قر پرەمەر-مينيسترٸ اسقار ماميننٸڭ تٶراعالىعىمەن ٶتكەن كەزەكتٸ ٷكٸمەت وتىرىسىندا كٶكتەمگٸ ەگٸس جۇمىستارىنا دايىندىق بارىسى قارالدى, دەپ حابارلايدى "ۇلت اقپارات" primeminister.kz سايتىنا سٸلتەمە جاساپ.
اۋىل شارۋاشىلىعى مينيسترٸ س. وماروۆ بايانداعانداي, 2020 جىلى اۋىل شارۋاشىلىعى داقىلدارىن 22,5 ملن گەكتار الاڭعا ەگۋ جوسپارلانۋدا, بۇل 2019 جىلعى دەڭگەيدەن 238 مىڭ گەكتارعا كٶپ.
بۇل رەتتە دەندٸ جەنە دەندٸ-بۇرشاقتى داقىلدار الاڭى 15,2 ملن گەكتاردى, ونىڭ ٸشٸندە بيداي الاڭى 11,4 ملن گەكتاردى قۇرايدى.
«مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرمالارىن ورىنداۋ ماقساتىندا ەگٸس الاڭدارىن ەرتاراپتاندىرۋ مەن رەنتابەلدٸلٸگٸ جوعارى داقىلدار ٶندٸرۋگە كٶشۋ جۇمىستارى جالعاسۋدا, مەسەلەن, مايلى داقىلداردىڭ بولجامدى الاڭى 3 ملن گەكتاردى قۇرايدى, بۇل ٶتكەن جىلعىدان 122 مىڭ گەكتارعا كٶپ. كٶكٶنٸس-باقشا داقىلدارى مەن كارتوپ الاڭى 19,3 مىڭ گەكتارعا, ازىقتىق داقىلدار الاڭى 309 مىڭ گەكتارعا ۇلعايادى. تەحنيكالىق داقىلدار (قانت قىزىلشاسى, ماقتا, تەمەكٸ) الاڭى 132 مىڭ گەكتاردى (18,6 مىڭ گەكتارعا كەم) قۇرايدى», — دەدٸ اۋىل شارۋاشىلىعى مينيسترٸ.
س. وماروۆتىڭ ايتۋىنشا, قازٸرگٸ كەزدە وڭتٷستٸك ٶڭٸرلەر ەگٸس ناۋقانىنا كٸرٸسٸپ كەتتٸ, مەسەلەن, جامبىل وبلىسىندا 71,7 مىڭ گا الاڭعا نەمەسە جالپى ەگٸس كٶلەمٸنٸڭ 10,2%-ىنا, تٷركٸستان وبلىسىندا 33,5 مىڭ گا (4,0%), الماتى وبلىسىندا 3,4 مىڭ گا (0,4%), قىزىلوردا وبلىسىندا 2 مىڭ گا (1,1%) الاڭعا ەگٸس ەگٸلدٸ.
بۇل رەتتە مينيستر تۇقىم دايىنداۋ مەسەلەسٸ مەن ولاردىڭ ساپالىق كٶرسەتكٸشتەرٸ اسا ماڭىزدى ەكەنٸن اتاپ ايتتى.
وبلىستاردىڭ ەكٸمدٸكتەرٸنٸڭ جەدەل اقپاراتى بويىنشا اعىمداعى جىلدىڭ 16 ناۋرىزىنداعى جاعداي بويىنشا 2,5 ملن توننا تۇقىم قۇيىلدى, بۇل جوسپاردىڭ 100,4%-ىن قۇرايدى, ونىڭ ٸشٸندە 1,9 ملن توننا (جوسپاردىڭ 101%-ى) دەندٸ داقىلدار تۇقىمى, 89,4 مىڭ توننا (جوسپاردىڭ 99%-ى) مايلى داقىلدار تۇقىمى, 15,4 مىڭ توننا (جوسپاردىڭ 96%-ى) ازىقتىق داقىلدار تۇقىمى, 426,4 مىڭ توننا (جوسپاردىڭ 99%-ى) كارتوپ تۇقىمى قۇيىلدى.
