قر بٸلٸم جەنە عىلىم مينيسترلٸگٸ رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتٸڭ اتقارىلۋى جٶنٸندەگٸ ەسەپ كوميتەتٸ مەملەكەتتٸك اۋديت بارىسىندا مينيسترلٸكتە قارجىلىق بۇزۋشىلىقتاردى انىقتاعانى تۋرالى اقپاراتقا قاتىستى پٸكٸر بٸلدٸردٸ, دەپ حابارلايدى "ۇلت اقپارات" قر بعم باسپاسٶز قىزمەتٸنە سٸلتەمە جاساپ.
قر بٸلٸم جەنە عىلىم مينيسترلٸگٸنٸڭ مەلٸمەتتەرٸنە سەيكەس, 16 ميلليارد تەڭگەنٸڭ بۇزۋشىلىعى اۋديتتٸڭ بارلىق نىساندارىنا (بعم, باعىنىشتى ۇيىمدار, جەرگٸلٸكتٸ اتقارۋ ورگاندارى) قاتىستى. سول سومانىڭ 10 ملرد تەڭگەسٸ «e-learning» جٷيەسٸ بويىنشا 2015 جىلعا دەيٸن ساتىپ الىنعان جابدىقتارمەن ينۆەنتاريزاتسييالاۋعا بايلانىستى بعم بۇزۋشىلىعى رەتٸندە كٶرسەتٸلگەن. قالعان سوما جەرگٸلٸكتٸ اتقارۋ ورگاندارىنىڭ ٷلەسٸنە تيەسٸلٸ.
قازٸردە ينۆەنتاريزاتسييالاۋ جٶنٸندەگٸ كوميسسييا جۇمىس جٷرگٸزٸپ جاتىر, قۇرال-جابدىقتاردى دەر كەزٸندە رەسٸمدەمەگەن (كٸرٸس قاتارىنا جاتقىزباعان) وبلىستارعا بارۋ جوسپارلانعان.
تيٸمسٸز پايدالانعان 43 ملرد تەڭگە سوماسىنداعى بيۋدجەت قارجىسىنىڭ 37 ملرد تەڭگەسٸ بعم ٷلەسٸندە, سونىڭ ٸشٸندەگٸ 31 ملرد تەڭگە «e-learning» جٷيەسٸنە قاتىستى. «سونىمەن قاتار «e-learning» ەلەكتروندى بٸلٸم بەرۋ جوباسى اياسىنداعى جۇمىستار جالپى وڭ باعاسىن العانىن اتاپ كٶرسەتكەن جٶن. 2015 جىلعا دەيٸن 27 ملرد تەڭگەنٸڭ قۇرال-جابدىعى ساتىپ الىنعان», - دەلٸنگەن مەتٸندە.
ۇلتتىق بٸلٸم بەرۋ دەرەكتەر قورىن (ۇبدق) جەنە وقىتۋدى باسقارۋ جٷيەسٸن (learning management system, LMS) قۇرۋعا 2 ملرد تەڭگە جۇمسالعان. «ۇبدق - بٷكٸل ەلدەگٸ بٸلٸم بەرۋ سالاسىنداعى ستاتيستيكالىق ەسەپتەردٸ ەنگٸزۋدٸڭ بٸرەگەي قۇرالى», - دەلٸنگەن حابارلامادا.
«ەسەپ كوميتەتٸنٸڭ باسپاسٶز رەليزٸندە كەلتٸرٸلگەن قالعان فاكتٸلەر بعم-عا جاناما قاتىسى بار», - دەيدٸ مينيسترلٸكتەگٸلەر. اتاپ ايتقاندا, 2016 جىلى سالىنۋى جوسپارلانعان 8 مەكتەپتٸڭ 929 ملن تەڭگەگە تەك 4-ەۋٸ پايدالانۋعا بەرٸلگەن. سونىمەن قاتار نىسانداردى قارجىلاندىرۋعا بەرٸلگەن ٶتٸنٸشتەر ٶڭٸرلەردٸڭ ەكٸمدٸكتەرٸنەن كەلەدٸ, مەملەكەتتٸك ساتىپ الۋ دا جەر-جەردە جٷزەگە اسىرىلادى. پروفيلدٸ مينيسترلٸك - باعدارلامانىڭ ەكٸمشٸسٸ, ول تەك قارجىلاردىڭ دەر كەزٸندە اۋدارىلۋىنا عانا جاۋاپتى.
