جۋىردا پارلامەنت مەجٸلٸسٸندە «كينەماتوگرافييا تۋرالى» زاڭ جوباسى مەن وعان ٸلەسپە «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كەيبٸر زاڭنامالىق اكتٸلەرٸنە كينەماتوگرافييا مەسەلەلەرٸ بويىنشا ٶزگەرٸستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگٸزۋ تۋرالى» زاڭ جوباسى ماقۇلدانعان بولاتىن. ول زاڭ بويىنشا, ۇلتتىق كينوفيلمدەردٸ قارجىلىق قولداۋ جەنە باسقا دا بٸرقاتار ٶزەكتٸ مەسەلەلەر قاراستىرىلعان.
بٸز وسى زاڭ تۋرالى كينو ماماندارىنىڭ ٶزدەرٸنەن سۇراپ بٸلگەن ەدٸك. كينو زاڭى تۋرالى كينوگەرلەر نە دەيدٸ?
زاڭعا قول قويىلعاننان كەيٸن, جول اشىلدى
ساتىبالدى نارىمبەتوۆ, كينورەجيسسەر:
- زاڭ جاقسى جازىلعان. بۇرىن بٸزگە كەدەرگٸ بولاتىن كٶپ مەسەلەلەر بار ەدٸ. قازٸر مىنا زاڭعا قول قويىلعاننان كەيٸن, جول اشىلدى. وسى ۋاقىتقا دەيٸن بٸزگە قالتالى جٸگٸتتەر كٶمەكتەسٸپ كەلگەن ەدٸ. ەندٸ ولارعا دا سالىقتىق جەڭٸلدٸك جاسالدى.
سونداي-اق, ۇلتتىق كينونى قولداۋ تۋرالى باستامالار كٶتەرٸلدٸ. بۇل ەرينە قۇپتارلىق دٷنيە. بٸراق, ونى ناقتى جٷزەگە اسىرۋ ٷشٸن ناقتى ستسەناريي جازىلۋ كەرەك. بٸزدە پرەزيدەنتتٸڭ “ۇلى دالانىڭ جەتٸ قىرى” اتتى ماقالاسى بار عوي. ەندٸ سول ماقالادان كەيٸن تاريحقا جٸتٸ كٶز سالۋ كەرەك. بۇرىنعىداي جالتاقتاپ, كٶرشٸلەردٸڭ كٶڭٸلٸنە قاراماي, ٶزٸمٸزدەگٸ بار نەرسەنٸ اقتارىپ, زەرتتەپ, كٶرەرمەنگە جەتكٸزۋٸمٸز كەرەك.
ال,ستسەناريلەردٸ قارايتىن كٶركەمدٸك كەڭەستٸڭ قۇرامىندا كينونى جاقسى تٷسٸنەتٸن مىقتى رەجيسسەرلار, مىقتى دراماتۋرگتار مەن جازۋشىلار, كينوعا جانى اشيتىن قارجىگەرلەر بولۋ كەرەك.
تاعى بٸر ايتارىم, بٸزدە 1950 جىلدارداعى, ستاليننٸڭ كەزٸندەگٸ قالاماقى سول كٷيٸندە ٶزگەرٸسسٸز قالعان. كٶرشٸ ەلدەردەگٸ كينودا ٸستەيتٸن جٸگٸتتەردٸڭ قالاماقىسى جوعارى. ولاردا سمەتانىڭ 10%-ى كينوداعى ەر مامانعا بەرٸلەدٸ. بٸزدە قانشا پايىز ەكەنٸن بٸلمەيمٸن. ونى ناقتىلاۋ قاجەت. بٸراق, بٸزدٸڭ رەجيسسەرلار دە, ستسەناريستەر دە, اكتەرلار دە بۇرىنعىشا سول قاراجاياۋدىڭ كٷيٸن كەشٸپ كەلە جاتىر. سونىقتان سول قالاماقى جاعى كٶتەرٸلۋٸ كەرەك.
قازاقستاندا تٷسٸرٸلگەن 90% ٶنٸم ٶز تٸلٸمٸزدە جاسالۋى كەرەك
رٷستەم ەبدٸراشوۆ, كينورەجيسسەر:
-بٸز بۇل زاڭ جوباسىنىڭ پارلامەنتتەگٸ وتىرىستارىنا بٸر جىل بويى قاتىستىق. قانشاما تالقىلاۋدان ٶتتٸ. ونىڭ الدىندا مينيسترلٸك كينو سالاسىندا جۇمىس ٸستەيتٸن ادامداردىڭ باسىن قوسىپ, جان-جاقتى تالقىلاۋدان ٶتكٸزدٸ. ەگەر بٸز ۇسىنعان دٷنيەلەردٸڭ بارلىعى قولداۋ تاۋىپ جاتسا, قازاق كينوسىنا ٷلكەن قولداۋ بولار ەدٸ.
بۇل كٶرشٸ ەلدەردە باياعىدا قابىلدانىپ قويعان عوي. ال, بٸزدٸڭ ەندٸ عانا قولىمىز جەتٸپ جاتىر. سوعان دا شٷكٸر, ەرينە. بۇل زاڭ كينونىڭ دامۋىنا ٷلكەن ٷلەسٸن قوسادى. ٶيتكەنٸ ەربٸر نەرسە زاڭمەن عانا جاسالادى عوي.
مىسالى, “قازاق كينوسىنىڭ دامۋ فوندى” دەيدٸ. سول فوندتا بٷكٸل اقشا جينالىپ, اككۋمۋلياتسييا جاسالادى. سول جەردە ستسەنارييلەر قابىلداناتىن بولادى. سونداي-اق, كٶركەمدٸك كەڭەس تە قۇرىلۋى قاجەت. ونىڭ قۇرامىنا كينو سالاسىنا ەڭبەگٸ سٸڭگەن, زييالى ادامدار, ٶنەر قايراتكەرلەرٸ دە بولۋ كەرەك دەپ ەسەپتەيمٸن.
بٸزدٸڭ كينولارىمىزداعى ٷلكەن كەمشٸلٸك – كٶرشٸ ەلدٸڭ تٸلٸندە كونتەنتتٸ تولىقتىرادى. وسى مەنٸڭ كٶڭٸلٸمنەن شىقپايدى. نەگە بٸز قازاقستاننىڭ قاراجاتىنا كٶرشٸ ەلدٸڭ كونتەنتٸن تولىقتىرۋىمىز كەرەك. بۇل دۇرىس ەمەس. قازاقستاندا جاسالعان نەگٸزگٸ 90% ٶنٸم ٶز تٸلٸمٸزدە جاسالۋى كەرەك. مىسالى, رەسەيدە قازاق تٸلٸندە كينو تٷسٸرٸلمەيدٸ عوي. سوندىقتان, كٶرشٸ ەلدٸڭ كونتەنتٸنە اقشا بٶلٸنبەۋ كەرەك.
الداعى ۋاقىتتا بۇل مەسەلە دە شەشٸمٸن تابادى دەپ ويلايمىن.
Abai.kz