دەندٸ داقىلدار تۇقىمى بويىنشا اقتٶبە وبلىسىندا, مايلى داقىلدار تۇقىمى بويىنشا شىعىس قازاقستان وبلىسىندا, قىزىلوردا وبلىسىندا جەنە پاۆلودار وبلىسىندا (89%) تۇقىم تولىق كٶلەمدە قۇيىلماعان.
«فەرمەرلەردٸڭ وتاندىق جەنە يمپورتتىق سەلەكتسييانىڭ ساپالى تۇقىمدارىنا تەڭ قول جەتكٸزۋٸن قامتاماسىز ەتۋ ماقساتىندا سۋبسيدييالاۋ تەتٸگٸن ٶزگەرتۋ جوسپارلانۋدا. سۋبسيدييانى تۇقىمدى قازاقستاننان العاندار دا, شەتەلدٸك ٶندٸرۋشٸلەردەن تٸكەلەي ساتىپ العاندار دا الا الادى. ەسكٸ تەتٸكتە بۇل كٶزدەلمەگەن ەدٸ. ەليتالىق تۇقىم ٶسٸرۋ شارۋاشىلىقتارىنا بٸرەگەي تۇقىم ساتىپ العان جاعدايدا قولداۋ كٶرسەتٸلەدٸ», — دەپ ناقتىلادى اۋىل شارۋاشىلىعى مينيسترٸ.
اعىمداعى سەتتە قۇيىلعان تۇقىمنىڭ جالپى كٶلەمٸنٸڭ 77,4%-ى عانا تەكسەرٸلدٸ, ەگٸس ستاندارتىنىڭ تالاپتارىنا ولاردىڭ 56%-ى, ونىڭ ٸشٸندە 1-سىنىپقا 38%-ى, 2-سىنىپقا 10%-ى, 3-سىنىپقا 8%-ى سەيكەس كەلەدٸ.
2019 جىلدىڭ قورىتىندىسى بويىنشا رەسپۋبليكانىڭ اۋىل شارۋاشىلىعى ەڭبەككەرلەرٸ 470 مىڭ توننا مينەرالدى تىڭايتقىش قولداندى. وسى ماقساتتارعا 19 ملرد تەڭگە سوماسىندا سۋبسيدييا تٶلەندٸ. ٶتكەن جىلدىڭ قورىتىندىسى بويىنشا تىڭايتقىشتاردى قولدانۋ كٶرسەتكٸشٸ عىلىمي قاجەتتٸلٸكتٸڭ 18%-ىن قۇرادى. وبلىستاردىڭ جەرگٸلٸكتٸ بيۋدجەتتەرٸندە 2020 جىلعا 23,3 ملرد تەڭگە كٶزدەلگەن, بۇل شامامەن 480 مىڭ توننا مينەرالدى تىڭايتقىش ساتىپ الۋعا مٷمكٸندٸك بەرەدٸ.
ٶسٸمدٸكتەردٸ قورعاۋ قۇرالدارىن قولدانۋعا كەلەر بولساق, ٶتكەن جىلى بارلىق ەگٸس الاڭى گەربيتسيدتەرمەن ٶڭدەلگەنٸن اتاپ ٶتۋ كەرەك, اۋىل شارۋاشىلىعى تاۋارىن ٶندٸرۋشٸلەر 27,4 ملرد تەڭگە سۋبسيدييا سوماسىنا 13,3 ملن ليتر گەربيتسيد قولداندى.
«وسى جىلدان باستاپ گەربيتسيدتەر عانا ەمەس, پەستيتسيدتەردٸڭ باسقا تٷرلەرٸ دە سۋبسيدييالاناتىن بولادى. وبلىستاردىڭ جەرگٸلٸكتٸ بيۋدجەتتەرٸندە 2020 جىلعا پەستيتسيدتەردٸ سۋبسيدييالاۋعا 30,8 ملرد تەڭگە كٶزدەلگەن», — دەدٸ س. وماروۆ.