وسىعان ۇقساس جاعداي ٷش اۋىسىمدا بالا وقىتاتىن جەنە اپاتتىق جاعدايداعى مەكتەپتەردە دە بايقالادى. «2015 جىلعى 1 قازاندا انىقتالعان 156 ٷش اۋىسىمدا بالا وقىتاتىن جەنە اپاتتىق جاعدايداعى مەكتەپ 2017-2018 جىلدار ارالىعىندا تولىعىمەن جابىلادى. وسى ماقساتتا جۇمسالاتىن قارجى تولىق كٶلەمدە بٶلٸنگەن. الايدا تۇرعىنداردىڭ دەموگرافييالىق ٶسٸمٸنەن جەنە مەكتەپتەردٸڭ تابيعي قارتايۋى مەن توزۋىنىڭ سالدارىنان جىل سايىن پروبلەمالىق مەكتەپتەر پايدا بولىپ وتىرادى. 2016 جىلدىڭ قازانىندا اپاتتىق جاعدايداعى 23 مەكتەپ جەنە ٷش اۋىسىمدا بالا وقىتاتىن 56 مەكتەپ انىقتالدى», - دەلٸنگەن حابارلامادا.
سونىمەن قاتار, بعم ٷشٸن 2008 جىلدان 2015 جىلعا دەيٸنگٸ ارالىقتا ەلەمدٸك دەڭگەيدەگٸ كوللەدجدەر مەن ٶڭٸرارالىق كەسٸبي ورتالىقتاردىڭ قۇرىلىسى دا ايتارلىقتاي قيىندىقتاردى تۋىنداتقان. وسى جوبالار بويىنشا انىقتالعان بۇزۋشىلىقتارعا قاتىسى بار بٸرقاتار تۇلعانىڭ سوتتالعانى بەلگٸلٸ. «وسىعان وراي, اعىمداعى جىلى نىسانداردىڭ ودان ەرٸ قىزمەت ەتەتٸنٸ تۋرالى شەشٸم شىعارىلعانىن, ولار ەكٸمدٸكتەرگە ەلەۋمەتتٸك قاجەتتٸلٸكتەر نەگٸزٸندە بەرٸلەتٸنٸن حابارلايمىز. قر بعم ۇستانىمى: اتالعان جوبالاردىڭ بارلىعى دا كٶپ شىعىنداردى تالاپ ەتەدٸ, ولاردى قۇرۋعا قاجەتتٸلٸك جوق», - دەيدٸ مينيسترلٸكتەگٸلەر.
سونىمەن قاتار كادرلارعا دەگەن سۇرانىستى بولجاۋدى قر ەڭبەك جەنە حالىقتى ەلەۋمەتتٸك قورعاۋ مينيسترلٸگٸ جٷرگٸزەدٸ. ول جەرگٸلٸكتٸ اتقارۋشى ورگاندارمەن, ٸرٸ كومپانييالارمەن جەنە باسقا مەملەكەتتٸك ورگاندارمەن ىنتىماقتاستىقتا جۋىق ۋاقىتتاعى كادرلارعا دەگەن سۇرانىستى انىقتايدى. «سول سۇرانىسقا نەگٸزدەلە بعم مەملەكەتتٸك تاپسىرىس بەرەدٸ. بٸلٸم جەنە عىلىم مينيسترلٸگٸ ونداي سۇرانىستى قالىپتاستىرمايدى, ٶيتكەنٸ بعم ونداي فۋنكتسييانى اتقارمايدى», - دەلٸنگەن مەتٸندە.
