پارلامەنت مەجٸلٸسٸنٸڭ جالپى وتىرىسىندا دەپۋتات ساۋىتبەك ابدراحمانوۆ قولدانبالى ەتنوساياسي زەرتتەۋلەر ينستيتۋتىنىڭ مەسەلەسٸن كٶتەردٸ, دەپ حابارلايدى "ۇلت اقپارات".
«بيىلعى سەسسييا باستالعالى بەرٸ قازاقستان حالقى اسسامبلەياسىنان مەجٸلٸسكە سايلانعان دەپۋتاتتار مەملەكەتتٸك قۇرىلىمدار ٶكٸلدەرٸمەن بٸرقاتار كەزدەسۋلەر ٶتكٸزدٸ. سونداي كەزدەسۋلەردٸڭ بٸرٸ قولدانبالى ەتنوساياسي زەرتتەۋلەر ينستيتۋتىندا بولدى. بۇل ينستيتۋت 2020 جىلى مامىر ايىندا اقپارات جەنە قوعامدىق دامۋ مينيسترلٸگٸنٸڭ جانىنان ەل پرەزيدەنتٸ قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ ەتنوسارالىق قاتىناستار سالاسىنداعى ماقساتتار مەن مٸندەتتەرگە قول جەتكٸزۋ جٶنٸندەگٸ تاپسىرماسىنا وراي قۇرىلعان. ينستيتۋت قازٸردٸڭ ٶزٸندە جٷيەلٸ, جوسپارلى جۇمىس جٷرگٸزٸپ كەلەدٸ. بۇعان بٸز ەتنوسارالىق قاتىناستار سالاسىنداعى مەملەكەتتٸك ساياساتتى تالدامالىق, زەرتتەمەلٸك جەنە ساراپتامالىق قولداۋدىڭ نەتيجەلەرٸمەن ناقتىلى تانىسا كەلٸپ, كٶز جەتكٸزدٸك. ينستيتۋت عالىمدارىنىڭ سوتسيولوگييا مەن قاقتىعىستانۋدىڭ (كونفليكتولوگييا) قييۋلاسقان تۇسىندا جۇمىس ٸستەيتٸنٸ, ٶتكٸر مەسەلەردٸ اينالىپ ەتپەيتٸندەرٸ, بولسا ەكەن دەگەندٸ بولعان جاي دەپ بويامالاپ جەتكٸزبەيتٸندەرٸ ٶتە قۇپتارلىق. وسى ورايدا ەتنوسارالىق كسەنوفوبييا پروبلەمالارى بويىنشا زەرتتەۋلەردٸڭ قورىتىندىلارى جارييالانعان, ونداي جاعدايلاردى بولدىرماۋدىڭ جولدارى ويلاستىرىلىپ, ەرتٷرلٸ ەتنوستىق توپتاردىڭ ٶكٸلدەرٸ قاتىسقان كيكٸلجٸڭدەرگە تالداۋ جاسالعان», - دەدٸ دەپۋتات ٷكٸمەت باسشىسىنىڭ ورىنباسارى ەرالى توعجانوۆتىڭ اتىنا جولداعان ساۋالىندا.
ونىڭ ايتۋىنشا, ينستيتۋت ەلدٸڭ 13 ٶڭٸرٸنە 15 رەت مونيتورينگ جاساۋعا شىعىپ, ەتنوساياسي تەۋەكەلدەر كارتاسىن تٷزگەن, وعان سونداي قاۋٸپ بار دەپ سانالاتىن ەلدٸ مەكەندەر كٸرگٸزٸلگەن. نەبەرٸ 30 ادامدىق شتاتى بار شاعىن ۇجىمنىڭ ماماندارى ٶڭٸرلەردە قازٸرگٸ كٷردەلٸ ەپيدەمييالىق احۋالدا دالالىق زەرتتەۋلەر جٷرگٸزٸپ كەلەدٸ.
«قازاقستان قوعامىنىڭ بٸرەگەي كٶپەتنوستىلىعىن, بٷكٸل ەلەمدە ەلەۋمەتتٸك قاقتىعىستاردىڭ, كسەنوفوبييانىڭ ٶرشٸپ تۇرعانىن ەسكەرە كەلٸپ, قولدانبالى ەتنوساياسي زەرتتەۋلەر ينستيتۋتىنىڭ ەلەۋەتٸن ارتتىرا تٷسۋ قاجەت دەپ سانايمىز. تيٸستٸ قامقورلىق جاساي الساق, بۇل مەكەمە ەتنوستىق تولەرانتتىلىقتىڭ, تاتۋلىق پەن كەلٸسٸمنٸڭ قازاقستاندىق مودەلٸن كٶڭٸلدەگٸدەي ەتٸپ ساقتاۋدىڭ كٸلتٸن تاباتىنداي تەتٸككە اينالا الار ەدٸ. ٶكٸنٸشكە قاراي, جۇمىسىن جاڭا باستاپ جاتقان ينستيتۋت قازٸردٸڭ ٶزٸندە شتات قۇرىلىمىن قىسقارتۋ, بيۋدجەت شىعىندارىن وڭتايلاندىرۋ سيياقتى قيىندىقتارمەن بەتپە-بەت كەلٸپ ٷلگەرگەن. ينستيتۋت قىزمەتٸنە 2020 جىلدىڭ 7 ايىندا 262,8 ميلليون تەڭگە بٶلٸنگەن بولسا, بٷكٸل 2021 جىلعا بٶلٸنگەن اقشا 252,1 ميلليون تەڭگە عانا. وسىعان بايلانىستى ينستيتۋت 2020 جىلى 19 جوبانى جٷزەگە اسىرسا, 2021 جىلعا جوسپارلاعان جوبا سانى تەك 9 بولىپ وتىر.
ينستيتۋتتىڭ ماڭىزدى زەرتتەۋلەردٸ جٷزەگە اسىرۋىمەن قاتار ۇجىمداعى قىزمەتكەرلەر سانىن 25 پايىزعا قىسقارتۋمەن دە اينالىسۋعا مەجبٷر ەتٸلگەنٸ ٶكٸنٸشتٸ», - دەدٸ س. ابدراحمانوۆ.
«ەتنوساياسات سالاسىنداعى مامانداردىڭ جەتٸسپەۋشٸلٸگٸنە بايلانىستى قولدانبالى ەتنوساياسي زەرتتەۋلەر ينستيتۋتىنىڭ شتات سانىن قىسقارتپاۋدىڭ مٷمكٸندٸگٸن قاراستىرۋدى سۇرايمىز. بٷگٸنگٸ دٷنيەدە جاڭا سىن-قاتەرلەردٸڭ ارتا تٷسكەنٸن, ەتنوسارالىق
سالادا قاقتىعىسشىلدىقتىڭ (كونفليكتوگەننوست) كٶبەيٸپ بارا جاتقانىن ەسكەرە كەلٸپ, الداعى جىلداردا ەتنوارالىق زەرتتەۋلەرگە بٶلٸنەتٸن قارجىنى قازٸرگٸدەن مولىراق كٶزدەۋدٸ ۇسىنامىز», - دەدٸ دەپۋتات.
