قىتايدىڭ چۋنتسين قالاسىندا ٸسساپاردا بولعان ۆaq.kz تٸلشٸسٸ CNPC اقتٶبە مۇناي-گاز كومپانيياسىندا 2009 جىلدان باستاپ 2 جىل قۇجاتتاردىڭ ارحيۆٸمەن بايلانىستى قىزمەت اتقارعان قىتايلىق ازامات ۆان تسيمەنمەن قازاقستانداعى ەڭبەك بارىسى تۋرالى سۇحباتتاسىپتى. سول سۇحباتتى نازارلارىڭىزعا ۇسىنعاندى جٶن سانادىق.
سۇحباتقا كەلٸسكەنٸڭٸز ٷشٸن العىس ايتامىن. سٸز جۇمىس ٸستەگەن كومپانييانىڭ ماقساتى قانداي?
ەلەمدەگٸ بارلىق كومپانييانىڭ ماقساتى – اقشا تابۋ. ونىڭ ٷستٸنە بٸزدٸڭ ەلٸمٸزگە مۇناي مەن گاز كەرەك. ال قازاقستان ٷكٸمەتٸ مۇناي سالاسىندا تۇرعىنداردىڭ جۇمىس ٸستەۋٸن قالادى. قىتايلىق كومپانييا ولارعا جۇمىس ۇسىندى. بۇل ەكٸ جاققا دا تيٸمدٸ. ونىڭ ٷستٸنە كومپانييا 50/50 پروپورتسيياسىن ۇستانۋى مٸندەتتٸ. ول دەگەنٸمٸز جۇمىسشىلاردىڭ جارتىسى قازاقستاندىق ازامات بولۋى تيٸس.
نەگە 2 جىل عانا ەڭبەك ەتتٸڭٸز? ۇزاعىراق قالۋعا بولمادى ما?
مەن اقتٶبەدە جۇمىس ٸستەگەندە بويداق ەدٸم. شەتەلگە تەك كٶپ اقشا تابۋ ٷشٸن بارۋ كەرەك. بٸراق وتباسىن قۇرۋدى دا ۇمىتپاعان جٶن. ونىڭ ٷستٸنە اتا-انام مۇندا قالىپ قويدى. ولارعا كٷتٸم كٶرسەتٸپ, جاعداي جاساۋ كەرەك. سوندىقتان قايتۋىما تۋرا كەلدٸ.
اقتٶبەدە قىتايلىقتاردى قالاي قابىلدادى?
قازاقستان حالقى شەتەلدٸكتەرگە جاقسى قارىم-قاتىناس كٶرسەتسە ەكەن دەپ ويلايمىن. سەبەبٸ ەگەر سٸز ورىس تٸلٸن بٸلمەسەڭٸز, سٸزدە تەك قىتايلىق پاسپورت بولىپ, ونداعى ۆيزا دۇرىس بولماي قالسا, پوليتسييا اقشا تالاپ ەتۋٸ مٷمكٸن ەكەنٸن ەستٸدٸم. بٸراق ٶز باسىمدا مۇنداي جاعداي بولمادى. ونىڭ ٷستٸنە بٸز اقتٶبەدە جۇمىس ٸستەگەندە رۇقساتسىز سىرتقا شىقپايمىز. مٸندەتتٸ تٷردە ەسكەرتٸپ, رۇقسات الاتىنبىز. كەيبٸر جەرگٸلٸكتٸ تۇرعىندار قىتاي مۇنايدى دا, بار اقشامىزدى دا الىپ جاتىر دەپ ەسەپتەيدٸ. تەك مۇناي عانا ەمەس, باسقا دا رەسۋرستارىمىزدى الماق دەپ قورقادى. شىن مەنٸسٸندە, ولاي ەمەس. سەبەبٸ قازاقستان ٷكٸمەتٸ شەتەلدٸك كومپانييا كٸرمەس بۇرىن, ٶز تالاپتارىن قويادى. سول شارتتاردى ورىنداعان سوڭ, جۇمىسقا كٸرٸسەدٸ.
بٸزدٸڭ كومپانييا مۇنايدى ٶندٸرٸپ, ٶڭدەپ بەنزين قىلادى. ودان شىققان ٶنٸمدٸ تەك قازاقستانعا عانا ەمەس, قىتايعا دا جەتكٸزەدٸ. سەبەبٸ بٸزدە مۇناي بار, بٸراق حالىققا جەتپەيدٸ, ازدىق ەتەدٸ. سٸزدەردە بەنزين ارزان, بٸزدە ٶتە قىمبات. سوندىقتان بٸزگە بۇل كەسٸپورىننىڭ ماڭىزى زور.
اقتٶبەدە سٸزگە نە ۇنادى?
مەن قازاقستاندا 2 جىل جۇمىس ٸستەدٸم. اقتٶبەدە مەگا ورتالىعى ۇنايتىن. وندا كينوتەاتر بار, قىس كەزٸندە كونكيمەن سىرعاناۋعا بولاتىن. جەمٸس-جيدەكتەردٸ, كيٸمدەرٸمٸزدٸ سول جەردەن الاتىنبىز. بٸراق ەلٸ بيٸك ٷيلەر سالىنسا, قالانىڭ كٶركٸ اجارلانا تٷسەر ەدٸ. بٸزدەگٸ بيٸك عيماراتتار جەتپەي تۇرعان سيياقتى.
ال, سٸز ورىس تٸلٸن قايدان ٷيرەندٸڭٸز?
مەن پەكين قالاسىنداعى ۋنيۆەرسيتەتتە ورىس تٸلٸ مەن ەدەبيەتٸ ماماندىعىن تەمامدادىم. سودان ورىس تٸلٸن بٸلەمٸن.
انىقتاما: CNPC-اقتٶبەمۇنايگاز — CNPC كومپانيياسىنىڭ «اقتٶبەمۇنايگاز» اكتسيونەرلٸك قوعامىنا قولقا سالا باستاعانى 1997 جىل ەكەنٸ بەلگٸلٸ. 2003 جىلى قازاقستان قىتاي جاعىنا «اقتٶبەمۇنايگاز» اكتسييالارىنىڭ قالعان مەملەكەتتٸك پاكەتٸن ساتتى. بٷگٸندە كومپانييانىڭ 85,45 پايىز اكتسيياسى سNPC ۋىسىندا. قازٸرگٸ تاڭدا قىتايلىق كاپيتالدىڭ «قازگەرمۇناي» جشس بك, «پەتروقازاقستان» اق, «تورعاي پەترولەۋم» اق, «قاراجانباسمۇناي» ااق, «بۋزاچي وپەرەيتينگ لتد» جشس ت.ب. سەكٸلدٸ كومپانييالاردا ٷلەسٸ بار. «ماڭعىستاۋمۇنايگاز» ااق-نىڭ اكتسييالارىنىڭ «50 پايىز مينۋس 2 اكتسييا» ٷلەسٸن يەمدەنەتٸندٸگٸ دە بەلگٸلٸ بولدى.