سونىمەن قاتار ٸستەردٸ قۇقىق قورعاۋ ورگاندارىنا بەرۋ قر بعم لاۋازىمدى تۇلعالارىنا قاتىستى ەمەس, بٸراق ورىندالماعان جۇمىستارعا اقى تٶلەۋ بويىنشا وڭتٷستٸك قازاقستان وبلىسى سايرام اۋدانىنىڭ قۇرىلىس بٶلٸمٸنە جەنە كونكۋرس شارالارىن ٶتكٸزبەستەن ستۋدەنتتەردٸڭ تاماقتانۋىن ۇيىمداستىرۋ تۋرالى كەلٸسٸم جاساسۋ بويىنشا قازاق مەملەكەتتٸك قىزدار پەداگوگيكالىق ۋنيۆەرسيتەتٸنە قاتىسى بار.
ەسكە سالا كەتەيٸك, بٸر كٷن بۇرىن رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتٸڭ اتقارىلۋى جٶنٸندەگٸ ەسەپ كوميتەتٸ رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتەن قر بعم-عا جەكەلەگەن بيۋدجەتتٸك باعدارلامالارعا بٶلٸنگەن قارجىلاردىڭ تيٸمدٸ پايدالانىلۋى, سونداي-اق كۆازيمەملەكەتتٸك سەكتور سۋبەكتٸلەرٸنٸڭ اكتيۆتەرٸ بويىنشا جٷرگٸزٸلگەن مەملەكەتتٸك اۋديت قورىتىندىلارىن جارييالاعان بولاتىن.
اتاپ ايتقاندا, مەملەكەتتٸك اۋديت قورىتىندىسى بويىنشا جالپى سوماسى 16,9 ملرد تەڭگە بولاتىن قارجىلىق زاڭ بۇزۋشىلىقتار, 43,2 ملرد تەڭگە بيۋدجەت قاراجاتىن تيٸمسٸز پايدالانۋ جەنە جالپى سوماسى 26,7 ملرد تەڭگەنٸ قۇرايتىن 147 رەسٸمدٸك قۇقىق بۇزۋشىلىق فاكتٸلەرٸ انىقتالدى.
سونداي-اق, مەملەكەتتٸك اۋديت بارىسىندا 5,9 ملرد تەڭگە قالپىنا كەلتٸرٸلگەن جەنە ٶتەلگەن, ونىڭ ٸشٸندە رەسپۋبليكالىق بيۋدجەت كٸرٸسٸنە 285,1 ملن تەڭگە قايتارىلىپ, بۋحگالتەرلٸك ەسەپ بويىنشا 5,1 ملرد تەڭگە جۇمىستاردى ورىنداۋ, قىزمەتتەر كٶرسەتۋ, تاۋارلاردى جەتكٸزۋ ارقىلى قالپىنا كەلتٸرٸلدٸ.
وتىرىس قورىتىندىسى بويىنشا بٸلٸم جەنە عىلىم مينيسترلٸگٸنە انىقتالعان بۇزۋشىلىقتاردى جويۋ بويىنشا شارالار قابىلداۋ, بيۋدجەت جەنە ٶزگە دە زاڭناما تالاپتارىنىڭ ساقتالۋىن قامتاماسىز ەتپەگەن لاۋازىمدى ادامداردىڭ جاۋاپكەرشٸلٸگٸن قايتا قاراۋ جەنە ٶزگە دە تاپسىرمالار بەرٸلدٸ. مەملەكەتتٸك اۋديتتٸڭ بٸرقاتار ماتەريالى پروتسەستٸك شەشٸمدەر قابىلداۋ ٷشٸن قۇقىق قورعاۋ ورگاندارىنا جەنە ەكٸمشٸلٸك قۇقىق بۇزۋشىلىقتار تۋرالى ٸستەردٸ قاراۋعا ۋەكٸلەتتٸ ورگاندارعا جٸبەرٸلەدٸ.
