تەسٸلدەردٸڭ «Data-Driven Government» تۇجىرىمداماسىن ەنگٸزۋ جۇمىستارى جٷرگٸزٸلۋدە.
قاسىم-جومارت توقاەۆ تيٸستٸ ەكوجٷيەنٸ جوسپارلى ەنگٸزۋدٸڭ قاجەتتٸگٸ تۋرالى مەلٸمدەدٸ. ونىڭ اقپاراتىنا سەيكەس, نازارباەۆ ۋنيۆەرسيتەتٸنٸڭ بازاسىندا اقىلدى جٷيەلەر جەنە جاساندى ينتەللەكت ينستيتۋتى قۇرىلدى. اتالعان ينستيتۋت دٷنيەجٷزٸلٸك بانكپەن بٸرلەسە وتىرىپ, جەكە زەرتحاناسى, دەرەكتەردٸ ٶڭدەۋدٸڭ زەرتتەۋ ورتالىعى جەنە جاساندى ينتەللەكتٸنٸ دامىتۋدىڭ عىلىمي پاركٸ بار ۇلتتىق كلاستەر قۇرۋدى جوسپارلاپ وتىر.
سونىمەن قاتار پرەزيدەنت قازاقستان ٷكٸمەتٸ, «استانا» حالىقارالىق قارجى ورتالىعى جەنە دٷنيەجٷزٸلٸك ەكونوميكالىق فورۋم اراسىندا «استانا» حقو پلاتفورماسىنداعى جەنە قۇزىرەتٸندەگٸ تٶرتٸنشٸ ٶنەركەسٸپ رەۆوليۋتسيياسىنىڭ ٷلەستەس ورتالىعىن اشۋ تۋرالى كەلٸسٸمنٸڭ بار ەكەنٸن ايتتى. اتالعان ورتالىق يننوۆاتسييالىق جوبالاردى ٸسكە اسىرۋ سالاسى بويىنشا رەتتەۋشٸلٸك نورمالاردى دامىتۋ ماقساتىندا ورتالىق ازييانىڭ مەملەكەتتٸك قۇرىلىمدارىن, بيزنەسٸ مەن يندۋسترييالىق ەرٸپتەستەرٸن بٸرٸكتٸرەدٸ.
قازاقستانداعى تسيفرلاندىرۋ ٷدەرٸسٸ تاقىرىبىن جالعاستىرا وتىرىپ, پرەزيدەنت ەلٸمٸز ٷشٸن جاڭا تەحنولوگييالاردى قولدانۋ – ماقسات ەمەستٸگٸن, ازاماتتاردىڭ ٶمٸرٸن جەنە بيزنەستٸ جاقسارتۋدىڭ تەسٸلٸ ەكەنٸن اتاپ ٶتتٸ. ونىڭ پٸكٸرٸنشە, تسيفرلاندىرۋ جەنە جاساندى ينتەللەكت تەحنولوگييالارىن دامىتۋ سەن قۋۋ ەمەس, ۇلتتىق بەسەكەگە قابٸلەتتٸلٸككە قول جەتكٸزۋدٸڭ باستى قۇرالى.
– مەملەكەت ماشينا سيياقتى جۇمىس ٸستەۋٸ تيٸس, بۇل دۇرىس. الايدا, شىن مەنٸندە, حالىق ٷنٸنە قۇلاق اساتىن مەملەكەت جەنە مەملەكەتتٸك قىزمەتشٸلەردٸڭ بويىندا ەمپاتييا, ۋايىمداۋ سەزٸمٸ بولۋى كەرەك. ولار ازاماتتارمەن ٶزارا ٸس-قيمىلعا رەسۋرستاردى كٶبٸرەك جۇمساۋى تيٸس, – دەپ اتاپ ٶتتٸ قاسىم-جومارت توقاەۆ.
