كوروناۆيرۋس ٸندەتٸ ٶرشٸپ تۇرعان كەزدە اۋرۋحاناعا يشەمييالىق ينسۋلتپەن تٷسكەن ناۋقاستار سانى ارتقان. بۇل تۋرالى قر پرەزيدەنت ٸس باسقارماسى مەديتسينالىق ورتالىعىنىڭ نەيروحيرۋرگييا بٶلٸمٸ مەڭگەرۋشٸسٸ مىڭجىلقى بەردٸقوجاەۆ ايتتى, دەپ حابارلايدى قازاقپارات.
- قازٸرگٸ ۋاقىتتا كوروناۆيرۋس ٸندەتٸنە قاتىستى ەپيدەميولوگييالىق جاعدايدى قالاي باعالايسىز?
- 17 تامىزدان كەيٸنگٸ رەسمي اقپاراتتارعا جٷگٸنەتٸن بولساق – ەپيدەميولوگييالىق جاعداي تۇراقتى بولىپ كەلە جاتىر. كوروناۆيرۋس بەلگٸلەرٸ بار پنەۆمونييانىڭ قاتتى ٶسٸپ جاتقانى بايقالمايدى. پروۆيزورلىق ستاتسيونارلاردا جۇمىس ٸستەيتٸن ەرٸپتەستەرٸمٸز ەزٸرگە تٶسەك-ورىنداردى كٶبەيتٸپ جاتقان جوق ەكەنٸن ايتتى. مۇنىڭ بەرٸ ەپيدەميولوگييالىق جاعدايدىڭ تۇراقتى ەكەنٸن بٸلدٸرەدٸ.
- كوروناۆيرۋستىڭ ەكٸنشٸ تولقىنى ەلٸمٸزگە قالاي ەسەر ەتۋٸ مٷمكٸن?
- دٷنيەجٷزٸ بويىنشا بۇل دەرت قايتادان ٶرشٸپ جاتىر. نەگٸزٸندە ۆيرۋس پايدا بولعان كٷننەن باستاپ قازٸرگٸ كٷنگە دەيٸن ۆيرۋستىڭ اعىمى ەش ٶزگەرگەن جوق. قاتتى اۋىرعان ناۋقاستار پايىزدىق مٶلشەرمەن العاندا بٸرقالىپتى ساقتالىپ كەلەدٸ. ال ەكٸنشٸ جاعىنان الىپ قاراساق, ناقتى نەشە ادام كوروناۆيرۋسپەن اۋىرعانى تۋرالى ناقتى اقپارات جوق. بٸر مەلٸمەتتە حالىقتىڭ جارتىسى اۋىرعانى تۋرالى ايتىلسا, ەندٸ بٸر اقپارات بويىنشا حالىقتىڭ 70%-ى اۋىرعانى ايتىلادى.
- ۆيرۋستىق ينفەكتسيياعا قارسى تۇرۋدىڭ قانداي تيٸمدٸ ەدٸستەرٸ بار?
- ەكٸ ادام ەلەۋمەتتٸك قاشىقتىقتى ساقتاعان جاعدايدا ۆيرۋستى جۇقتىرىپ الۋدان ساقتانا الادى. ماسكا كيگەن جاعدايدا ۆيرۋستىڭ 90%-ى ماسكانىڭ ٸشٸندە قالىپ قويىپ, 10%-ى عانا سىرتقا شىعادى. جالپى, قازٸرگٸ ۋاقىتتا ادامدار مەديتسينالىق ماسكا كيٸپ جٷرۋدٸ, قولدارىن سانيتايزەرمەن تازالاۋدى, تەرتٸپكە باعىنۋدى ٷيرەندٸ. بٶلمەنٸ جيٸ جەلدەتكەن جاعدايدا اۋا اۋىسىپ, ۆيرۋستىڭ شوعىرلانۋى بەسەڭدەيدٸ دە, جۇعۋ قاۋپٸ ازايادى. دۇرىس تاماقتانىپ, دەنساۋلىق جاعدايىنا كٶڭٸل بٶلۋ دە ٶز نەتيجەسٸن كٶرسەتەدٸ.
- انتيدەنە ۆيرۋسپەن كٷرەسۋدە قالاي ەرەكەت ەتەدٸ? وسى تۋرالى توقتالىپ ٶتسەڭٸز.
