كەلەشەگٸم, الاش بالاسى!
سٸزدەرگە ايتۋعا مٸندەتتٸمٸز دەپ ساناعان, ٶمٸرلٸك قاجەتتٸلٸكتٸ وي ساناعا ۇتقىرلىقپەن قۇيىپ كەتۋدٸ پارىز دەپ ساناعان ەڭ ٶزەكتٸ ٶمٸرلٸك تٸلەكتەر مەن ٶسيەتتٸ ٶتٸنٸشتەرٸمٸز ٶتە كٶپ. سونىڭ بٸرٸ كٸتاپ وقۋدىڭ ادامزات بالاسىنا تيگٸزەتٸن مول پايداسىنىڭ جاي-جاپسارى جايىندا بولاتىن. سولاردى نازارلارىڭىزعا ۇسىنۋدى جٶن سانادىق.
كٸتاپ وقۋدان قالعان ۇلتتىڭ, ەسٸرەسە ونىڭ ۇرپاقتارى ورنى تولماس اۋىر رۋحاني جۇتقا ۇشىرماي, ازعىندىققا قۇلاماي قويمايدى. دەمەك, نادان, كەششە, مەڭگٷرت... ەل, ۇلتتىڭ بولاشاعى وڭبايدى. ٶيتكەنٸ, ەگەردە بٸز كٸتاپ وقۋدان تىيىلساق, وندا وي ويلاۋدان دا, اينالامىزداعى قۇبىلىستى تالداۋ, بارلاۋ قابٸلەتتەن دە, ادامگەرشٸلٸك قاسيەتتەن دە, تٸپتٸ قۇندى ۇتقىرلىق اتاۋلىنىڭ بەرٸنەن دە ايىرلامىز. سوندا تٶرت اياقتى مالدان ادامنىڭ ايىرماسى قانداي دەرەجەدە بولماق? ازعىندىق پەن جۇتاۋدىڭ سان قيلى تٷرٸن بٸر سەتكە بولسا دا, كٶز الدىڭىزعا ەلەستەتٸپ كٶرٸڭٸزشٸ, اعايىن. بۇل – سٶز جوق, قاۋٸپتٸ جەنە ٶكٸنٸشتٸ.
كٸتاپ – ادامزات بالاسىنىڭ سان عاسىرلىق اقىل-ويىنىڭ وقۋ ارقىلى جەتٸلۋٸنٸڭ, كەمەلدەنۋٸنٸڭ ارقاسىندا قول جەتكەن دامىلسىز دامۋ ٷردٸسٸنٸڭ جەمٸسٸ, ٶتكەن تاريحى مەن ٶمٸرلٸك تاعىلىم-تانىمىنىڭ التىن ساندىعى. عابيت مٷسٸرەپوۆ: «كٸتاپ دەگەنٸمٸز – الدىڭعى ۇرپاقتىڭ كەيٸنگٸ ۇرپاققا قالدىرعان رۋحاني ٶسيەتٸ. كٸتاپ وقۋدان تىيىلساق, وي ويلاۋدان دا تىيىلار ەدٸك» دەۋٸ وسىدان. ەلبەتتە كٸتاپتى تاڭداي بٸلۋ, ونى زەيٸندٸ زەرەكتٸكپەن مۇقييات تالداپ وقي بٸلۋ, ونداعى سٶزدٸڭ, ويدىڭ, تٷيٸندٸ تۇجىرىمنىڭ قۇدٸرەتٸن تٷسٸنۋ مەن تٷيسٸنۋ, العان ەسەرلەردٸ كەيٸن ٶمٸرلٸك قاجەتٸڭە جاراتا بٸلۋ, بۇل – ەربٸر ادامنىڭ بٸلٸگٸ مەن بٸلٸم دەڭگەيٸن, پايىمى مەن پاراساتىن, كٶرەگەن كەمەل كٸسٸلٸگٸن ۇدايى شىنىقتىرا بٸلۋدٸڭ وزىق تا ۇتقىر جولدارىن ايقىنداي الاتىن العى شارتتارىنىڭ بٸرٸ. سونىمەن بٸرگە كٶز جەتپەيتٸن جەرگە ۇشقىر وي جەتەدٸ. ال سول ويدىڭ جٷيرٸكتٸگٸن جەتٸلدٸرەتٸن دە, ۇتقىرلىعىن وزدىراتىن دا, سٶزگە شەشەندٸگٸن شىنىقتىراتىن دا – كٸتاپ ەكەنٸ اقيقات. سونداي-اق وقىعان كٸتابىڭداعى ايتۋلى كەيٸپكەرگە ەلٸكتەۋدٸڭ ٶزٸ, تٸپتٸ اۆتوردىڭ ٶزٸ سيياقتى تۇلعا بولۋعا قۇلشىنۋ, بۇل – تەڭدەسٸ جوق قۇبىلىس. دەمەك, كٸتاپ وقۋ, بۇل – تەكتٸ كٸسٸلٸككە, كەمەل ادامگەرشٸلٸككە, كەمەڭگەر كٶرەگەندٸك پەن مەدەنيەتتٸلٸككە قول جەتكٸزۋ باعىتىندا قۇرىشتاي شىڭدالا تٷسۋدٸڭ ايتۋلى كٶرسەتكٸشٸ ەكەنٸ حاق.
يە, تالداۋ, بولجاۋ, تالعام, تاڭداۋ دەيمٸز... راسىندا دا بٷگٸنگٸ جاستارىمىزدىڭ كٶپشٸلٸگٸنٸڭ كٸتاپ وقۋعا دەگەن نيەتٸ قۇردىمعا قۇلدىراعان تۇستا تالعام, تاڭداۋ تۋرالى, ادامگەرشٸلٸك تۋرالى سٶز قوزعاۋدىڭ ٶزٸ ارتىق سيياقتى. مۇنىڭ نەگٸزگٸ سەبەبٸ نەدە? بۇل ەل ٸشٸندە قانداي ٶزگەرٸس-قۇبىلىستىڭ كەسٸرٸنەن تۋىنداپ وتىر? سٶزدٸڭ شىنى كەرەك, بۇل مەملەكەتتٸك ساياساتتاعى ەڭ ٷلكەن ولقىلىق – وسى ەدٸ. ياعني كٸتاپ وقىماۋ, جۋرنال ۇستاماۋ, گازەتكە قاراماۋ... قىسقاسى, قازاق ەلٸن كەششەلٸك پەن ناداندىققا جىعۋدىڭ, ياعني بۇنداي جٷگەنسٸز ازعىنداۋ مەن رۋحاني جۇتاۋدىڭ قۇردىمىنا قاراي جەتكٸزۋدٸڭ قاسٸرەتٸ – تەۋەلسٸزدٸكتٸ جارييالاعاننان كەيٸن باستالعان ايتۋلى قاسٸرەتتەرٸمٸزدٸڭ بٸرٸ ەكەنٸ بۇلتارتقىسىز اقيقات. ٶمٸرلٸك شىندىققا تەكتٸ كٸسٸلٸكپەن تٸكە قارايتىن ۋاقىتتىڭ تۋعانى قاي زامان. قانشاما اششى بولسا شىندىعى – وسى. كٶرەگەن كٶسەمدٸكپەن قاسٸرەتتٸڭ الدىن الۋ ماقساتىندا, قالىپتاسقان ۇتقىر قۇندىلىقتى ەرەكشە مٷددەلٸكپەن ساقتاپ قالۋدى ٷيلەستٸرە المادىق. ۇر دا جىق ۇراندى جەكەشەلەندٸرۋدٸڭ كەسٸرٸنەن كٶپتەگەن مەدەني وشاق – كٸتاپحانالار, وقىرمان زالدارى تالان-تاراجعا تٷسٸپ, تٷبەگەيلٸ جابىلىپ تىندى. ەندەشە ەلدەگٸ بولىپ جاتقان قۇبىلىستىڭ بارىسىن جان-جاقتى تەرەڭ تالداۋدان اجىراعان ۇلت, ۇرپاقتىڭ قانداي تاڭداۋى بولۋى مٷمكٸن? ولاي بولسا, كٸتاپقا دەگەن كەشەگٸ قۇمارلىقتى قايتسەك قايتا قالپىنا كەلتٸرەمٸز? قازاق ەلٸ ۇتقىرلىقپەن جاڭاشا ارتتىرا الامىز با? قاشان? قالاي? بۇنداي ٶزەكتٸ دە ٶتكٸر سۇراقتاردىڭ جاۋابىن كٷللٸ قوعام, مەملەكەت بولىپ, ھەم ۇلت, حالىق بولىپ تالقىلايتىن كٶكەيتەستٸ ەڭ ٶزەكتٸ مەسەلەگە اينالعانى قاي زامان. بٸراق...