2020 جىلعى 1 قاڭتارداعى جاعداي بويىنشا رەسپۋبليكانىڭ اگروٶنەركەسٸپتٸك كەشەنٸندە 143 مىڭ تراكتور, 4 مىڭ ٶنٸمدٸلٸگٸ جوعارى ەگٸس كەشەنٸ, 78 مىڭ تۇقىمسەپكٸش جەنە 243 مىڭ توپىراق ٶڭدەۋ قۇرالى بار.
«وبلىستار ەكٸمدٸكتەرٸنٸڭ دەرەكتەرٸنە سەيكەس 15 ناۋرىزداعى جاعداي بويىنشا اعىمداعى جىلعى كٶكتەمگٸ دالا جۇمىستارىن جٷرگٸزۋگە تراكتورلاردىڭ دايىندىعى 94%-دى, ەگٸس كەشەندەرٸنٸڭ دايىندىعى 100%-دى, تۇقىمسەپكٸشتەردٸڭ دايىندىعى 93%-دى, توپىراق ٶڭدەۋ قۇرالدارىنىڭ دايىندىعى 95%-دى قۇرايدى. جۇمىستاردى باستاۋعا تەحنيكا دايىندىعى 100%-دى قۇرايدى», — دەدٸ س. وماروۆ.
اۋىل شارۋاشىلىعى تاۋارىن ٶندٸرۋشٸلەردٸڭ جۇمىسىندا ۇزاق كٸدٸرٸستەردٸ بولدىرماۋ ماقساتىندا جٶندەۋ بريگادالارى قالىپتاستىرىلادى. سەرۆيستٸك كومپانييالارمەن ولاردىڭ كٶشپەلٸ سەرۆيسٸن كٷشەيتۋ, سونداي-اق قويمالاردى قاجەتتٸ قوسالقى بٶلشەكتەرمەن تولتىرۋ بويىنشا تيٸستٸ جۇمىستار جٷرگٸزٸلدٸ.
اعىمداعى جىلى ەنەرگەتيكا مينيسترلٸگٸمەن كەلٸسٸم بويىنشا اقپان-ماۋسىم ايلارى ارالىعىندا كٶكتەمگٸ دالا جۇمىستارىن جٷرگٸزۋگە 387 مىڭ توننا ديزەل وتىنى بٶلٸندٸ.
«قولايسىز اۋا رايى جاعدايلارىن ەسكەرە وتىرىپ, بٸزدٸڭ قوسىمشا 10 مىڭ توننا ديزەل وتىنىن بٶلۋ تۋرالى ٶتٸنٸشٸمٸزدٸ ەنەرگەتيكا مينيسترلٸگٸ قولدادى, بۇل بارلىق ٶڭٸرلەردٸڭ ديزەل وتىنىنا دەگەن قاجەتتٸلٸگٸن تولىق كٶلەمدە ٶتەۋگە مٷمكٸندٸك بەردٸ. قازٸرگٸ ۋاقىتتا ٶڭٸرلەردٸڭ وپەراتورلارى شارت جاساسۋ جەنە ناۋرىز ايىنا بٶلٸنگەن ديزەل وتىنىٷشٸن تٶلەم جاساۋ رەسٸمدەرٸن جٷرگٸزۋدە», — دەدٸ اۋىل شارۋاشىلىعى مينيسترٸ.
«اگرارلىق نەسيە كورپوراتسيياسى» اكتسيونەرلٸك قوعامىنا اگروٶنەركەسٸپتٸك كەشەن سۋبەكتٸلەرٸن قولداۋ جٶنٸندەگٸ ٸس-شارالاردى جٷرگٸزۋ ٷشٸن رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتەن 70 ملرد تەڭگە بيۋدجەتتٸك كرەديت بٶلٸندٸ, بۇل ەدەتتەگٸدەن 10 ملرد تەڭگەگە كٶپ. تٷپكٸلٸكتٸ قارىز الۋشىلار ٷشٸن جىلدىق سىياقى مٶلشەرلەمەسٸ 5%-دان اسپايدى.