- ليمفوتسيت ت-ليمفوتسيتتەرٸ جەنە ۆ-ليمفوتسيتتەرٸ دەپ ەكٸگە بٶلٸنەدٸ. ۆيرۋسپەن بٸرٸنشٸ كەزدەسەتٸن ت-ليمفوتسيتتەرٸ ەرەكەت ەتە باستاپ, ولاردان الىنعان اقپاراتتى ۆ-ليمفوتسيتتەرٸ ٶڭدەۋدەن ٶتٸزٸپ, سول ۆ-ليمفوتسيتتەرٸنٸڭ قۇرامىنان اقۋىزدار بٶلٸنەدٸ. اقۋىزدار ت-ليمفوتسيتتەرٸنٸڭ شابۋىلداپ جاتقان ۆيرۋسىمەن بايلانىسقا تٷسٸپ, ۆيرۋستى بەيتاراپتاندىرۋعا ەرەكەت جاسايدى. ەگەر ادام مەن ادام بايلانىسقان كەزدە ۆيرۋس جٷكتەمەسٸ از بولعان جاعدايدا – ت-ليمفوتسيتتەرٸ ۆيرۋستى جەڭٸل بەيتاراپتاندىرادى. ال ادام اۋرۋحاناداعى ۆيرۋس جۇقتىرعان ناۋقاستارمەن بايلانىستا بولسا, ياعني ۆيرۋس جٷكتەمەسٸ كٶپ بولعان جاعدايدا ۆيرۋس اعزاعا ٶتٸپ كەتٸپ, ۆ-ليمفوتسيتتەر انتيدەنە تٷزەدٸ. انتيدەنە تٷزٸلگەن-تٷزٸلمەگەنٸن قان تالداۋىن جاساتۋ ارقىلى انىقتاۋعا بولادى. ۆ-ليمفوتسيتتەرٸنٸڭ ەستە ساقتاۋ قابٸلەتٸ بار. بولاشاقتا اتالعان ۆيرۋس اعزاعا قايتادان تٷسكەن جاعدايدا ول ۆيرۋستى ەسٸنە تٷسٸرٸپ, انتيدەنە تٷزە باستايدى. ۆاكتسينا جاساۋدىڭ نەگٸزگٸ يدەياسى دا سول: ۆ-ليمفوتسيتتەرٸن «ىنتالاندىرىپ», ۆيرۋسپەن كەزدەسكەن كەزدە كٷرەسەتٸندەي ەتٸپ قويادى.
- كوروناۆيرۋسقا قارسى ۆاكتسينا دايىن ەمەس, بٸراق دەرٸگەرلەر بۇل دەرتتٸڭ الدىن الۋ ٷشٸن تۇماۋعا قارسى ەكپە جاساۋعا كەڭەس بەرەدٸ. ونىڭ تيٸمدٸلٸگٸ بار ما?
- ادامنىڭ اعزاسى اۋىرماعان, شارشاماعان بولسا باسقا دا ۆيرۋستىق ينفەكتسيياعا تٶزٸمدٸ بولادى. ۆاكتسينا ادام اعزاسىنداعى رەسرۋستى ساقتاپ قالۋعا مٷمكٸندٸك بەرەدٸ. تۇماۋدىڭ ٷستٸنەن كوروناۆيرۋس قوسىلاتىن بولسا ادام قاتتى ەلسٸرەپ قالۋى مٷمكٸن, سول سەبەپتٸ ۆاكتسينا ەككەن دۇرىس.
- كوروناۆيرۋس پەن نەيروحيرۋرگييانىڭ بايلانىسى تۋرالى ايتىپ ٶتسەڭٸز.
- كوروناۆيرۋستىڭ كەسٸرٸنەن جوسپارلى تٷردە ەمٸن الۋى كەرەك ناۋقاستار ۋاقىتىلى كٶمەك المادى. كارانتين اياقتالعاننان كەيٸن ول ناۋقاستار اۋرۋى اسقىنعان كٷيدە كەلدٸ. ولاردى ەمدەۋ ٷشٸن كٶپ رەسۋرس كەرەك بولدى. تٸپتٸ وتا جاساۋ سەتٸنە جەتپەستەن كٶز جۇمىپ كەتكەندەر بولدى. كوروناۆيرۋس كەزٸندە جٷرەكتٸڭ يشەمييالىق ينسۋلتٸ كٶبەيٸپ كەتتٸ. ترومب ٷزٸلٸپ, يشەمييالىق ينسۋلتپەن تٷسكەن ناۋقاستار سانى ارتتى.
- اۋرۋدىڭ الدىن الۋ ٷشٸن ەر ادام قانداي شارالاردى قولعا الۋى كەرەكتٸگٸ تۋرالى كەڭەس بەرە الاسىز با?
- ەلەۋمەتتٸك قاشىقتىقتى ساقتاپ, قاجەت ەمەس جەرلەرگە بارماۋكەرەك. ەكەۋدەن ارتىق ادام بار جەردە ماسكا تاعۋ كەرەك, سونداي-اق جەكە باس تازالىعىن ساقتاۋ قاجەت. قۇراندا ايتىلعانداي, جيٸ دەرەت الىپ, ادامنىڭ دەنەسٸ دە, ويى دا تازا بولۋى كەرەك. وسى شارتتاردى ۇستانعان جاعدايدا اۋرۋدىڭ الدىن الۋعا بولادى. يممۋنيتەتتٸ كٶتەرۋ ٷشٸن تازا اۋادا كٶپ جٷرٸپ, قۇرامىندا د, ە, ا, ب دەرۋمەندەرٸ بار كەشەندٸ قابىلداپ, جەمٸس-جيدەك جەۋ كەرەك.
- سۇحباتىڭىز ٷشٸن راحمەت!