الايدا بٷگٸنگٸ جٷگەنسٸز كەتكەن قوعامىمىزدىڭ كٸتاپ ورنىنا پايدالانىپ جٷرگەندەرٸ – ۇيالى تەلەفون, كومپيۋتەر جەنە عالامتور, سمارتفون... نەگٸزگٸ وقۋ قۇرالى بولىپ وتىرعاندىعى بەلگٸلٸ. ەرينە, اينالىسقا ەنگەن جاڭا تەحنولوگييا مەن تەحنيكالاردىڭ جەتٸستٸكتەرٸ قوعامعا قاجەت تە بولار. بٸراق...
بۇل جەردەگٸ ەڭگٸمە ولاردىڭ ەشقانداي ساراپتاۋسىز, باقىلاۋسىز, شەكتەۋسٸز كٷيمەن جٷگەنسٸز كەتٸپ, زيياندى تۇسىنىڭ تامىرى تەرەڭدەپ بارا جاتقاندىعىندا بولىپ وتىر. بۇل ەشكٸمنەن دە جاسىرىن ەمەس. بۇل تاريحي فاكت. وسىنىڭ كەسٸرٸنەن بۇلاردىڭ ادامزات بالاسىنا تيگٸزٸپ وتىرعان پايداسىنان گٶرٸ, كەرٸسٸنشە, كەساپاتتى زيياندارى ەلدەقايدا اسا اۋىر كٷيدە ەكەنٸ اقيقات. الدى-ارتىن تيياناقتى تالداۋسىز, بولجاۋسىز, تالعامسىز تەك كٶزسٸزدٸكپەن, باسسىزدىقپەن, ەسسٸزدٸكپەن «ٶركەنيەت» سيياقتىعا ەلٸكتەۋ, ەشٸرە قۇلشىنۋ دەرتٸنٸڭ ارتى اۋىر بولاتىنى دا داۋسىز. ايتالىق, ۇرپاقتارىمىزدىڭ وي ساناسىن جان-جاقتى ۋلاپ, دەنساۋلىققا قاتىستى يممۋنيتەتتٸ ۇرلاپ, بويىنداعى تابيعي قابٸلەتتەرٸن جالماپ... اقىرىندا ولاردى تەڭدەسٸ جوق ۇتقىر ۇلتتىق دانا جولدان قالاي بولعان كٷندە دە تايدىرۋ, اداستىرۋ, ازعىنداتۋ, قۇردىمعا جىعۋداعى قاتەرلٸ قاسٸرەتتەرٸ اناعۇرلىم باسىم كٷيمەن ۋشىعىپ بارادى. سونىڭ سالدارىنان ۇلتتىق تاريحىمىزدا بۇرىن-سوڭدى بولىپ كٶرمەگەن قىلمىس پەن وپاسىزدىقتىڭ تٷرلەرٸ كٶبەيٸپ, كٷشەيٸپ كەلەدٸ. ولاردىڭ كەساپاتتى ىقپالى قوعامىمىزدا كٷشەيۋٸنە بايلانىستى ولاردان زارداپ شەگۋشٸلٸك تە ارتىپ كەلەدٸ. دانا حالقىمىز «قۋىرداقتىڭ كٶكەسٸن تٷيە سويعاندا كٶرەسٸڭ» دەمەكشٸ, قازاق ەلٸ كٷرەسكەرلٸككە جاپپاي قاۋلاۋ ٷردٸسٸمەن تەزٸرەك تٷسۋدٸ ىجداھاتتى تٷردە قولعا المايتىن بولساق, بٸزدٸڭ كٶرەتٸن قاسٸرەتتەرٸمٸزدٸڭ زورى ەلٸ الدا سيياقتى...
