كٶز اۋرۋلارى ينستيتۋتىنىڭ شاراپاتى

جاقىندا حالىقارالىق «اق تاياق» كٷنٸ اياسىندا قۇرمەت بەلگٸسٸ وردەندٸ كٶز اۋرۋلارى قازاق عىلىمي زەرتتەۋ ينستيتۋتى الماتى قالاسىنداعى ن. وستروۆسكيي اتىنداعى زاعيپ جەنە ناشار كٶرەتٸن بالالارعا ارنالعان №4 مەكتەپ-ينتەرناتتىڭ وقۋشىلارىن وفتالمولوگوييالىق تەكسەرٸستەن ٶتكٸزدٸ.

كٶز اۋرۋلارى قازعزي-نىڭ بالالار بٶلٸمشەسٸنٸڭ وفتالمولوگتارى جەنە رەزيدەنت-وفتالمولوگتار 7 مەن 17 جاس ارالىعىنداعى 200-دەن اسا وقۋشىنىڭ كٶزٸن تەكسەرٸپ, باسقا دا كٶپتەگەن ماڭىزدى ٸش-شارالار اتقاردى. بٸرنەشە اپتاعا سوزىلعان اۋقىمدى جۇمىستىڭ نەتيجەسٸندە, مەكتەپ تاريحىندا العاش رەت بالالاردىڭ جاسى, دياگنوزى, جٷرگٸزٸلگەن وپەراتسييالارىنىڭ سانى, قوسالقى اۋرۋلارى جەنە ارى قاراي نە ٸستەۋ كەرەكتٸگٸ جازىلعان ەلەكتروندىق بازا جاساقتالدى. تەكسەرٸس بارىسىندا بالالار اراسىندا الداعى ۋاقىتتا كٶزگە رەفراكتسيالىق تٷزەتۋ جٷرگٸزۋ ماقساتىندا كٶز اۋرۋلارى قازعزي-دا لازەرلٸك جەنە حيرۋرگييالىق ەمدەۋدٸ قاجەت ەتەتٸن 120 جاعداي انىقتالدى. 

اتالمىش مەكتەپ 1932 جىلى الما-اتا قالالىق حالىق كوميسسارياتىنىڭ شەشٸمٸمەن اشىلىپ, 1957 جىلى زاعيپ جەنە كٶزٸ ناشار كٶرەتٸن بالالارعا ارنالعان وقۋ ورنىنا نيكولاي وستروۆسكييدٸڭ اتى بەرٸلدٸ. 1971 جىلى مەكتەپ جاڭا عيماراتقا كٶشٸپ كەلٸپ, ەلٸ كٷنگە سول جەردە جۇمىس اتقارىپ كەلەدٸ. ول – الماتى قالاسىنداعى كٶزٸ ناشار كٶرەتٸن جەنە مٷلدە كٶرمەيتٸن بالالاردى وقىتاتىن بٸردەن-بٸر ارنايى وقۋ ورنى. ورتا مەكتەپتە ۇزاق جىلدار بويى ورتا بٸلٸمدٸ مەديتسينالىق قىزمەتكەردەن بٶلەك وفتالمولوگ دەرٸگەر جۇمىس ٸستەپ كەلگەن ەدٸ. الايدا سوڭعى جىلدارى ەلٸمٸزدە تۇرعان جەرٸنە بايلانىستى ەمدەلۋ مٷمكٸندٸگٸ تۋىندادى دەگەن سىلتاۋمەن وفتالمولوگتىڭ ورنى قىسقارىپ, «ەرەكشە» بالالار دەرٸگەرلەر تاراپىنان جٷرگٸزٸلەتٸن قاجەتتٸ كەسٸبي باقىلاۋدان ايىرىلىپ قالدى. 

قازٸرگٸ تاڭدا وقۋ ورنىندا 32 كلاسس بار, وندا 221 بالا بٸلٸم الادى جەنە سىنىپتاردىڭ 11-ٸ قازاق تٸلٸندە بٸلٸم بەرەدٸ. مەكتەپتە زاماناۋي تەحنيكامەن جابدىقتالعان, ينتەراكتيۆتٸ تاقتالار ورناتىلعان 15 كابينەت, 2 كومپيۋتەرلٸك سىنىپ, ٷش شەبەرحانا, سپورتتىق زال, كٸتاپحانا, وقۋ زالى, ويىن زالى  جۇمىس ٸستەپ تۇر. 

حالىقارالىق اق تاياق كٷنٸ 1970 جىلى 15 قازاندا حالىقارالىق زاعيپتار فەدەراتسيياسىنىڭ قولداۋىمەن بەكٸتٸلگەن. اق تاياق – زاعيپ جاننىڭ سيمۆولى – قوعامداعى دەنٸ ساۋ ادامدارعا ورتامىزدا مٷمكٸندٸگٸ شەكتەۋلٸ جانداردىڭ ٶمٸر سٷرٸپ جاتقانىن, ولارعا بٸزدٸڭ تاراپىمىزدان كٶمەك كەرەك ەكەنٸن ەسكە سالاتىن قاسٸرەتتٸڭ بەلگٸسٸ. 

اق تاياقتىڭ تاريحى سوناۋ 1921 جىلدان باستالادى. سول جىلى كٶرۋ قابٸلەتٸنٸن ايىرىلعان اعىلشىن ازاماتى دجەيمس بيگس كٶشەدەگٸ كەدٸمگٸ تاياق ۇستاۋشىلاردان ەرەكشەلەنٸپ كٶرٸنۋ ٷشٸن قولىنا ۇستايتىن تاياعىن اق تٷسكە بوياتىپ الادى. سونىمەن بٸرگە, ٶزٸ سيياقتى زاعيپ جاندارعا تاياقتارىن اق تٷسكە بوياۋعا كەڭەس بەرەدٸ. سودان ون جىل ٶتكەننەن كەيٸن عانا اعىلشىن ٷكٸمەتٸ كٶزٸ كٶرمەيتٸن جانداردى اق تاياقپەن قامتاماسىز ەتە باستايدى. كەيٸننەن اق تاياق فرانتسيياعا جەتەدٸ. ال بٷگٸندە اق تٷستٸ تاياق ەلەم بويىنشا سوقىر جانداردىڭ بەلگٸسٸ بولىپ ەسەپتەلەدٸ.  

سٶز سوڭىندا ايتارىمىز, «اق تاياق كٷنٸ» – جارىق دٷنيەنٸ ەمٸن-ەركٸن كٶرە المايتىن, مٷمكٸندٸگٸ شەكتەۋلٸ بالالارعا قوعامنىڭ نازارىن اۋدارىپ, ولارعا قولىمىزدان كەلگەنشە جەردەم بەرٸپ, جاناشىرلىقتى سەزدٸرٸپ, بولاشاققا دەگەن ٷمٸتتەرٸن, سەنٸمدەرٸن نىعايتىپ, جاقسىلىققا جەتەلەۋدٸڭ بٸر مٷمكٸندٸگٸ. كٷن سايىن تاڭنىڭ اتقانى مەن كٷننٸڭ باتقانىن تاماشالاي الاتىن جانداردى كٷن سەۋلەسٸن كٶرۋدٸ اڭسايتىن زاعيپ بٷلدٸرشٸندەرگە قول ۇشىن بەرۋگە شاقىرۋ. ٶيتكەنٸ مۇنداي بالالار بٸزدٸڭ قامقورلىعىمىز بەن كٶمەگٸمٸزگە مۇقتاج.