اگروٶنەركەسٸپتٸك كەشەن سۋبەكتٸلەرٸنە كرەديت بەرۋدٸ ەكٸنشٸ دەڭگەيدەگٸ بانكتەردٸڭ كەپٸلدٸگٸمەن تٸكەلەي كورپوراتسييا ارقىلى جٷرگٸزۋ جوسپارلانۋدا. سونداي-اق كرەديت بەرۋدٸ ودان ەرٸ اگروٶنەركەسٸپتٸك كەشەن سۋبەكتٸلەرٸن قارجىلاندىرۋ ٷشٸن ٶڭٸرلٸك ينۆەستيتسييالىق ورتالىقتاردىڭ كەپٸلدٸگٸمەن ەكٸنشٸ دەڭگەيدەگٸ بانكتەردٸ, كرەديتتٸك سەرٸكتەستٸكتەردٸ, ٶڭٸرلٸك ينۆەستيتسييالىق ورتالىقتاردى جەنە ميكروقارجى ۇيىمدارىن قورلاندىرۋ ارقىلى دا جٷزەگە اسىرۋ كٶزدەلٸپ وتىر.
3 ملن گا ەگٸس الاڭىن قارجىلاندىرۋمەن قامتۋ, 2 400 اۋىل شارۋاشىلىعى تاۋارىن ٶندٸرۋشٸگە كرەديت بەرۋ جوسپارلانۋدا.
«قازٸرگٸ ۋاقىتتا 56 ملرد تەڭگە سوماسىنا 1 516 ٶتٸنٸم قابىلداندى, 22,9 ملرد تەڭگە سوماسىنا 1,4 ملن گا الاڭدى قامتيتىن 258 ٶتٸنٸم قارجىلاندىرىلدى. جالپى دايىندىق جوسپارلى رەجيمدە جٷرگٸزٸلۋدە جەنە كٶكتەمگٸ دالا جۇمىستارىن جاپپاي جٷرگٸزۋ كەزٸندەگٸ بارلىق باعىتتار بويىنشا دايىندىق 100%-دى قۇرايدى», — دەدٸ س. وماروۆ.
گيدرومەت قىزمەتٸنٸڭ دەرەكتەرٸ بويىنشا توپىراقتىڭ جوعارعى قاباتىنداعى كٷزگٸ ىلعالدىڭ ناقتى قورى 2019 جىلعى دەڭگەيدەن جوعارى. ەلدٸڭ سولتٷستٸگٸندە قار جامىلعىسىنىڭ بيٸكتٸگٸ 4-60 سم, سولتٷستٸك-باتىسىندا – 4-36 سم, باتىسىندا – 5-12 سم, ورتالىعىندا – 6-47 سم, شىعىسىندا – 4-126 سم, وڭتٷستٸك-شىعىستاعى تاۋلى اۋداندارىندا – 1-59 سم.
اعىمداعى جىلى توپىراقتىڭ 1 مەتر قاباتىنداعى كٶكتەمگٸ ٶنٸمدٸ ىلعال قورى 105 مم جەنە ودان جوعارى دەڭگەيدە بولادى دەپ كٷتٸلٸپ وتىر, بۇل اۋىل شارۋاشىلىعى داقىلدارىنىڭ ٶسۋٸ مەن دامۋىنا وڭتايلى ەسەر ەتەدٸ.