بٸز, قازاق قاۋىمى, ەسٸرەسە جاستارىمىز, تۇراقتى تٷردەگٸ كٸتاپ وقۋدان قالسا, وندا ويلاۋ, تالداۋ, بولجاۋ, تاڭداۋ تاعىلىمدىق پەن تانىمدىق قابٸلەت-قاسيەتتەرٸمٸزدٸڭ ايتۋلى دەرەجەدە اقسايتىنى, وي-ٶسٸرٸمٸزدٸڭ قالىپتاسۋ دەرەجەسٸ مەن تەكتٸ كٸسٸلٸك كەلبەتٸمٸزدٸڭ ۇتقىرلىعى تٶمەندەۋگە جەتەتٸندٸگٸٸ ايدان دا انىق اقيقات. ايتالىق, ادامزات تاريحىندا بۇرىن-سوڭدى بولماعان قايىرىمسىزدىق, قاتىگەزدٸك, قانٸشەرلٸك, انايىلىق, باسكەسەرلٸك... اتاۋلىنىڭ بەرٸ شەكتەن تىس ەتەك جايىپ كەتۋٸ, مٸنە – وسىدان بولار. بۇنىڭ سىرتىندا وتباسىنداعى ٶزەكتٸ ەلەۋمەتتٸك, تۇرمىستىق... مەسەلەنٸڭ دەر كەزٸندە ۇتقىر شەشٸمٸن تاپپاي جەنە وقىتۋ-اعارتۋ سالاسىنداعى وزىق دەرەجەدە قالىپتاسقان ۇتقىر جٷيەنٸ قۇلاتۋدان كەيٸنگٸ پايدا بولعان تۇرالاتۋ دەرتٸنەن ەلٸ كٷنگە ارىلا الماي جاتقاندىعىمىز تاعى بار.
قالاي دەگەندە, سولاي بولا تۇرعاندىعىنا قاراماستان, ەندٸگٸ جەردە, قازٸرگٸ تاڭدا كومپيۋتەرلٸك تەحنيكالارعا تەۋەلدٸلٸك ايرىقشا ارتقان تۇستا قوعامىمىزدى كٸتاپ وقۋعا كٷشتەۋ ارقىلى قىزىعۋشىلىعىن ارتتىرۋ, بۇل – وڭاي شارۋا ەمەس. سەبەبٸ قوعامدىق تٸزگٸننەن دە, ٶمٸرلٸك ەسكەكتەن دە ايىرىلىپ قالدىق. ۋاقىتتىڭ ٶزٸ دەلەلدەپ وتىرعانداي ۇلتتىق شاڭىراقتى ورتاسىنا تٷسٸرۋ وپ-وڭاي, كەيٸن ونى قايتا قالپىنا كەلتٸرۋ, كەرەگەسٸن تٸكتەۋ ەڭ قيىن شارۋا. بۇنىڭ بەرٸ سايىپ كەلگەندە ادامنىڭ ٶمٸرلٸك ٸزدەنٸمپازدىققا, تالعامپازدىققا, ادامگەرشٸلٸككە دەگەن قۇشتار تالپىنىستى, قۇلشىنىستى نيەتٸن, بەينەتقور ەڭبەكقورلىققا دەگەن قابٸلەتٸن جوياتىن كەساپاتىنان ورىن بولىپ جاتقاندىعى سٶزسٸز. بۇعان قوسا ۇلتتىق رۋحاني جۇتاۋ قاسٸرەتتەرٸن ارتىرا تٷسەتٸنٸ دە داۋسىز. سونىمەن بٸرگە ميلليونداعان كٶرەرمەنٸ بار تەلارنالار مەن جارنامالاردىڭ ۇلتقا, ۇلتتىق تەلٸم-تەربيەگە قاتىستى