سونىمەن قاتار پرەزيدەنت كونفەرەنتسييا قاتىسۋشىلارىنىڭ نازارىن جاساندى ينتەللەكتٸنٸ دامىتۋ جەنە ەنگٸزۋ كەزٸندە ەسكەرٸلۋٸ تيٸس سىن-قاتەرلەرگە اۋداردى. ونىڭ ايتۋىنشا, ٶڭدەلەتٸن اقپاراتتىڭ ٷلكەن بٶلٸگٸ قۇپييا بولعان جاعدايدا جەكە مەلٸمەتتەردٸڭ قاۋٸپسٸزدٸگٸ مەن ولاردى قورعاۋ مەسەلەسٸ تۋىندايدى. مەملەكەت باسشىسىنىڭ پٸكٸرٸنشە, اتالعان مەسەلەنٸ شەشۋ ٷشٸن ونىڭ تەڭگەرٸمٸن تابۋ قاجەت.
قاسىم-جومارت توقاەۆ سٶزٸن جالعاستىرا كەلە, جاساندى ينتەللەكتٸنٸ قاقتىعىستار, گەوساياسي تەكەتٸرەستەر كەزٸندە «قارۋ» رەتٸندە قولدانۋ مٷمكٸندٸگٸن ايتتى. قاۋٸپسٸزدٸكتٸڭ قالىپتاسقان قۇرىلىمىنداعى جەنە قارۋلانۋدى باقىلاۋداعى سىن-تەگەۋرٸندەر كيبەرتەحنولوگييالارداعى جەنە جاساندى ينتەللەكت سالاسىنداعى تەكەتٸرەستەر نەتيجەسٸندە شيەلەنٸسە تٷسۋٸ مٷمكٸن.
وسىعان بايلانىستى كٷشتٸ دامىعان تەحنولوگييالارى بار كەيبٸر مەملەكەتتەر, ساياسي وداقتار جەنە تٸپتٸ, جەكە كورپوراتسييالار ەرەكشە مەرتەبەگە ٷمٸتكەر بولىپ, ٶزگە مەملەكەتتەردٸ ٶز شارتتارىن قابىلداتۋعا مەجبٷرلەۋٸ مٷمكٸن دەگەن بولجام ايتتى.
پرەزيدەنت ەلەمنٸڭ ساياسي باسشىلارىنا جاساندى ينتەللەكت تەحنولوگييالارىن ادامعا جەنە ونىڭ قۇقىقتارىن بۇزۋعا قارسى قولدانباۋ تۋرالى مەموراندۋمدى قابىلداۋ مٷمكٸندٸگٸن ويلاستىرۋدى ۇسىندى. مەملەكەت باسشىسى ايتقانداي, مۇنداي قۇجات ادامزات ٷشٸن مورالدىق-ەتيكالىق پاكت جەنە جاساندى ينتەللەكت پەن ونى ەزٸرلەۋشٸلەر ٷشٸن ٷزٸلدٸ-كەسٸلدٸ يمپەراتيۆ بولۋى مٷمكٸن.
– بٸزدٸڭ مٸندەتٸمٸز وسىنداي سيپاتتاعى كەرٸ ەسەرلەردٸ بولدىرماۋ شارالارىن قالىپتاستىرۋ. جاڭا زاماننىڭ تابىسى بٸزدٸڭ جاڭا تەحنولوگييالارعا ەنگٸزەتٸن ادامگەرشٸلٸك دەڭگەيٸنە تەۋەلدٸ بولماق. ماشينالار مەن روبوتتاردىڭ ويلاۋ پروتسەستەرٸ سىندارلى باعىتتا عانا دامۋى تيٸس, – دەدٸ قاسىم-جومارت توقاەۆ.
پرەزيدەنت سٶزٸن قورىتىندىلاي كەلە, جاساندى ينتەللەكتٸ دۇرىس قولدانعان كەزدە بٸزگە بارىنشا ٷيلەسٸمدٸ ەرٸ بايسالدى دامۋعا مٷمكٸندٸك بەرەتٸن قۇرال بولاتىنىن اتاپ ٶتتٸ.
مەملەكەت باسشىسى پلەنارلىق پٸكٸر الماسۋ اياسىندا مودەراتور مەن ساراپشىلار قويعان بٸرقاتار ساۋالدارعا جاۋاپ بەردٸ.