ٶز كەزەگٸندە جانار-جاعارامايمەن قامتاماسىز ەتٸلۋ تۋرالى ەنەرگەتيكا مينيسترٸ ن. نوعاەۆ ايتىپ بەردٸ. ونىڭ ايتۋىنشا, 2020 جىلى كٶكتەمگٸ ەگٸن جۇمىستارىن جٷرگٸزۋ ماقساتىندا ەنەرگەتيكا مينيسترلٸگٸ اۋىل شارۋاشىلىعى مينيسترلٸگٸمەن بٸرلەسٸپ 2020 جىلى جٷرگٸزٸلەتٸن ەگٸن جۇمىستارىنا ديزەل وتىنىن جەتكٸزۋ بويىنشا وبلىستاردى مۇناي ٶڭدەۋ زاۋىتتارىنا بەكٸتۋ كەستەسٸن بەكٸتتٸ. وسى كەستە شەڭبەرٸندە اشتٶ قاجەتتٸلٸگٸ 387 مىڭ توننا كٶلەمٸندە بەكٸتٸلدٸ.
اشتٶ ٷشٸن مٶز-دەردەن ديزەل وتىنىن تيەپ-جٶنەلتۋ بٸرٸنشٸ كەزەكتە تۇرعانىن اتاپ ٶتۋ قاجەت. بۇل رەتتە تيەپ-جٶنەلتۋ تەۋلٸك سايىن باقىلانادى جەنە وعان مونيتورينگ جٷرگٸزٸلەدٸ.
اشتٶ ٷشٸن ديزەل وتىنىنىڭ باعاسىنا كەلەتٸن بولساق 2020 جىلى جٷرگٸزٸلەتٸن ەگٸن جۇمىستارى ٷشٸن ديزەل وتىنىنا ۇسىنىلاتىن باعا تونناسىنا 194 مىڭ تەڭگەنٸ قۇرادى. جەتكٸزۋ مەن ساقتاۋدى ەسەپكە العاندا اشتٶ ٷشٸن بولجامدى باعا ليترٸنە شامامەن 180 تەڭگەنٸ قۇراۋى تيٸس, ول جانار-جاعارماي ستانتسييالارىنداعى باعالاردان 13 تەڭگەگە ارزان.
«ەنەرگييا كٶزدەرٸنە ەلەمدٸك باعا بەلگٸلەنٸمدەرٸنٸڭ تٶمەندەۋٸ اياسىندا كٶكتەمگٸ ەگٸن جۇمىستارىن جٷرگٸزۋ ٷشٸن ديزەل وتىنىنىڭ باعاسى تونناسىنا 194 مىڭ تەڭگەدەن تونناسىنا 184 000 مىڭ تەڭگەگە دەيٸن تٶمەندەتٸلدٸ. جەتكٸزۋ مەن ساقتاۋدى ەسەپكە الا وتىرىپ اشتٶ ٷشٸن بولجامدى باعا ليترٸنە شامامەن 172 تەڭگەنٸ قۇراۋى تيٸس, ياعني بۇل جانار-جاعارماي ستانتسييالارىنىڭ باعالارىنان 21 تەڭگەگە ارزان. بۇل باعا تەك ناۋرىز ايىنا عانا ۇسىنىلدى, كەيٸننەن اشتٶ ٷشٸن ديزەل وتىننىڭ باعاسى سول كەزەڭدە نارىقتا قالىپتاسقان كونيۋنكتۋرانى ەسكەرە وتىرىپ ەسەپتەلەتٸن بولادى»,— دەدٸ ن. نوعاەۆ.
كٷنٸ بۇرىن شارت جاساسىپ جەنە تٶلەنٸپ قويىلعان, بٸراق تيەپ-جٶنەلتٸلمەگەن كٶلەمدەرگە قايتا ەسەپتەۋلەر جٷرگٸزٸلەتٸنٸن اتاپ ٶتكەن جٶن. بۇل رەتتە, وسى نورما تيەپ-جٶنەلتٸلٸپ قويعان كٶلەمدەرگە قولدانىلمايدى.
ەگەر ايماقتا اۋىل شارۋاشىلىعى تاۋار ٶندٸرۋشٸلەرٸندە ۇسىنىلعاننان تٶمەن باعا بويىنشا ۇسىنىستارى بولسا, وندا وپەراتورلار ديزەل وتىنىن كەستەدەن تىس ساتىپ الۋعا تولىق قۇقىلى.