كەرەعارلىقتى جٷگەنسٸزدٸكپەن جاساپ وتىرعان قيياناتتارى ٶز الدىنا بٸر تٶبە. بٸراق قوعامدى, ۇرپاقتى قايتكەن كٷندە دە جٶنگە تٷسٸرۋ, ولاردى سان الۋان قاسكٷنەمدٸكتٸڭ تىرناعىنان قورعاۋ اۋاداي قاجەت شارۋا. ەندەشە قوعامىمىزدا مەملەكەت تاراپىنان بۇلارعا قارسى تۇرا الاتىن باتىل قادام, ۇتقىر دا وزىق شەشٸمنٸڭ پەرمەندٸ ىقپالى قاجەت. قالاي ايتقان كٷندە دە بۇنداي كەزەك كٷتتٸرمەيتٸن مەملەكەتتٸك ستراتەگييالىق ٶزەكتٸ مەسەلەنٸ قوعام, مەملەكەت, ۇلت بولىپ جۇمىلىپ, قولعا الاتىن كەزەڭ ەلدەقاشان تۋعانى اقيقات.
كەڭەستٸك دەۋٸردە بٸلمەگەن دٷنيەڭدٸ تەزٸرەك بٸلۋ ٷشٸن ٷيدەگٸ بار كٸتاپتى اقتارىپ, وندا بولماسا كٸتاپحاناعا بارىپ ٸزدەيتٸن ەدٸك. تاۋىپ العان سوڭ جان-جاقتى تەرەڭ زەردەلەپ, سانامىزعا شەگەلەپ سٸڭٸرەتٸن ەدٸك. وسىنداي ٸزدەنٸمپاز ەڭبەكتٸڭ ارقاسىندا عانا, ٶمٸرلٸك مٷددەلٸ نيەت پەن ىنتانى ەسەلەي بٸلۋدٸڭ ارقاسىندا عانا, اقىرىندا بۇرىنعىدان دا بەتەر تىڭ سەرپٸندٸ سەرپٸلٸسپەن ٶزٸمٸزدٸ-ٶزٸمٸز جەتٸلدٸرۋشٸ دە ەدٸك, قاتاردان وزا دا تٷسۋشٸ ەدٸك. ٶمٸر بولعان سوڭ ەر قيلى جاعادايلار كەزدەسٸپ تۇرادى عوي. تٷرلٸشە سەبەپپەن كٸتاپ وقي الماي قالساق, قۇندى دٷنيەڭدٸ ۇرلاتىپ العانداي قۋىستانىپ, ەلدە اسا ماڭىزدى مٷشەڭدٸ جوعالتىپ العانداي ىڭعايسىزدانىپ, قوعامدىق ورتادا دا, بٸلٸمدٸ, بٸلٸكتٸ ادامنىڭ قاسىندا دا ٶزٸڭدٸ كەم دەرەجەدە تۇرعانداي سەزٸكتەنٸپ, كٷيزەلٸسكە تٷسەتٸنبٸز. سول سەبەپتەن دە ٶزٸمٸزدٸڭ كٷندەلٸكتٸ ٶمٸرلٸك كٷيبەلەڭ تٸرشٸلٸگٸمٸزدە ورىن العان وسىناۋ قاتەلٸكتەرٸمٸز بەن ولقىلىقتارىمىزدىڭ ورىندارىن قايتكەندە دە تەزٸرەك تولىقتىرۋ ماقساتىندا, بەسەكەلٸ جارىستى جاڭاشا وزدىرا تٷسۋدٸڭ باعىتىندا كٸتاپتاردى جانتالاستى كٷيمەن وقۋعا, قايتكەن كٷندە دە ٸزدەنٸمپاز بٸلٸمدٸ, ساۋاتتى ادامداردان وزا تٷسۋگە قۇلشىناتىنبىز. بۇل – بٸر. ەرەكشە كٷيدە ەسكەرەتٸن كەلەسٸ ەكٸنشٸ جاعداي: ول ٶسكەلەڭ ۇرپاقتارىمىزدى ۇلتتىق كٶرنەكتٸ تۇلعالارىمىزبەن, سان سالاداعى قايراتكەرلەرٸمٸزبەن مٷمكٸندٸگٸن قالايدا تاۋىپ جيٸ كەزدەستٸرٸپ وتىرۋدىڭ ۇتقىر ٷردٸسٸن وزدىرا تٷسۋ, بۇل – ولاردىڭ كٸتاپ وقۋعا دەگەن قىزىعۋشىلىعى مەن قۇمارتۋشىلىعىن ارتتىرا تٷسۋمەن قوسا, وزىق دەرەجەدە ۇتقىر ٶمٸر سٷرە بٸلۋگە دەگەن, قوعامدىق ورتادا تۇلعا بولا بٸلۋگە دەگەن تىڭ سەرپٸندٸ سەرپٸلٸستەرٸن ايرىقشا جانداندىرا تٷسەتٸن ەڭ ۇتىمدى ۇلتتىق اسىل دەستٷرلەرٸمٸزدٸڭ بٸرٸ ەكەنٸن بٸرٸ بٸلسە, كٶپشٸلٸك بٸلمەيتٸنٸ سٶزسٸز.
ال قازاق حالقى تەۋەلسٸز ەل اتانعان تۇستا, ياعني قازٸرگٸ تاڭدا بۇنداي ۇتقىر قۇبىلىستىڭ دەستٷرٸن دە, تەكتٸ كٸسٸلٸكپەن كەمەلدەنۋشٸلٸكتٸڭ ٷردٸسٸن دە كەزدەستٸرۋگە قاتىستى تٷسٸنٸك-ۇعىمىنىڭ ٶزٸ سانامىزدان بۇلبۇل ۇشىپ, مۇڭعا اينالىپ, مٷلدە جوق بولۋ دەرتٸنە ۇشىراعاندىعى قانداي ٶكٸنٸشتٸ, دەسەڭٸزشٸ. ەندٸگٸ جەردە, اعىمداعى ۋاقىتتىڭ بەرٸندە قازاق بالاسى, نە ٸستەمەك كەرەك?
ەستەرٸڭٸزدە بولسىن, كەلەشەگٸم, الاش بالاسى!
كٸتاپتى قۇمارتۋ ارقىلى قۇلشىنىسپەن سٷيسٸنە كٶپ وقىعان ادامنىڭ كٶكٸرەك كٶزٸ ەرقاشاندا وياۋ, زەيٸنٸ زەرەك كەلەدٸ. وزىق دەرەجەدە ٶمٸر سٷرە بٸلۋگە دەگەن قۇشتارلىعىنىڭ ۇتىمدىلىعى ايناداي ايقىن ەرٸ كٷندەي جارىق, ابىروي-بەدەلٸ جوعارى, مەرتەبەلٸ مەرەيٸ بيٸك, مٸنەزٸ كٶركەم, كەلبەتٸ ەسەم, زييالى ازاماتتىعى بەكزات, تالعامپاز ٸسكەرلٸگٸ ۇتقىر كٷيدە كەلەدٸ. ٶمٸرلٸك تاڭداۋى مەن ۇلتتىق مۇراتى اسىل دەرەجەدە دامىلسىز دامي تٷسەدٸ. كەز كەلگەن ورتادا سٶز سٶيلەۋگە كەلگەندە سٶزشەڭدٸگٸ مەن ويشىلدىعى دارا كٷيدە بولادى. سٶز ساپتاۋعا كەلگەندە تٸلٸ جٷيرٸك جەنە شەشەندٸك شەبەرلٸگٸن كەز كەلگەن ورتادا مويىنداتا بٸلۋگە كەلگەندە شۋاقتى نۇرلى سەۋلەسٸن ٷنەمٸ اينالاسىنا شاشۋمەن عانا ٶمٸر سٷرەدٸ. سونىمەن قاتار ولاردىڭ ٶزدەرٸنٸڭ ۇل-قىزدارى مەن نەمەرە-شٶبەرەلەرٸنٸڭ وي ساناسىنا ۇتقىرلىقپەن قۇياتىن ٶمٸرلٸك ٶسيەتتەرٸ مەن باتالارىنىڭ تاعىلىمدىق قۇدٸرەتٸنٸڭ ۇلاعاتى وراسان زور دەرەجەدە بولادى. كٶپ وقىعان ادامنىڭ رۋحاني قورجىنى جيعان-تەرگەن گاۋھارلى تٷيٸنگە تولى بولىپ, ەمبەباپتىق دەرەجەگە جەتەدٸ. كٸتاپ – تەڭدەسٸ جوق التىن بۇلاق. ونى ەشبٸر تەحنيكا الماستىرا المايدى. قازبالاپ ايتا بەرسەك, كٸتاپ وقۋدان ادامزات بالاسىنىڭ الاتىن جان-جاقتى لەززەتٸ مەن قۇدٸرەتتٸ قۋاتىندا شەكتەۋلٸك جوق. بولۋى مٷمكٸن دە ەمەس.
سوندىقتان مەملەكەت, قوعام, ۇلت بولىپ, بٸر كٸسٸدەي جۇمىلا بٸرٸگٸپ, پەرمەندٸ كٷرەسكەرلٸكتٸ قاۋلاتۋدىڭ جوباسىن جەدەل تٷردە قولعا الاتىن ەڭ ٶزەكتٸ دە, ەڭ ٶتكٸر دە ادامزاتتىق مەسەلە ەكەنٸن ايداي ايشىقتاۋ. سونىمەن قاتار ماقالانىڭ نەگٸزگٸ كٶزدەگەنٸ وسىناۋ كٶكەيتەستٸ ٶتكٸر مەسەلەگە كٷللٸ ەلدٸڭ, ۇلتتىڭ, مەملەكەتتٸڭ نازارىن اۋدارۋ, وي سالۋ, تولعاندىرۋ, سەرٸپپەدەي سەرپٸلٸسكە تٷسٸرۋ ارقىلى قوعامدى, ۇلتتى, ۇرپاقتى كەمەلدەندٸرە بٸلۋدٸڭ ۇتقىر جولدارىن (جوبالارىن) بٸرلەسە تابۋدىڭ ماقساتىندا بارشانى جانقييار كٷرەسكەرلٸككە شاقىرۋ بولدى.
ححٸ عاسىردىڭ ساحناسىندا مەڭگٸلٸك ەلگە اينالۋ دەگەنٸمٸز ەڭ الدىمەن ٶمٸرلٸك كٷرەسكەرلٸك بەلسەندٸلٸگٸ وراسان زور, جان-جاقتى ساۋاتتى, بٸلٸمٸ مەن بٸلٸكتٸگٸ مول, مەدەنيەتٸ مەن ٸسكەرلٸگٸ جوعارى, جاھاندىق بەسەكەگە قابٸلەتتٸ ۇلت بولا بٸلۋ دەگەن سٶز. ەندەشە ەل, ۇلتقا, ۇرپاققا دەگەن شىن مەنٸندەگٸ تەڭدەسٸ جوق جاناشىرلىققا تولى اق نيەتٸمٸزدٸڭ ٶزٸ سٶز جٷزٸندە قالىپ قويماسا ەتتٸ.
مولداعالي ماتقان
حالىقارالىق مۇستافا كەمال اتاتٷرٸك اتىنداعى
التىن مەدالدٸڭ يەگەرٸ, قوعام قايراتكەرٸ,
پۋبليتسيست-جازۋشى, اكادەميك.
.jpg)